Picie alkoholu w stresie trwale zmienia mózg. Skutki widać po latach

Naukowcy z University of Massachusetts Amherst postanowili sprawdzić, jak połączenie przewlekłego stresu i intensywnego picia alkoholu wpływa na mózg w dłuższej perspektywie. Wyniki zostały opublikowane w marcowym wydaniu czasopisma "Alcohol: Clinical and Experimental Research".

Badacze zauważyli, że alkohol może na krótko przynieść ulgę i zmniejszyć napięcie. Problem pojawia się jednak, gdy staje się stałym sposobem radzenia sobie ze stresem. Z czasem mózg coraz gorzej radzi sobie z napięciem bez alkoholu, a do osiągnięcia podobnego efektu potrzebna może być większa ilość. Picie sprzyja też podejmowaniu nietrafionych decyzji, które prowadzą do kolejnych problemów i jeszcze większego stresu. W ten sposób powstaje błędne koło, które z czasem coraz trudniej przerwać.

– Moje laboratorium bada obwody neuronalne odpowiedzialne za sposób, w jaki podejmujemy decyzje. Wszyscy wiemy, że picie alkoholu często może prowadzić do podejmowania złych decyzji, ale zastanawialiśmy się, jak picie we wczesnej dorosłości połączone ze stresem wpływa na te obwody, zwłaszcza w miarę starzenia się – wyjaśnia Elena Vazey, profesorka biologii na UMass Amherst i główna autorka badania.

Badanie przeprowadzono na myszach, ponieważ wiele mechanizmów funkcjonowania ich mózgu przypomina procesy zachodzące u ludzi. Naukowcy zauważyli w trakcie eksperymentu, że największe zmiany wywoływało nie samo picie alkoholu ani sam stres, lecz jednoczesne działanie obu czynników. Co więcej, intensywne spożywanie alkoholu jako sposobu radzenia sobie ze stresem we wczesnej dorosłości zwiększało prawdopodobieństwo ponownego sięgania po alkohol pod wpływem stresu w średnim wieku. Działo się tak nawet po długich okresach całkowitej abstynencji.

Badacze nie stwierdzili natomiast dużych różnic w zdolności uczenia się. Wyraźnie pogorszyła się za to elastyczność poznawcza, czyli umiejętność dostosowywania się do zmieniających się warunków, szybkiej zmiany sposobu działania i podejmowania nowych decyzji. – Średni wiek to moment, w którym problemy zaczynają się kumulować. Wiemy, że alkohol jest czynnikiem ryzyka wczesnego pogorszenia funkcji poznawczych. Zaobserwowaliśmy, że połączenie alkoholu i stresu powoduje trudności z przystosowaniem się do zmian, podobne do tych, które występują we wczesnych stadiach demencji – mówi Vazey.

Aby lepiej zrozumieć przyczynę tych zmian, naukowcy przyjrzeli się miejscu sinawemu, czyli niewielkiemu obszarowi pnia mózgu, który uczestniczy w reakcji na stres oraz w podejmowaniu decyzji. W prawidłowo funkcjonującym mózgu miejsce sinawe aktywuje się w sytuacji zagrożenia, a gdy stres mija, stopniowo się wycisza. U zwierząt wcześniej narażonych na alkohol i przewlekły stres mechanizm ten działał gorzej. Obszar mózgu tracił część zdolności do powrotu do stanu równowagi, co mogło utrudniać podejmowanie trafnych decyzji.

Naukowcy zauważyli również nasilony stres oksydacyjny, czyli proces prowadzący do uszkodzenia komórek. Podobne zmiany obserwuje się m.in. w mózgach osób z chorobą Alzheimera. Co ważne, nawet po długim okresie abstynencji mózgi badanych zwierząt wykazywały niewiele oznak regeneracji. – Mózg może mieć ogromne trudności z odzyskaniem sprawności po okresie przewlekłego stresu i picia alkoholu we wczesnej dorosłości – podkreśla badaczka.

Zdaniem autorów badania jego wyniki pokazują, że powrót do picia po latach abstynencji nie zawsze można tłumaczyć wyłącznie brakiem silnej woli. Utrwalone zmiany w obwodach mózgowych mogą zwiększać podatność na alkohol, szczególnie w trudnych i stresujących sytuacjach. – Po okresie stresu i picia alkoholu mózg po prostu działa inaczej. Dlatego strategie leczenia muszą uwzględniać te długotrwałe różnice – zaznacza Elena Vazey.

Autorzy zaznaczają jednocześnie, że badanie wykonano na zwierzętach, dlatego jego wyniki wymagają dalszego potwierdzenia u ludzi. Pokazują one jednak możliwy mechanizm, który może łączyć picie alkoholu w stresie z późniejszym pogorszeniem funkcji poznawczych.

Źródła:

• Science Daily
• University of Massachusetts Amherst