Rzucawka

Rzucawka znana jest także jako EPH-gestoza, gestoza, a także rzucawka porodowa. Jest to stan zagrażający życiu, w którym kobieta w ciąży, która nie ma w wywiadzie napadu drgawek, doświadcza napadu padaczki. Rzucawka porodowa jest poważnym powikłaniem stanu przedrzucawkowego. Wystąpienie drgawek rzucawkowych jest zagrożeniem dla życia rozwijającego się płodu oraz dla matki.

Przyczyny i objawy rzucawki

Dokładne przyczyny wystąpienia rzucawki nie są jeszcze znane. Lekarze przypuszczają, że czynnikami wpływającymi na pojawienie się gestozy są:

Polecane wideo:

  • zaburzenia w naczyniach krwionośnych,
  • czynniki neurologiczne,
  • dieta,
  • podłoże genetyczne.

Niestety, żadna z teorii nie została potwierdzona. Wiadomo jedynie, że rzucawka następuje po stanie przedrzucawkowym, a na wystąpienie drgawek bardziej narażone są kobiety, które doświadczyły ciężkiego stanu przedrzucawkowego, miały nieprawidłowe wyniki badań krwi, bardzo wysokie ciśnienie, bóle głowy oraz zaburzenia widzenia. W niektórych przypadkach wysokie ciśnienie krwi może doprowadzić do zmniejszenia się ilości tlenu dostarczanego do mózgu kobiety, co może spowodować wystąpienie drgawek, zagrażających życiu matki i rozwijającego się płodu. Na ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego bardziej narażone są kobiety, które:

  • ukończyły 35 lat lub są nastolatkami,
  • są po raz pierwszy w ciąży,
  • mają ciemny kolor skóry,
  • mają cukrzycę, wysokie ciśnienie lub chorobę nerek,
  • nieprawidłowo się odżywiają, zarówno z niedoborem lub nadmiarem pożywienia,
  • są w ciąży mnogiej.

Napady drgawkowe mogą stanowić zaostrzenie zatrucia ciążowego.

Objawy stanu przedrzucawkowego to silne bóle głowy oraz mięśni, zaburzenia widzenia i wzdęcia. Stan przedrzucawkowy lub bliska rzucawka ciążowa charakteryzują się wysokim ciśnieniem krwi (nadciśnienie), obecnością białka w moczu (białkomocz) i zatrzymywaniem nadmiaru płynu (obrzęki).
Rzucawka konwulsyjna objawia się napadami drgawek podobnymi jak w napadzie padaczki, najpierw z drgawkami tonicznymi, później klonicznymi. Kończy się najczęściej utratą przytomności. W łagodnej postaci, kobieta po chwili odzyskuje przytomność lub przechodzi w fazę śpiączki, z której można ją wybudzić po kilku minutach. W cięższych przypadkach, po śpiączce pojawiają się objawy innej formy ataku konwulsyjnego. Wtedy też występuje uszkodzenie nerek, wątroby, siatkówki oka, a nawet mózgu.
Około 50% przypadków rzucawki porodowej pojawia się w trzecim trymestrze, 30% podczas porodu, a pozostała część na początku połogu.

Diagnoza i leczenie rzucawki

Regularna opieka prenatalna jest niezbędna do diagnostyki i leczenia stanu przedrzucawkowego, zanim rozwiną się objawy zatrucia ciążowego. Wizyty obejmują kontrolę ciśnienia krwi i badania moczu na obecność białka. Wczesne rozpoznanie stanu przedrzucawkowego ułatwiają określenie historii medycznej oraz regularne badania fizykalne miednicy w czasie ciąży. Wiele innych badań jest również wykonywanych podczas rutynowej opieki prenatalnej w celu oceny ogólnego stanu zdrowia matki i płodu.


Testy diagnostyczne obejmują USG płodu, macicy i płynu owodniowego. Badania krwi obejmują morfologię krwi oraz badania stężenia glukozy we krwi. Badanie moczu na obecność białka może pomóc w diagnozowaniu stanu przedrzucawkowego i przewidzeniu zwiększonego ryzyka jego wystąpienia. Kobiety w ciąży są również oceniane pod kątem przyrostu masy ciała i występowania wzdęć. 


Leczenie rzucawki rozpoczyna się od profilaktyki. Ta zawiera się w regularnej opiece prenatalnej. Najlepsze działanie prewencyjne ma magnez, który powinien być uzupełniany zarówno poprzez dietę, jak i poprzez przyjmowanie odpowiednich suplementów. W stanie przedrzucawkowym stosowane są leki na nadciśnienie. Jeżeli leczenie powiedzie się, można poczekać do naturalnego porodu. W przypadku, gdy leczenie jest nieskuteczne, a objawy nasilają się, należy wywołać sztucznie poród.
Ryzyko śmierci matki w wyniku rzucawki jest bardzo wysokie (2-10%), ale dziecka jeszcze większe, bo aż 10-25%.

Joanna Brodziak, ponad rok temu

Bibliografia

  • Hanretty K. P. Położnictwo, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-34-5
  • Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
  • Kaleta M. (red.), Podstawy położnictwa. Najważniejsze zagadnienia, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 978-83-7609-254-6

Źródła zewnętrzne

Ginekologia

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Rzucawka
Nadciśnienie

Nadciśnienie ciążowe

, ponieważ wysokie ciśnienie w ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia rzucawki. Rzucawka, dawniej zwana zatruciem ciążowym (gestoza), jest stanem zagrożenia życia (...) . Rzucawka zmusza do szybkiego rozwiązania ciąży drogą...

Poród przedwczesny

Objawy przedwczesnego porodu

- do porodu przedwczesnego przyczyniają się: niedokrwistość, zakażenie nerek, nadciśnienie tętnicze, stan przedrzucawkowy i rzucawka, nadczynność

Hormony - charakterystyka, choroby endokrynologiczne

Hiperaldosteronizm (Zespół Conna)

tętnicze, zwiększone działanie układu RAA (renina-angiotensyna-aldosteron), zatrucie ciążowe, rzucawka, niewydolność nerek, np. nefropatia cukrzycowa

Urologia i nefrologia

Bezmocz

na środki kontrastowe, rzucawka, transfuzja niezgodnej grupy krwi, choroby nerek (zespół zmiażdżenia, ostra niewydolność nerek, choroby miąższu nerek

Przesiewowe badania wzroku u dzieci

Retinopatia wcześniaków

, wpływ cukrzycy na choroby oczu, obecność zielonych wód płodowych, rzucawka lub stany przedrzucawkowe. Siatkówka jest nieunaczyniona do 4. miesiąca

Normy laboratoryjne

Czynniki krzepnięcia

Czynniki krzepnięcia

, a także przy podejrzeniu nabytej choroby, która powoduje nadmierne krwawienie, np. DIC, niedobór witaminy K, rzucawka poporodowa czy choroby wątroby