Zamiast "koktajlu leków" jeden wlew. Jest nadzieja na skuteczne obniżanie poziomu cholesterolu

Wyniki badań naukowców opublikowano na łamach "New England Journal of Medicine". Badacze przyjrzeli się ludzkiemu kodowi genetycznemu w kontekście poziomu cholesterolu.

Jak się okazuje, w naszym organizmie mamy gen ANGPTL3, który reguluje poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów, jednak u około 1 na 250 osób jest naturalnie wyłączony. Mają oni bardzo niskie stężenia tych lipidów i znacznie mniejsze ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

"Warianty genetyczne ANGPTL3 typu 'loss-of-function' (utraty funkcji) są związane ze zmniejszonym stężeniem cholesterolu frakcji lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) i trójglicerydów, a także ze zmniejszonym ryzykiem sercowo-naczyniowej choroby miażdżycowej w ciągu życia" – piszą autorzy badania.

Naukowcy postanowili wykorzystać tę "naturalną przewagę" i spróbować ją skopiować za pomocą edycji genów CRISPR-Cas9. Stworzyli terapię o nazwie CTX310 – to specjalna cząsteczka, która trafia do komórek wątroby i tam "wyłącza" gen ANGPTL3. A ponieważ to właśnie wątroba produkuje cholesterol i trójglicerydy, takie trwałe wyłączenie genu może znacząco obniżyć ich poziom we krwi.

Zobacz także: Co naprawdę podnosi cholesterol? Lista największych winowajców

W badaniu fazy 1 wzięło udział 15 dorosłych z niekontrolowaną hipercholesterolemią, hipertriglicerydemią lub mieszaną dyslipidemią mimo leczenia.

Każdy otrzymał jednorazowy wlew CTX310 w jednej z pięciu dawek (0,1–0,8 mg/kg), a następnie był obserwowany przez co najmniej 60 dni.

Obserwacje pokazały, że u uczestników wyraźnie spadał poziom białka ANGPTL3, szczególnie przy wyższych dawkach (0,7–0,8 mg/kg), gdzie obniżenie przekraczało 70 proc. W pilotażowym badaniu odnotowano też niemal 50 proc. spadek stężenia cholesterolu LDL i około 55 proc. spadek poziomu trójglicerydów.

– Mamy nadzieję, że to będzie trwałe rozwiązanie, w którym młodsi pacjenci z ciężką chorobą będą mogli przejść raz w życiu terapię genową typu "one and done" i mieć obniżony poziom LDL oraz trójglicerydów przez resztę życia – powiedział główny autor badania, dr Steven Nissen, dyrektor ds. naukowych w Sydell and Arnold Miller Family Heart, Vascular & Thoracic Institute w Cleveland Clinic w stanie Ohio cytowany przez CNN.

– To spełnienie marzeń – dodał Nissen. – Gdyby 15 lat temu ktoś zapytał mnie, czy moglibyśmy zrobić coś takiego, pomyślałbym, że jest szalony – stwierdził.

Zobacz także: Obniża "zły" cholesterol. Efekty są niesamowite, nawet 60 proc. mniej

Eksperci spoza zespołu badawczego studzą jednak entuzjazm. Przypominają, że to wciąż nadal początkowy etap badań i potrzeba czasu na właściwą ocenę wyników.

– Istnieją dowody sugerujące, że optymalny poziom cholesterolu wynosi 40-50, co bardzo trudno osiągnąć samą dietą i stylem życia – powiedział dr Pradeep Natarajan, dyrektor oddziału kardiologii prewencyjnej w Massachusetts General Hospital oraz profesor nadzwyczajny medycynyw Harvard Medical School, który nie brał udziału w badaniu.

– Dzisiejsze leki mogą już obniżyć cholesterol LDL do poziomów odnotowanych w tym badaniu – w rzeczywistości niektóre preparaty są nawet nieco silniejsze – wyjaśnił. – Dlatego będziemy musieli poczekać i zobaczyć, czy to leczenie działa tak dobrze, jak sugeruje pierwsze badanie – dodał.

– Zarówno cholesterol LDL, jak i trójglicerydy wiążą się z występowaniem poważnych niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca, udar czy zgon – powiedział Steven Nissen, profesor medycyny w Cleveland Clinic Lerner School of Medicine w USA, w rozmowie z BBC Science Focus.

– Kolejna faza badania rozpocznie się w ciągu kilku miesięcy i obejmie większą liczbę pacjentów z podwyższonym poziomem cholesterolu LDL lub trójglicerydów – stwierdził Nissen.

Do tego czasu podstawą leczenia pozostają sprawdzone leki i modyfikacja stylu życia, a nowa terapia pozostaje obiecującą, ale wciąż eksperymentalną wizją przyszłości.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. New England Journal of Medicine
2. BBC
3. CNN