Zbadali sen seniorów. Liczy się nie tylko liczba godzin
Przez lata powtarzano, że dobry sen to około siedem–osiem godzin na dobę. Tymczasem u wielu osób starszych, mimo pozornie wystarczająco długiej nocy, rano pojawia się spadek sprawności poznawczej – trudniej o koncentrację, tempo myślenia jest wolniejsze, a wykonywanie codziennych zadań wymaga większego wysiłku. Coraz więcej danych sugeruje, że w tej grupie wiekowej kluczowe znaczenie może mieć nie tyle długość snu, ile jego jakość.
Wybudzenia w nocy a sprawność następnego dnia
Wnioski w tym kierunku przynosi duże badanie obserwacyjne zespołu z Albert Einstein College of Medicine. Naukowcy przyjrzeli się nie tylko długości snu, ale też temu, jak często jest przerywany. Dane zebrano od 261 osób po 70. roku życia, mieszkających samodzielnie i bez rozpoznanej demencji. Przez 16 dni uczestnicy nosili na nadgarstku opaski monitorujące sen i czuwanie, a kilka razy dziennie wykonywali krótkie testy w smartfonie. Sprawdzano m.in. szybkość reakcji, uwagę i pamięć wzrokową – czyli zdolności potrzebne w codziennych sytuacjach: w ruchu drogowym, podczas zakupów czy przy dawkowaniu leków.
Najważniejsza obserwacja była prosta: o formie umysłowej następnego dnia nie decydował czas spędzony w łóżku, tylko liczba nocnych przerw. Uczestnicy czuwali w nocy średnio ponad godzinę, rozbitą na wiele krótkich epizodów. Co istotne, już dodatkowe ok. 30 minut takiego nocnego czuwania wiązało się z wyraźnie gorszym wynikiem testów następnego dnia. Osoby po bardziej niespokojnej nocy reagowały wolniej – różnica wynosiła około 200 milisekund. To niewiele na papierze, ale w praktyce może mieć znaczenie tam, gdzie liczy się szybkie przetworzenie informacji, np. przy ocenie sytuacji na przejściu dla pieszych.
Co dzieje się ze snem wraz z wiekiem?
Badacze zauważyli też, że nadrabianie snu nie działało: wcześniejsze pójście spać, dłuższe leżenie rano czy drzemki w ciągu dnia nie usuwały skutków pofragmentowanej nocy. Wyjaśnienie jest biologiczne – sen ma porządkować procesy w mózgu i organizmie w sposób ciągły, a częste wybudzenia zaburzają ten rytm. W starszym wieku sen staje się płytszy, a głębokie fazy krótsze, więc dodatkowe zakłócenia mogą być bardziej odczuwalne.
Tak maskuje się depresja. "Strategia radzenia sobie"
Zamiast skupiać się wyłącznie na liczbie godzin, warto zadbać o warunki, które sprzyjają spokojnej nocy: stałe pory snu i pobudki, możliwie cichą i ciemną sypialnię oraz ograniczenie światła ekranów wieczorem. Warto też pamiętać, że u osób pijących dużo kawy, z bezdechami sennymi lub objawami chorób przewlekłych częste wybudzenia mogą mieć konkretną przyczynę i wtedy sensowna jest konsultacja lekarska.
Źródło: "Within- and between-person associations of sleep characteristics with daily cognitive performance in a community-based sample of older adults" w: "Sleep Health"
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
