Badanie dna oka

Badanie dna oka, tj. badanie tylnego odcinka oka, jest jednym z podstawowych badań okulistycznych. Odbywa się za pomocą wziernika ocznego. Zgodnie z zasadą optyki, obraz oglądany przez okulistę jest odwrócony. Dno oka pozwala obejrzeć nieinwazyjnie naczynia krwionośne oraz ocenić tarczę nerwu wzrokowego. Dzięki temu badanie to pozwala wykryć wiele chorób, także na wczesnym ich etapie.

Wskazania do badania dna oka

Badanie dna oka należy wykonać w przypadku:

  • występowania chorób, w których przebiegu dochodzi do zmian na dnie oka: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, choroby krwi (np. białaczka, skazy krwotoczne, niedokrwistość), kolagenoza;
  • stosowania niektórych leków;
  • urazów czaszki;
  • bólów głowy;
  • choroby układu nerwowego, guzów wewnątrzczaszkowych;
  • osób nieprzytomnych lub po utracie przytomności;
  • zeza u dzieci;
  • zaburzenia równowagi;
  • zaburzenia widzenia barw, ostrości widzenia czy ubytku w polu widzenia centralnego lub obwodowego.

Badanie okulistyczne jest wykonywane na zlecenie lekarza, może być zwykłym badaniem kontrolnym, wykonuje się je zawsze u wcześniaków.

Objawy oczne pojawiają się także w przebiegu wielu schorzeń ginekologicznych, dermatologicznych, immunologicznych, hematologicznych, endokrynologicznych, infekcyjnych czy dotyczących przewodu pokarmowego. Dlatego też, zawsze w tego typu przypadkach powinno wykonać się badanie dna oka.

Kardiolodzy często kierują na badanie dna oka, aby ocenić zaawansowanie uszkodzeń narządów u chorych na nadciśnienie tętnicze oraz cukrzycę. Okulista może wykryć zmiany na dnie oka wskazujące na powyższe choroby, a także stwierdzić zmiany miażdżycowe czy zatory charakterystyczne dla zapalenia wsierdzia.

Badanie dna oka ma zasadnicze znaczenie w diagnostyce wielu chorób. Dzięki niemu można rozpoznać większość schorzeń oka, zwłaszcza jego siatkówki (np. choroby plamki), błony naczyniowej (zapalenie, nowotwory), nerwu wzrokowego (zapalenie, jaskra) i ciałka szklistego (wylew krwi, zmętnienie).

Przebieg i powikłania badania dna oka

Badanie okulistyczne dna oka dokonuje się za pomocą oftalmoskopu, który składa się z czterech soczewek, pozwalających skorygować wadę wzroku badanego. Aby zbadać oko, okulista wprowadza przez wziernik wiązkę światła, które po przejściu przez soczewkę naświetla dno oka. Powiększenie obrazu utrzymuje się za pomocą soczewki skupiającej, ustawionej przed okiem pacjenta.

Przy badaniu wziernikiem lekarz siedzi naprzeciwko chorego i kieruje światło wziernikiem w źrenicę badanego oka, przesuwając się możliwie jak najbliżej pacjenta na odległość 3 cm od rogówki. Na polecenie okulisty należy patrzeć w innych kierunkach, aby można było ocenić żądane miejsce dna oka.

Pacjent może czuć się zaślepiony w wyniku światła wziernika, które samoistnie przechodzi po krótkiej chwili. Niekiedy mogą wystąpić powikłania po leku rozszerzającym źrenicę u pacjentów z niewykrytą jaskrą zamkniętego kąta przy prawidłowym ciśnieniu oka. Czasami może boleć głowa oraz nastąpić pogorszenie widzenia. Po badaniu tylnego odcinka oka mogą wystąpić nudności i wymioty. Gałka oczna jest twarda z powodu wysokiego ciśnienia ocznego. Atak może nastąpić po podaniu leku rozszerzającego źrenicę. W takim przypadku należy zgłosić się do lekarza, który przerwie atak. W przeciwnym razie jego długotrwały przebieg może zakończyć się ślepotą oka.

Przypisy
Misiuk-Hojło M. (red.), Badania okulistyczne, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61257-25-7
Kański J.J. Diagnostyka kliniczna w okulistyce, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60290-84-2
Kański J.J. Okulistyka kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-120-4

Artykuły Badanie dna oka

Jaskra jest chorobą przewlekłą. Przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo. Szacuje się, iż nawet do 80 % osób nią dotkniętych nie wie, że choruje na jaskrę. Badania na jaskrę Niezmiernie istotne ...

Diagnostyka jaskry

Badanie tylnego odcinka oka (nazywane również oftalmoskopią lub fundoskopią) to badanie, dzięki któremu można ocenić dno oka oraz ciało szkliste. Podczas wykonywania go możliwe jest przyjrzenie ...

Badanie ciśnienia ocznego, czyli tonometria, polega na pomiarze ciśnienia wewnątrzgałkowego. Prawidłowe wykonanie zależy od równowagi pomiędzy produkcją cieczy wodnistej, a jej odpływem z gałki ...

Na zdjęciu widoczny przyrząd do badania ciśnienia oka.

Osoby przed 40. rokiem życia przynajmniej raz na 2 - 3 lata powinny być przebadane przez okulistę. Osoby starsze, nawet jeśli nie odczuwają żadnych dolegliwości ze strony narządu wzroku, raz na ...

Na zdjęciu widoczny przyrząd do badania ciśnienia oka.

Wziernikowanie oka nazywane bywa oftalmoskopią lub fundoskopią. Wykonuje się je za pomocą specjalnego narzędzia - oftalmoskopu. Badanie dna oka pozwala na zdiagnozowanie wielu schorzeń ...

Test na ustalenie ojcostwa można wykonać tylko za zgodą obojga rodziców (partnerów). W przeciwnym wypadku badanie będzie nielegalne, a osoba, która wykonała je w tajemnicy może zostać pociągnięta ...

Badanie wad refrakcji oka pomaga w ocenie wady wzroku określanej w dioptriach. Wyniki badania pozwalają na dobranie odpowiednich okularów oraz umożliwiają stwierdzenie zmian chorobowych oczu. ...

Dna moczanowa, czyli podagra, to choroba zapalna stawów. Jest spowodowana wytrącaniem się w płynie stawowym lub innych tkankach kryształków kwasu moczowego. Początkowo pojawia się stan zapalny, a ...

Dna związana jest ze złym sposobem odżywiania.

Zwyrodnienie plamki żółtej (ang. Age-related Macular Degeneration – AMD) to postępująca choroba zwyrodnieniowa centralnej części siatkówki oka, która odpowiedzialna jest za ostre widzenie i ...

Obraz widziany przez osobę ze schorzeniem plamki żółtej.

Badanie przedniego odcinka oka wykonuje się za pomocą lampy szczelinowej, inaczej zwanej biomikroskopem. Składa się ona z dwóch zasadniczych części - oświetlających szczelinę świetlną oraz ...

Lampa szczelinowa umożliwia przebadanie przedniego odcinka oka (rogówka, soczewka, tęczówka, spojówka, twardówka, powieki).

Fluoroangiografia to inaczej angiografia fluoresceinowa. Jest to badanie kontrastowe naczyń krwionośnych. Głównie obejmuje dno oka . Przeprowadza się je po wcześniejszym dożylnym podaniu barwnika ...

Czarno-biały obraz siatkówki oka powstały w efekcie angiografii fluoresceinowej.

Test Amslera stosuje się w okulistyce dla sprawdzenia widzenia w obrębie dołka środkowego siatkówki. Test ten opracował i wprowadził szwajcarski oftalmolog – Marc Amsler. Za pomocą testu Amslera ...

Zespół suchego oka jest jedną z częstych chorób oka i stanowi istotny odsetek przyczyn wizyt w gabinecie okulistycznym. Zespół suchego oka ma w swym podłożu upośledzenie wydzielania łez, w wyniku ...

Zespół suchego oka polega na niedostatecznym wydzielaniu łez, w efekcie następuje złuszczanie się nabłonka gałki ocznej, która staje się potencjalnym źródłem dla bakterii i wirusów. Chory odczuwa dyskomfort, oczy są nieustanie zaczerwienione, pieką, a w kącikach gromadzi się specyficzna wydzielina. Czasami pojawia się ból i nadwrażliwość na światło. Powieki sprawiają wrażenie ciężkich. Zespół suchego oka pojawia się u osób, które pracują przy komputerze w pomieszczeniach suchych i klimatyzowanych. Oczy mogą być podrażnione w wyniku przebywania w zakurzonych miejscach, gdzie znajdują się dym papierosowy i opary chemiczne.<br />
<br />
Stwierdzenie zespołu suchego oka następuje po wykonaniu testu Schirmera, pozwalającego na ocenę objętości wydzielanych łez na podstawie badania paskiem bibuły w okresie 5 minut. Test diagnostyczny ma na celu pomiar czasu przerywania filmu łzowego. Odpowiednia diagnostyka chorób oczu pozwala na rozpoczęcie leczenia i wyeliminowanie przyczyny. Jakie są najczęstsze powody występowania zespołu suchego oka?

Jaskra jest postępującą chorobą, której przebieg można jedynie spowolnić, ale nie można cofnąć zmian już dokonanych. Leczenie może sprawić, że ciśnienie wewnątrzgałkowe będzie normalne, a tym ...

Ryzyko zachorowania na zaćmę zwiększa się po 70 roku życia. Nie oznacza to jednak, że na tą przypadłość nie mogą cierpieć także młodsi ludzie. Taka wada wzroku może być bowiem także dziedziczna lub pojawić się jako następstwo innych chorób. Na czym polega to schorzenie?<br />
<br />
Otóż zaćma to zmętnienie lub zmiana koloru soczewki, czego efektem jest pogorszenie ostrości wiedzenia. Wyróżnia się kilka jej typów. Można więc mieć do czynienia z zaćmą podtorebkową, jądrową, korową, a także przednią i tylną.<br />
<br />
Choroby tej jednak nie można mylić z inną wadą wzroku, jaką jest jaskra. Ta przypadłość bowiem ma związek ze zrostem ciśnienia śródgałkowego ponad statystyczny zakres normy, tzn.: od 10 do 21 mmHg, choć choroba ta może współistnieć również z prawidłowym ciśnieniem śródgałkowym. Efektem jaskry może być uszkodzenie nerwu wzrokowego, które może stać się przyczyną całkowitej utraty widzenia. Ryzyko jej pojawienia się także jest związanie z wiekiem oraz dziedziczeniem.<br />
<br />
Więcej na temat różnic między wymienionymi chorobami powie prof. dr hab. Jerzy Szaflik, okulista.

Zez dość często występuje u niemowląt, które nie mają jeszcze w pełni wykształconego wzroku i zazwyczaj z czasem mija. Jednak rodzice powinni bacznie obserwować oczy swojego dziecka, ponieważ im ...

Amblyopia jest następną fazą zeza. Przy leczeniu okuliści zalecają wymuszanie patrzenia „leniwym okiem”.

Ból oka, jeżeli się pojawi, powoduje bardzo duży dyskomfort naszego życia. Oczy są jednymi z najważniejszych narządów zmysłu. Narządy te, mimo iż ogromnie skomplikowane, są odpowiedzialne za ...

Wynikiem zapalenia spojówek jest wypełnienie naczyń krwionośnych krwią, czego skutkiem jest obrzęk oka.

Ból oka może sugerować niegroźną dolegliwość, ale także może towarzyszyć poważnym schorzeniom oka. Żadnego z objawów nie można lekceważyć. Ból oka może występować jako jedyna dolegliwość w oku, ...

Ból oczu

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. Roczna zachorowalność wynosi ponad 10 tysięcy. Zagrożenie rośnie wraz z wiekiem, szczególnie po menopauzie . Bardziej narażone są ...

Aby zapobiegać rozwojowi chorób nowotworowych zalecane są badania przesiewowe (skriningowe). Wczesna diagnoza pozwala bowiem zmniejszyć ryzyko śmiertelności i nie wymaga tak inwazyjnego leczenia, jak w przypadku raka wykrytego zbyt późno.<br />
<br />
Badanie takie przeprowadza się na osobach, które nie mają żadnych dolegliwości oraz tych z udokumentowanym ryzykiem zachorowania na konkretne schorzenie. Warunkiem jednak jest, aby diagnostyka spełniała pewne wymagania. Musi być ona swoista, czyli oznaczać jedną chorobę oraz charakteryzować się wystarczającą czułością. W praktyce oznacza to, że niedopuszczalne są wyniki fałszywie dodatnie lub fałszywie ujemne. Pierwszy przypadek mógłby bowiem powodować niepotrzebny stres, a drugi zapewniał chorym osobom zbytnie poczucie bezpieczeństwa.<br />
<br />
Dr hab. Tadeusz Pieńkowski Kierownik Kliniki Nowotworów Piersi w Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie opowiada o badaniach przesiewowych oraz profilaktyce raka piersi.<br />

Badanie ostrości wzroku wykonuje się zwykle rutynowo podczas badania oczu , przy retinopatii cukrzycowej , aby określić ewentualną konieczność noszenia okularów lub szkieł kontaktowych, po urazie ...

Najczęściej spotykane wady wzroku to dalekowzroczność, krótkowzroczność i astygmatyzm. Powodują niezdolność oka do tworzenia prawidłowego obrazu na plamce żółtej lub środkowej części siatkówki.<br />
<br />
Krótkowzroczność to wada wzroku, która dotyka znaczną część współczesnej populacji. Polega na tym, że obraz, który jest ogniskowany na powierzchni siatkówki, u osoby krótkowzrocznej pojawia się przed jej powierzchnią. Krótkowidz zauważa przedmioty znajdujące się blisko, zaś te w oddali nie widzi dokładnie, dlatego mruży oczy, aby zwiększyć ostrość widzenia.<br />
<br />
Nadwzroczność to kolejna wada wzroku związana z ostrością widzenia. Choroba wynika zazwyczaj ze zbyt krótkiej gałki ocznej w stosunku do jej siły skupiającej lub niewystarczającej siły skupiającej układu&nbsp; widzenia.&nbsp; Dalekowidz zauważa obrazy znajdujące się w oddali, natomiast ma zamazany obraz w przypadku patrzenia bardzo blisko. Oczy szybko męczą się przy czytaniu, może pojawić się ból głowy i podrażnienia spojówki. Jakie są sposoby badania powyższych wad wzroku?

Badania elektrofizjologiczne w okulistyce to badania oczu polegające na obserwacji zmian prądów czynnościowych w obrębie gałki ocznej, mięśni oka i okolicy wzrokowej kory mózgowej. W wyniku ...

Badania

Zdrowie

Pytania do eksperta

Interpretacja wyników badania RTG kręgosłupa u czterdziestolatka

Otrzymałem wynik badania RTG kręgosłupa LS - 2 proj. dn. 05.02.2012 r. Wyrównana fizjologiczna lordoza lędźwiowa przy większym kącie ustawienia kości krzyżowej. Spina bifida w odcinku S. Wysokość trzonów L zachowana. Nieznaczne zwężenie przestrzeni międzykręgowej L5-S1, z kręgozmykiem na ok. 4-5 mm i przerwaniem ciągłości łuków tylnych L5. Wielopoziomowe zmiany przeciążeniowe w stawach ...
Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Interpretacja wyniku posiewu kału u trzydziestolatki

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Interpretacja wyniku badania na cytomegalowirus

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Interpretacja wyniku badania Gdx

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »