Czas trombinowy (TT)

Czas trombinowy (TT) jest to czas przejścia fibrynogenu w fibrynę. Przekształcenie fibrynogenu do fibryny stanowi ostatni etap skomplikowanej kaskady reakcji, jaką stanowi proces krzepnięcia krwi. Na drodze aktywacji szlaku wewnątrzpochodnego lub zewnątrzpochodnego dochodzi do powstania aktywnego czynnika X krzepnięcia. Czynnik ten przekształca nieaktywną protrombinę w trombinę, która to właśnie prowadzi do przejścia fibrynogenu w fibrynę, czyli włóknik. Fibryna z kolei jest głównym składnikiem skrzepu zamykającego uszkodzone naczynie i tym samym hamującego krwawienie. Czas trombinowy służy właśnie do oceny prawidłowego przebiegu tego ostatniego etapu. W związku z tym jego wartość nie jest zależna ani od aktywacji układu zewnątrzpochodnego ani od aktywacji układu wewnątrzpochodnego krzepnięcia, natomiast na czas trombinowy ma wpływ poziom i funkcja fibrynogenu, obecność i aktywność inhibitorów trombiny, sprawność polimeryzacji i stabilizacji fibryny oraz obecność produktów degradacji fibryny, które wydłużają czas trombinowy.

Sposób oznaczania i wartości prawidłowe czasu trombinowego

Materiałem do badania czasu trombinowego jest próbka krwi żylnej, pobrana najczęściej z żyły łokciowej. Należy pamiętać, że osoba, która poddaje się badaniu powinna być na czczo, co najmniej 8 godzin po ostatnim posiłku. Powinna także poinformować wykonującego badanie o ewentualnej skłonności do nadmiernych krwawień. Pobraną krew umieszcza się w probówce zawierającej 3,8% roztwór cytrynianu sodu, co ma na celu związanie jonów wapnia i zahamowanie wykrzepiania krwi w probówce. Stosunek ilości osocza do cytrynianu powinien wynosić 9:1. Do otrzymanego w ten sposób osocza cytrynianowego dodaje się następnie aktywną trombinę i mierzy czas do powstania w probówce skrzepu krwi. W prawidłowych warunkach wynik badania czasu trombinowego powinien wynosić około 15 sekund.

Interpretacja wyników oznaczania czasu trombinowego

Do wydłużenia czasu trombinowego może dochodzić w następujących sytuacjach:

• obniżony poziom fibrynogenu – dysfibrynogenemia, afibrynogenemia;
• choroby miąższu wątroby, w tym marskość wątroby – dochodzi w tych przypadkach do upośledzenia syntezy czynników krzepnięcia, protrombiny i fibrynogenu;
• zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, DIC, koagulopatia ze zużycia – obniżenie poziomu fibrynogenu w wyniku jego zużycia w procesie wykrzepiania w naczyniach;
• obecność inhibitorów trombiny – inhibitorem trombiny powszechnie wykorzystywanym w leczeniu jest heparyna, jej stosowanie prowadzi do wydłużenia czasu trombinowego;
• obecność inhibitorów polimeryzacji fibryny;
• gammapatie monoklonalne – na przykład szpiczak plazmocytowy, makroglobulinemia Waldenstroma;
• mocznica – w przypadku niewydolności nerek.

Oznaczanie czasu trombinowego może być także wykorzystywane w monitorowaniu leczenia fibrynolitycznego za pomocą streptokinazy, urokinazy, tkankowego aktywatora plazminogenu czy rekombinowanego tkankowego aktywatora plazminogenu. Wydłużenie czasu trombinowego około 1,5 razy świadczy o skuteczności zastosowanego leczenia.