Jak zapobiegać nowotworom?

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Światowy Fundusz Badań nad Nowotworami opublikował niedawno nowy raport na temat związku między sposobem odżywiania, aktywnością fizyczną a profilaktyką nowotworową. Wnioski z badań można streścić w kilku prostych zaleceniach. Należy wprowadzić zdrowe nawyki żywieniowe, które pomagają zapobiegać nowotworom. Naukowcy przez pięć lat analizowali prawie 500 000 badań z całego świata. Wyniki tych prac pozwoliły określić, jakie nawyki żywieniowe mają działanie przeciwnowotworowe. Zalecenia są łatwe do zapamiętania i do wprowadzenia w życie. Oto, co zakłada dieta antyrakowa.

Żywienie a choroby nowotworowe

Odpowiednie żywienie może nie tylko uchronić przed chorobą nowotworową, ale również odgrywa ogromną rolę we wspomaganiu leczenia. Choroby nowotworowe w dalszym ciągu pozostają drugą po chorobach układu krążenia przyczyną zgonów w Polsce, jak i na świecie. W świadomości większości Polaków zakorzeniony jest pogląd, że głównymi przyczynami rozwoju nowotworów są nałóg palenia papierosów i skłonności genetyczne. Nie jest to jednak do końca prawda. Większość badań wskazuje, że tylko około 20% nowotworów ma uwarunkowania genetyczne i inne wewnątrzustrojowe, a 30% jest spowodowane paleniem tytoniu. Czynniki żywieniowe natomiast są przyczyną aż 35% nowotworów, a więc zwiększają ryzyko zachorowania w podobnym stopniu jak palenie tytoniu. Statystyka dotycząca zachorowalności w naszym kraju na nowotwory jest zatrważająca. Rocznie wykrywa się chorobę nowotworową aż u 110 tysięcy Polaków, a około 75 tysięcy z ich powodu umiera.

Zalecenia diety antyrakowej

1. Codziennie jedz co najmniej pięć porcji (około 400 g) owoców i warzyw, a do każdego posiłku włączaj pełnoziarniste produkty zbożowe lub orzechy. Wymienione pokarmy mają właściwości przeciwnowotworowe, pomagają zmniejszyć ryzyko wystąpienia nowotworów układu trawiennego, m.in. nowotworu jamy ustnej, gardła, przełyku, żołądka oraz jelit.
2. Jedz mniej niż 500 g czerwonego mięsa tygodniowo. Spożywanie dużej ilości czerwonego mięsa i wysoko przetworzonego mięsa (głównie wędlin) znacząco zwiększa ryzyko raka jelita grubego oraz prawdopodobnie ma również wpływ na wzrost ryzyka zachorowania na nowotwory przełyku, płuc, żołądka czy prostaty. Pod pojęciem czerwonego mięsa rozumiemy w tym przypadku wieprzowinę, wołowinę, baraninę oraz mięso kóz. Natomiast wysoko przetworzone mięso to wszelkiego rodzaju wędliny: wędzone, suszone, solone itd.
3. Pij niewielkie ilości alkoholu. Nawyki żywieniowe chroniące przed rakiem obejmują również spożycie alkoholu. Alkohol ma działanie rakotwórcze, zwiększa ryzyko raka jamy ustnej, przełyku, jelita grubego i piersi. Dlatego nie powinno się przekraczać dozwolonej dawki alkoholu: maksymalnie jeden kieliszek dziennie dla kobiet i dwa kieliszki dla mężczyzn. Co więcej, powinien to być alkohol niskoprocentowy. Wyjatkiem jest czerwone wino, które zawiera antyoksydanty oraz substancje wykazujące właściwości przeciwnowotworowe.
4. Jedz mało soli. Eksperci zalecają unikanie pokarmów z dużą ilością soli (wędliny, słone przekąski) i konserwowanych solą np. ryb, a także dań gotowych, które również zawierają duże ilości soli. Ograniczenie spożycia soli zmniejsza ryzyko raka żołądka.
5. Dostarczaj organizmowi wszelkich potrzebnych witamin i minerałów w pożywieniu, a nie w suplementach diety. Badania naukowe wykazały, że suplementy diety zawierające duże dawki witamin i minerałów mogą zwiększać ryzyko chorób nowotworowych. A przecież wystarczy zrównoważona i zdrowa dieta, dzięki której bez problemu dostarczymy wszelkich potrzebnych witamin, minerałów i antyoksydantów.

Dieta w chorobie nowotworowej powinna być wysokoenergetyczna i wysokobiałkowa. Przy układaniu jadłospisu należy zadbać o to, żeby znalazły się w nim produkty będące źródłem pełnowartościowego białka, takie jak chude mięso (kurczak, królik, młoda wołowina, cielęcina), chude ryby, jaja, twarożek. Do przyrządzania potraw powinny być dobierane surowce najwyższej jakości i jak najświeższe. Korzystne efekty daje przestrzeganie zasad diety lekkostrawnej. Zalecane sposoby obróbki termicznej to gotowanie, gotowanie na parze, pieczenie w folii aluminiowej, pieczenie na ruszcie.