Leukopenia

Leukopenia (leukocytopenia) to obniżona liczba białych krwinek (leukocytów) w jednostce objętości krwi poniżej przyjętej normy dla płci i wieku. Wystąpienie leukopenii stwierdza się, gdy ilość białych krwinek na mikrolitr krwi wynosi poniżej 3500. Zmniejszenie ilości białych krwinek może dotyczyć tylko jednego typu komórek lub proporcjonalnie wszystkich. Odmianą leukopenii jest neutropenia, która charakteryzuje się spadkiem liczby krążących we krwi granulocytów obojętnochłonnych, czyli białych krwinek, których jest w organizmie najwięcej. Leukopenia dotyka zarówno osób młodych, jak i starszych.

Przyczyny leukopenii

Leukocyt

Na zdjęciu widoczne leukocyty (kuliste komórki o chropowatej powierzchni).... »

• infekcje wirusowe, które tymczasowo mogą przerwać czynność szpiku kostnego,
• wrodzone zaburzenia czynności szpiku kostnego,
• raka lub inne choroby, wpływające szkodliwie na szpik kostny,
• choroby autoimmunologiczne, które niszczą białe krwinki lub komórki szpiku kostnego,
• ciężkie i długotrwałe zakażenia, które wykorzystują białe krwinki szybciej niż mogą być produkowane,
• niektóre leki (niszczą białe krwinki lub uszkodzają szpik kostny), np. niektóre antybiotyki czy diuretyki.

Inne specyficzne czynniki powodujące obniżony poziom białych krwinek, to:

• chemioterapia,
• HIV/AIDS,
• nadczynność tarczycy,
• choroby infekcyjne,
• niedokrwistość aplastyczna,
• hipersplenizm (przedwczesne niszczenie komórek krwi przez śledzionę),
• choroby powodujące powiększenie śledziony (np. nadciśnienie wrotne, przewlekłe choroby wątroby),
• zespół Kostmanna (wrodzone zaburzenie obejmujące zmniejszoną produkcję neutrofilów),
• białaczka,
• zespoły mielodysplastyczne,
• zwłóknienie szpiku,
• choroby autoimmunologiczne,
• choroby pasożytnicze,
• radioterapia,
• reumatoidalne zapalenie stawów,
• ostre i przewlekłe zatrucia substancjami organicznymi (np. rozpuszczalniki, farby olejne, benzen),
• niedobory witamin.

Objawy i leczenie leukopenii

Leukopenia wykrywana jest najczęściej przez przypadek podczas badania morfologicznego krwi, ponieważ nie daje ona żadnych objawów. Leukocyty pełnią bardzo ważną funkcję organizmie, ponieważ odpowiedzialne są za odporność organizmu i jego reakcje na czynniki zagrażające homeostazie w postaci wirusów czy bakterii. Dlatego też chorzy wykazują mniejszą odporność, są bardziej podatni na infekcje i stany zapalne. Leukopenii towarzyszą często ogólne osłabienie, nudności i wymioty.

Jak przy każdej zmianie patologicznej w organizmie, tak i przy leukopenii może dojść do powikłań. W tym przypadku powikłania są najczęściej związane z utratą odporności przez nasz organizm, co może powodować znaczną podatność organizmu na infekcje zarówno bakteryjne, jak i wirusowe. Istnieje więc potencjalne niebezpieczeństwo zakażenia bakteriami, pasożytami, co wiąże się z pojawieniem innych objawów, charakterystycznych dla danego zakażenia patogenem.

W celu wykrycia pierwszych nieprawidłowości związanych z leukopenią, wykonuje się badanie morfologii krwi obwodowej – jeżeli wyniki będą niepokojące, lekarz skieruje nas na dalsze badania. Liczba leukocytów może być mniejsza po przebyciu niedawnych chorób – wtedy nie jest zjawiskiem niepokojącym. Należy o tym pamiętać.

Leczenie obejmuje przede wszystkim leczenie farmakologiczne, a więc podawanie związków wyrównujących poziom leukocytów do wartości prawidłowej. Często, zanim zacznie się leczenie, należy poszukać przyczyny powstania leukopenii. Jeżeli leukocytopenia jest wynikiem stosowania niektórych leków, leczenie może polegać na odstawieniu tych leków.