Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Przyczyny alergii

Uczulenie jest konsekwencją nadwrażliwości, a fakt, że alergie występują rodzinnie, świadczy o tym, że predyspozycje do ich rozwinięcia są przekazywane genetycznie. Bardzo częstym mechanizmem powstawania alergii jest tzw. atopia, kiedy to organizm produkuje zwiększoną ilość immunoglobuliny zwanej IgE, odgrywającej bardzo ważną rolę w procesach uczuleniowych. 

1. Atopia w rodzinie

Atopia dotyczy około 20 proc. ogólnej populacji. Jeśli oboje rodzice mają atopię, wówczas prawdopodobieństwo, że dziecko będzie ją miało, wynosi 50 proc., a zwiększa się ono jeszcze, gdy u obojga rodziców alergia manifestuje się w podobny sposób. Ryzyko urodzenia się dziecka z atopią w rodzinie nieobciążonej tym schorzeniem jest najniższe i wynosi około 13 proc. 

Dziedziczenie skłonności do alergii nie zależy od jednego konkretnego genu, ale od zestawu genów. Znaleziono kilkadziesiąt miejsc w materiale genetycznym człowieka, które są za to odpowiedzialne. Jedne z nich są słabsze, inne silniejsze. Kluczowym miejscem jest chromosom piąty. Są w nim miejsca kontrolujące wytwarzanie różnych białek i substancji w organizmie, które mogą wziąć udział w reakcji alergicznej. Regulacji takiej podlega np. wytwarzanie przeciwciał, czyli białek odpornościowych, które odgrywają zasadniczą rolę w rozwoju dużej części alergii.

Pod wpływem dziedziczenia jest także zdolność do łatwiejszego zapoczątkowania odpowiedzi alergicznej oraz bardziej intensywnego jej rozwoju. Jeżeli oboje rodziców jest alergikami, to dziecko w 66% może odziedziczyć alergię. Jeżeli chora jest mama, dziecko ma 40% ryzyka, że odziedziczy alergię, a jeśli tata – 30%. 

2. Infekcje a alergia

Wpływ infekcji na wystąpienie objawów alergii jest złożony. Niektóre rodzaje infekcji zwiększają możliwość rozwoju procesu alergicznego. U małych dzieci częstą ich przyczyną są wirusy, a najczęstszym z nich – wirus RSV. Stwierdzono, że usposabia on do wystąpienia objawów alergicznych. Istnieje jednak wiele badań pokazujących, że częstszy kontakt z drobnoustrojami, zwierzętami i ich wydzielinami odgrywa rolę ochronną. Jest to tzw. hipoteza higieniczna, która pokazuje, że dzieci żyjące w warunkach mniej higienicznych, tzn. na wsi, w większych rodzinach, uczęszczające do żłobka lub przedszkola rzadziej zapadają na choroby alergiczne. Są to jednak pośrednie wnioski i w związku z nimi nie jest wskazane zerwanie z nawykami higienicznymi.

Bez wątpienia ważną rolę odgrywają warunki środowiska, w którym rozwija się dziecko. Jeśli odziedziczyło ono skłonność do atopii i przebywa w środowisku, gdzie styka się z dymem papierosowym – prawdopodobieństwo jego zachorowania na astmę szacowane jest na 25%. Natomiast gdy żyje w czystym środowisku, zachorowanie jest kilkukrotnie mniejsze. Innym czynnikiem, który sprzyja rozwojowi astmy, są spaliny samochodowe – dzieci żyjące w mieście częściej cierpią z powodu astmy.

Istotny wpływ mają także inne schorzenia, na które chorujemy. Przy niektórych z nich i dodatkowej predyspozycji genetycznej do wystąpienia alergii ryzyko jej pojawienia się jest jeszcze większe. Do grupy takich chorób, oprócz astmy, należą: przewlekła choroba obturacyjna płuc, poważne reakcje alergiczne w przeszłości, polipy w jamie nosowej, częste infekcje zatok, nosa, górnych dróg oddechowych, atopowe zapalenie skóry, alergia pokarmowa.

3. Styczność z substancjami alergizującymi

Drugim czynnikiem wywołującym tę chorobę jest kontakt z alergenami. Przypomnijmy, że alergenem jest substancja wywołująca u osoby predysponowanej do alergii objawy chorobowe. U innych osób – zdrowych i nieuczulonych nie będzie powodowała żadnych niepokojących objawów. Potencjalnie alergeny znajdują się wszędzie. Ogromna ilość cząstek obecnych w przyrodzie może wywołać reakcje alergiczne. Są to substancje zarówno pochodzenia naturalnego, jak i zsyntetyzowane przez człowieka. Tylko osoby uczulone prezentują objawy po kontakcie z alergenami. Mogą one kontaktować się z komórkami naszego organizmu wieloma drogami. Drogą wziewną, pokarmową lub przez bezpośredni kontakt ze skórą i błonami śluzowymi.

3.1. Rodzaje alergenów

Alergeny wziewne wywołują przede wszystkim choroby układu oddechowego. Mogą to być pyłki roślin. Wytwarzane są one w dużej ilości przez rośliny i przenoszone na dalekie odległości, nawet do 200 km. W kolejnych latach intensywność pylenia może się różnić. W Polsce najczęściej uczulają pyłki traw, chwastów i drzew. Jak wiemy, mają one różny czas pylenia i wiedza o tym pomaga rozpoznać alergen, na który jesteśmy uczuleni. Jeśli objawy naszego przewlekającego się kataru występują w okresie od lutego do kwietnia – jesteśmy prawdopodobnie uczuleni na pyłki drzew: leszczyny, olchy, wierzby lub topoli, jeśli natomiast „cieknie” nam z nosa w czerwcu, lipcu i sierpniu – reagujemy nadmiernie na trawy. Inne alergeny wziewne, takie jak: alergeny roztoczy kurzu domowego, alergeny zwierzęce, pleśnie i grzyby drożdżopodobne, karaluchy, nie mają sezonowości występowania i objawy nimi sprowokowane mogą być obecne przez cały rok.

Alergeny pokarmowe stanowią dużą grupę różnych substancji, najczęściej uczulają: orzechy i orzeszki ziemne, ryby, skorupiaki, pszenica, jaja, mleko, soja i różne owoce. Są to również dodatki do żywności, na czele z benzoesanami, siarczynami, glutaminianem sodu, a oprócz tego wiele leków.
Jakie mogą być alergeny kontaktowe? Są to najczęściej metale, takie jak: nikiel, chrom, kobalt. Oprócz nich inne substancje: formaldehyd, substancje zapachowe, balsam peruwiański, konserwanty obecne w lekach miejscowo stosowanych i kosmetykach, leki, barwniki, lanolina. Groźnymi alergenami są jady owadów, które dostają się do organizmu na znany wszystkim sposób, czyli poprzez ukąszenie pszczoły, osy, szerszenia czy innego owada.

Nie oznacza to, że alergeny pokarmowe powodują tylko objawy alergii ze strony przewodu pokarmowego, gdyż ich spożycie skutkować  może również alergią objawiającą się w całym organizmie, jaką jest wstrząs anafilaktyczny, czy na skórze w postaci wysypki

Niektóre pokarmy lub rośliny obecne w środowisku mają podobną budowę cząsteczkową, choć tego nie widać. Na przykład brzoza jest podobna w budowie cząsteczkowej do różnych owoców, takich jak jabłka czy owoce pestkowe. Jeśli jesteśmy uczuleni na brzozę po kontakcie z cząsteczkami jabłka, również możemy cierpieć na objawy alergiczne, np. obrzęk i swędzenie śluzówek jamy ustnej. Inne substancje wchodzące w reakcje krzyżowe wymienione są w tabelce (wg Alergologia praktyczna, red. K. Obtułowicz).

   

Drzewa, np. sosna

Jabłka, owoce pestkowe, orzechy, kiwi, papryka

Trawy

Mąka, pomidory, orzechy, seler, melon

Bylice

Marchew, papryka, kminek, rumianek, słoneczniki, miód

Pierze

Alergeny jaj kurzych

Roztocze

Krewetki, ślimaki, homary

Grzyby, pleśnie

Mleko, sery pleśniowe, maślanka, jogurt

Enzymy owadów

Miód

Lateks

Awokado, kiwi, banany, ananasy, pomarańcze

4. Czynniki psychiczne w rozwoju alergii

Coraz częściej mówi się o roli czynników psychicznych, które według jednych specjalistów wyzwalają alergie, według innych zaś jedynie je wzmacniają lub są ich skutkiem. Za powstawanie i przebieg uczuleń obwinia się wszelkie "negatywne emocje": agresję, strach, złość, stres. Wiele badań potwierdza współistnienie chorób alergicznych z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi, drażliwością czy nadwrażliwością emocjonalną.

Jeszcze do niedawna sądzono, że na alergię pyłkową chorują dzieci dopiero od 7. r.ż., i to te, które w dzieciństwie ujawniały objawy alergii pokarmowej, po czym w okresie młodzieńczym objawy stopniowo ustępują, aby zaniknąć całkowicie w dorosłym życiu. Najnowsze badania wskazują jednak, że objawy pyłkowicy mogą się zacząć zarówno około 3. r.ż., jak i w późniejszym okresie życia, nawet po 50. r.ż. Przebieg alergii może się także z wiekiem zmieniać - objawy mogą ulegać wyciszeniu bądź nasileniu, mogą dołączać się nowe alergeny czy nawet może zwiększać się rodzaj alergicznej nadwrażliwości.

Bibliografia

  • Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
  • Gołąb J., Jakóbisiak M., Lasek W., Stokłosa T., Immunologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-15154-6
  • Boznański A. (red.), Choroby alergiczne wieku rozwojowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2769-1
  • Lewiński A., Liberski P.P. (red.), Biologia molekularna człowieka, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-64-5
  • Church M., Holgate M., Lichtenstein M., Alergia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-18-1
  • Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1
Lekarz Monika Kowalczyk, Lekarz Anna Zielińska,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przyczyny alergii - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Przyczyny alergii
Przyczyny alergii

Co to są alergeny?

Alergeny to czynniki bądź substancje, które powodują reakcję uczuleniową. W zależności od drogi, jaką alergen dostaje się do organizmu, można mówić o różnych rodzajach alergii. I tak wyodrębnia się alergię wziewną, alergię pokarmową i alergię kontaktową. Spis treści Przyczyny alergii Niegdyś alergie nie były tak poważnym problemem jak obecnie. Jednak kiedy medycyna zaczęła stopniowo niwelować bakterie i wirusy bytujące na błonach śluzowych i skórze człowieka, okazało...

Przyczyny alergii

Skąd się bierze alergia?

Limfocyty typu B, będące jedną z grup białych komórek krwi, wytwarzają przeciwciała typu IgE przeciwko konkretnym cząstkom – antygenom. Mogą być nimi zarówno cząstki bakterii, wirusów, toksyn, czy składniki środowiska...

Przyczyny alergii

Alergia a miesiąc urodzenia

Alergia a miesiąc urodzenia

Czy miesiąc urodzenia ma wpływ na skłonność do alergii? Okazuje się, że dzieci urodzone jesienią i zimą częściej cierpią na alergie pokarmowe, a wiosenne maluchy są bardziej narażone na uczulenie na pyłki roślin. Jesień i zima sprzyjają alergiom...

Alergia pokarmowa

Przyczyny i objawy alergii pokarmowej

Alergia pokarmowa występuje, gdy układ odpornościowy atakuje niektóre białka w spożywanych produktach. Substancje, które wywołują reakcję alergiczną to tak zwane aler

Alergie skórne

Przyczyny alergii skórnej

Artykuł sponsorowany Alergia to nadmierna reakcja organizmu na niektóre substancje. Objawy alergii skórnej pojawiają się, gdy skóra ma kontakt z alergenem &nd

Alergia

Leczenie alergii

Najistotniejszą metodą leczenia alergii w pierwszym okresie po jej rozpoznaniu jest izolacja od czynników uczulających. W miarę trwania choroby liczba czynników uczulających i krzyżowo reagujących z nimi najczęściej wzrasta, dlatego zachodzi...

Alergia

Powikłania alergii

Żadne z objawów alergicznych nie są przez nas mile widziane, najczęściej dlatego, że sprawiają trudności w codziennym funkcjonowaniu. Większość reakcji stanowi tylko niedogodność czy defekt kosmetyczny i pogarsza jakość naszego życia, niektóre...

Alergia

Profilaktyka alergii

Alergie u dzieci i niemowląt zdarzają się bardzo często. Pierwszym punktem zapobiegania alergii pokarmowej jest dbałość o zdrowie matki przed ciążą i zdrowe odżywianie się kobiety ciężarnej. Poza tym karmienie noworodka wyłącznie piersią i to jak najdłużej...

Alergia

Objawy alergii

Alergia jest to schorzenie charakteryzujące się nadmierną reakcją ze strony układu odpornościowego po kontakcie organizmu z alergenem. Najczęstsze objawy reakcji alergicznej to katar, swędzenie skóry czy pieczenie pod powiekami oczu. Spis treści Choroby...

Alergia

Diagnostyka alergii

Gdy obserwujmy u siebie lub swoich bliskich objawy, które mogą być alergią, należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu lub dermatologa (w przypadku gdy objawami są reakcje skórne). Do leczenia u specjalisty alergologa potrzebne jest...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500