Witamina A

Witamina A należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Pełni wiele funkcji w organizmie. Jest niezbędna do rozwoju i wzrostu organizmu, a także procesów rozrodczych. Niedobór witaminy A w diecie jest przyczyną zaburzenia widzenia (tzw. kurzej ślepoty) oraz zmian skórnych.

Witamina A w diecie

Rozpuszczalna w tłuszczach witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania komórek całego organizmu. W organizmie występuje jako retinol i gromadzona jest głównie w tkance tłuszczowej oraz wątrobie. W organizmie człowieka witamina A może powstawać z prowitaminy A, czyli karotenu. Z jednej cząsteczki karotenu powstają dwie cząsteczki retinolu.

Witamina A pełni wiele ważnych funkcji w organizmie:
  • wykazuje działanie antyoksydacyjne, które wynika z jej zdolności do usuwania wolnych rodników tlenowych,
  • uczestniczy w procesie widzenia, ponieważ wchodzi w skład barwnika siatkówki oka,
  • zapobiega wysychaniu i rogowaceniu nabłonka,
  • chroni przed rozwojem nowotworów (jelit, prostaty, piersi, płuc),
  • jest niezbędna do regeneracji tkanek, gojenia ran,
  • wywiera korzystny wpływ na funkcje rozrodcze organizmu: u mężczyzn na produkcję plemników, z kolei u kobiet zapobiega poronieniom oraz wchłonięciu zarodka w pierwszych tygodniach ciąży,
  • wzmacnia odporność, gdyż jest niezbędna do utrzymania ciągłości błon śluzowych przewodów: pokarmowego, oddechowego, moczowo-płciowego,
  • jest niezbędna w dojrzewaniu i różnicowaniu się komórek układu immunologicznego: neutrofili, monocytów, bazofili, eozynofili, limfocytów,
  • uczestniczy w procesie syntezy hormonów steroidowych.

Niedobór i nadmiar witaminy A

Niedobór witaminy A najczęściej objawia się:
  • pogorszeniem widzenia, złym widzeniem po zmierzchu – „kurza ślepota”,
  • suchością skóry,
  • wysychaniem rogówki i spojówki,
  • wysypką skórną, nadmiernym rogowaceniem skóry i nabłonków,
  • występowaniem kruchych i łamliwych paznokci, które wolno rosną,
  • suchością i łamliwością włosów,
  • brakiem apetytu,
  • zwiększoną podatnością na infekcje bakteryjne i wirusowe,
  • zahamowaniem wzrostu,
  • bezpłodnością.
Ze względu na fakt, iż witamina A rozpuszcza się w tłuszczach, bardzo łatwo można ją przedawkować, przyjmując przez długi czas duże dawki witaminy. Hiperwitaminoza A objawia się: drażliwością, zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego (m.in. wymioty, nudności), żółtopomarańczowym zabarwieniem skóry, powiększeniem wątroby i śledziony, a także wypadaniem włosów oraz świądem skóry.

Źródła witaminy A

Witamina A występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Najlepszym jej źródłem jest tłuszcz rybi, zwany popularnie tranem. Stosunkowo duże jej ilości występują w produktach mlecznych oraz żółtkach jaj. Z kolei karoten występuje głównie w produktach roślinnych. Niewielkie jego ilości występują w mleku krów żywionych na pastwiskach oraz maśle. Najwięcej karotenu znajduje się w owocach i warzywach koloru czerwonego, pomarańczowego i zielonego, tj. w papryce czerwonej, czarnych porzeczkach, truskawkach, brokułach.

Tabela. Zawartość witaminy A i karotenu w wybranych produktach spożywczych.
Produkt Zawartość witaminy A [μg/100 g] Produkt Zawartość karotenu [μg/100 g]
Mleko 3,2% 36 Mleko 3,5% 22
Śmietana 30% 249 Marchew 9938
Żółtko 770 Żółtko 578
Masło extra 814 Dynia 2974
Kurczak, tuszka 16 Brokuły 920
Wątróbki drobiowe 93 Morele suszone 7842
Makrela 100 Morele 1523
Witamina A oraz karoten są mało wrażliwe na temperaturę do 100°C, występującą podczas gotowania potraw. W wyższych temperaturach (np. podczas smażenia) ulegają zniszczeniu. Ponadto zarówno retinol, jak i karoten ulegają rozkładowi pod wpływem światła (promieniowanie UV) oraz w trakcie jełczenia tłuszczów.

Witamina A w kosmetykach

Witamina A w postaci preparatów stosowanych na skórę wnika w warstwę rogową naskórka, przyspieszając jego odnowę oraz różnicowanie keratynocytów. Ponadto bierze udział w podziałach komórek skóry. Poprawia nawilżenie skóry w wyniku wzmocnienia funkcji ochronnej naskórka i zmniejszenia utraty wody. Retinol zawarty w kremach wygładza i uelastycznia skórę, likwiduje drobne zmarszczki. Ponadto zmniejsza przebarwienia skóry, zwiększa syntezę kolagenu, dzięki temu skóra jest bardziej wytrzymała na uszkodzenia.

Witamina A pełni wiele ważnych funkcji w organizmie, dlatego należy ją codziennie dostarczać wraz z dietą, by zapewnić zdrowy i młody wygląd na długie lata.

Słowa kluczowe dla artykułu

Artykuły Witaminy

Witaminy to substancje niezbędne dla zachowania zdrowia i prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Nazwa witamina pochodzi od łacińskiego słowa „vita”, co oznacza życie, a wprowadził ją ...

Organizm zaopatrywany jest w witaminy wraz z pożywieniem, ponieważ sam wytwarza zbyt małe ich ilości.

Witamina B2 pełni różne funkcje w organizmie: chroni przed zaćmą, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i odpornościowego. Niedobór ryboflawiny powoduje zajady oraz stany zapalne skóry.

Witamina B2

Witamina D jest niezbędna do prawidłowej budowy układu kostnego. Jej niedobór jest przyczyną osteoporozy oraz krzywicy u dzieci, ponieważ wapń nie jest wbudowywany w kości.

Witamina D

Witamina B5 reguluje wiele procesów metabolicznych. Niedobór witaminy B5 powoduje zmiany skórne – trądzik, odbarwienia skóry. Najwięcej witaminy B5 znajduje się w drożdżach, bananach oraz kaszach.

Witamina B6 odpowiada za reakcje biochemiczne. Jej niedobór zaburza pracę układu nerwowego oraz wzrost i rozwój. Częstą przyczyną niedoboru witaminy B6 jest przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych.

Witamina D jest niezbędna do właściwego formowania kości. Jednakże przedawkowanie witaminy D jest groźne dla zdrowia, gdyż zaburza pracę serca oraz ośrodkowego układu nerwowego.

Witamina B12 występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego. Niedobór witaminy B12 najczęściej występuje u wegetarian oraz kobiet stosujących leki antykoncepcyjne.

Witamina C to inaczej kwas askorbinowy. Witamina ta jest niezbędna, by organizm człowieka mógł normalnie funkcjonować. Przedawkowanie witaminy C jest jednak niekorzystne.

Witamina C jest niezbędna, by organizm człowieka funkcjonował prawidłowo. Jakie są następstwa niedoboru witaminy C w diecie?

Witamina K uczestniczy w procesie krzepnięcia krwi. Jej niedobór powoduje krwotoki z nosa oraz przedłużające się i obfite miesiączki. Dobrym źródłem witaminy K w diecie są zielone liściaste warzywa.

Witamina K

Witamina B1 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Uczestniczy bowiem w syntezie białka oraz metabolizmie komórek całego organizmu. Niedobór tiaminy powoduje drażliwość oraz apatię.

Witamina B1

Witamina E, zwana witaminą młodości i płodności, chroni przed przedwczesnym starzeniem się organizmu oraz warunkuje prawidłowe procesy rozrodcze. Jej niedobór jest przyczyną bezpłodności.

Witamina E

Witamina C jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Uczestniczy bowiem w syntezie kolagenu, chroni przed rozwojem nowotworów oraz zwalnia tempo starzenia się organizmu.

Witamina C

Niedobór witaminy B12 nie tylko powoduje anemię lub wady cewy nerwowej. Wykazano bowiem, że brak witaminy w diecie przyczynia się do zmniejszenia objętości mózgu i spadku pamięci i koncentracji uwagi.

Niedobór witaminy B12 uszkadza mózg!

Bierzesz witaminy i suplementy diety? Uważaj! Być może czujesz się dzięki temu bezpiecznie – i bardziej ryzykujesz swoim zdrowiem, niż gdybyś ich nie przyjmował!

Witaminy nie czynią cię niezniszczalnym!

Według ostatnich badań witamina E może zapobiec rozwojowi demencji starczej, w tym chorobie Alzheimera. Racjonalna suplementacja tej witaminy przeciwdziała bowiem pogorszeniu się funkcji poznawczych.

Witamina E poprawia pamięć!

Witamina C nie chroni palaczy przed rakiem płuc - jednak kiedy ją przyjmują, czują się bezpieczniejsi. A co za tym idzie, palą jeszcze więcej.

Palacze podświadomie uważają, że przyjmowanie witamin poprawia ich zdrowie. Jednocześnie mają świadomość tego, że papierosy negatywnie wpływają na ich organizm.

Witamina E występuje naturalnie w ośmiu różnych formach. Ostatnie badania wykazały, że szczególny rodzaj tej witaminy - tokotrienol - wykazuje właściwości ochronne obniżające ryzyko zniszczenia ...

Ocal swój mózg!

Witaminy są niezbędne do rozwoju i wzrostu tkanek oraz prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych w organizmie człowieka. Dzieli się je na rozpuszczalne w tłuszczach i rozpuszczalne w wodzie. ...

Kwas foliowy jest witaminą z grupy B. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa folianum, czyli liść. Jest jasnożółtą substancją, która rozpuszcza się w wodzie, ulega zniszczeniu pod wpływem ...

Kwas foliowy powinny spożywać zarówno kobiety w ciąży, jak i te, które dopiero myślą o macierzyństwie.

Witaminy wzmacniają organizm, pomagają zachować zdrowie, dodają sił i chronią przed stresem. Jak wiadomo, naturalnym źródłem witamin są warzywa i owoce. W aptekach, sklepach zielarskich, a nawet ...

Jak się okazuje układ odpornościowy osiąga pełną dojrzałość w zakresie zdolności obronnych dopiero w wieku 12 lat. W czasie prenatalnym zaś następuje już rozwój funkcji immunologicznych. Warto wiedzieć, że w 2 miesiącu życia wewnątrzmacicznego pojawiają się limfocyty we krwi płodu i pojawia się śledziona oraz grasica. Miesiąc później zaś powstają immunokompetentne limfocyty T, limfocyty B oraz pojawiają się immunoglobuliny (M, D, G, A). W tym okresie funkcja grasicy jest bardzo istotna. W późniejszym etapie dochodzi do kształtowania się odporności humoralnej związanej z wytwarzaniem przeciwciał. W tym czasie odporność płodu zależy przede wszystkim od organizmu matki i nie jest w pełni wykształcona.<br />
<br />
Jeśli chodzi o terminologię odporności, to najkrócej mówiąc jest to zespół reakcji obronnych, których celem jest neutralizowanie lub eliminowanie obcych dla organizmu substancji.<br />
<br />
Jak rozwija się odporność po urodzenia dziecka? Szerzej to zagadnienie porusza w swojej wypowiedzi – prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Witaminy z grupy B pełnią ważne role w organizmie, który sam ich nie wytwarza, dlatego należy pamiętać o ich systematycznym dostarczaniu. Odpowiadają za prawidłowy wzrost dzieci, równowagę ...

Witaminy są niezbędne do życia, jednak nasz organizm produkuje je w niewystarczających ilościach. Człowiek musi zatem dostarczać sobie witamin w pożywieniu. Dlatego tak istotne jest, aby dbać o ...

Organizm człowieka potrzebuje nieustannie witamin i minerałów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania. Najlepszym źródłem tych związków są owoce , warzywa , mięso i ryby . Witaminy w postaci ...

Niedobór witamin, inaczej hipowitaminoza, może być spowodowana mało urozmaiconą dietą, niezdrowym stylem życia i upośledzeniem wchłaniania składników odżywczych z przewodu pokarmowego, a także ...

Awitaminoza to schorzenie polegające na braku witamin w organizmie. Może powodować bardzo różne dolegliwości, w zależności od tego, których mikroelementów nie ma. Wypadanie włosów, ciągłe ...

Otrzymywany z wątroby dorsza i innych gatunków ryb dorszowatych tran jest ważnym składnikiem diety. Ma on bowiem działanie przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe, przeciwnowotworowe oraz immunotropowe. Ten ciekły tłuszcz zapewnia więc zdrowie na dłużej.<br />
<br />
Co ciekawe, tran był podawany dzieciom w latach 60. i 70. w formie płynnej. Dziś składnik ten można najczęściej spotkać pod postacią kapsułek, które są do kupienia w aptece.<br />
<br />
Głównym składnikiem tłuszczu rybiego są glicerydy nienasyconych kwasów tłuszczowych (ok. 85%), w tym kwasów: eikozapentaenowego (EPA) i dokozaheksaenowego (DHA); glicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych (palmitynowego i mirystynowego) występują w niewielkich ilościach. Ponadto ten składnik diety zawiera witaminy A i D (1 g tranu leczniczego zawiera co najmniej 600 j.m. wit. A i 60 j.m. wit. D). Znaleźć w nim można również witaminę E.<br />
<br />
O tranie opowiada ekspert – dr Leszek Walentynowicz, lekarz rodzinny.

Hiperwitaminoza to zespół objawów chorobowych, które są wywoływane przez nadmiar witamin w organizmie. Chodzi tu przede wszystkim o mikroelementy rozpuszczalne w tłuszczach, czyli A, D, E, K. ...

Witaminy są bardzo ważnym i niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania składnikiem naszego organizmu. Niestety, nie są wytwarzane samoistnie, dlatego muszą być dostarczane wraz z pożywieniem lub w ...

Przez wiele lat uważano, że białka i woda wystarczą do zapewnienia organizmowi procesów życiowych. Witaminy i ich rolę w przemianie materii odkryto znacznie później. Termin witaminy wprowadził ...

Witamina D, podobnie jak pozostałe witaminy, pełni bardzo ważną rolę. Pobudza wchłanianie wapnia i fosforu, a także zapobiega nadmiernemu wydalaniu tych pierwiastków z moczem. Witamina ta ma wpływ ...

Witaminy są niezbędne do życia i codziennego funkcjonowania. Uzyskujemy je z naturalnej żywności albo przez wzbogacenie, czyli suplementację diety. Witaminy są substancjami organicznymi, biorącymi ...