Układ odpornościowy

Każdy organizm żywy narażony jest na oddziaływanie różnych czynników, które mogą powodować jego uszkodzenie lub wywoływać choroby. Układ odpornościowy, zwany immunologicznym, jest odpowiedzialny za organizację i kierowanie odpowiedzią przeciwko czynnikom zagrażającym organizmowi.

Układ odpornościowy a integralność ustroju

Układ immunologiczny zaliczany jest do tzw. systemów integracyjnych. Oznacza to, że dba o integralność całego ustroju. Jest to możliwe dzięki posiadaniu zdolności odróżniania tkanek i struktur własnych organizmu od obcych. W skrócie, oznacza to, że mechanizmy układu odpornościowego lokalizują czynnik szkodliwy, identyfikują go, jako obcy, neutralizują a następnie usuwają z organizmu. Najczęstszymi czynnikami obcymi są: bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki, pasożyty, a także substancje nieożywione tj.: białka, wielocukry, lipidy, toksyny.

#dziejesienazywo: Czy warto wykonywać badania profilaktyczne?

Układ odpornościowy a nowotwory

Dzięki rozpoznawaniu obcych tkanek, układ odpornościowy pełni nieodzowną funkcję ochronną przeciwko nowotworom. Stanowi drugą linię obrony ustroju przed nowotworzeniem, natomiast pierwszą stanowią mechanizmy wewnątrzkomórkowe. Uważa się, że dziennie w naszym ustroju powstaje miliardy komórek potencjalnie mogących stać się prekursorem rozwoju nowotworu złośliwego. Tylko sprawny układ odpornościowy pozwala nam cieszyć się zdrowiem, eliminując te komórki odpowiednio szybko. Jako przykład, co dzieje się czasie, gdy dochodzi do znacznego obniżenia kondycji układu immunologicznego, mogą posłużyć guzy złośliwe powstające znacznie częściej u osób dotkniętych AIDS, czyli zespołem nabytego niedoboru odporności.

Układ odpornościowy a apoptoza

Badania ostatnich lat, odkryły proces kontrolowanej śmierci komórki, zwany „apoptoza”. Zjawisko to, którego odkrycie zostało nagrodzone nagrodą Nobla, ma ścisły związek z funkcją układu odpornościowego. Składowe tego układu, jakimi są limfocyty, usuwają komórki, które uległy apoptozie, nie wywołując przy tym stanu zapalnego. Gdyby do tego dochodziło, integralność organizmu byłaby poważnie zagrożona, gdyż dziennie obumiera w ten sposób miliardy komórek w ustroju.

Budowa układu odpornościowego

System immunologiczny jest jednym z najbardziej skomplikowanych układów ustroju. Jego budowę można podzielić na elementy swoiste i nieswoiste.

Do elementów nieswoistych zaliczamy przede wszystkim fizycznie bariery zapobiegające przedostaniu się do ustroju patogenów tj. bakterie czy wirusy. Do tych barier zalicza się:

  • skórę i błony śluzowe,
  • enzymy i substancje działające antydrobnoustrojowo np. kwas żołądkowy, proteazy, lizozym, substancje kwaśne w wydzielinie z pochwy,
  • komensalą florę bakteryjną wewnątrz przewodu pokarmowego.

Są to elementy tzw. wrodzonej odporności immunologicznej organizmu. Pod pojęciem odpowiedzi swoistej rozumie się działania mające na celu wywołanie odpowiedzi odpornościowej skierowanej przeciwko konkretnemu patogenowi atakującemu ustrój. Jest to zasadnicza funkcja szeroko pojętego układu odpornościowego.

Na tę część układu immunologicznego składają się elementy upostaciowane i nieupostaciowane. Elementy upostaciowane:

Elementy nieupostaciowane:

  • białka i enzymy tworzące tzw. układ dopełniacza (komplementu).

Działanie układu odpornościowego

Podstawową rolą układu odpornościowego jest swoiste rozpoznawanie, identyfikacja, neutralizacja i usunięcie obcego antygenu z ustroju. Antygenem nazywa się cząsteczkę zdolną wywołać odpowiedź odpornościową ustroju. Może nią być cząstka wirusa, białka oraz inne elementy budowy bakterii, pierwotniaków i pasożytów, toksyny, inne substancje.

Wstępną fazą odpowiedzi systemu immunologicznego jest rozpoznawanie. Podstawową rolę pełnią tutaj limfocyty B, które w wyniku kontaktu z obcym antygenem przemieniają się w postać aktywną – komórki plazmatyczne (plazmocyty). Na tym etapie powstaje również identyfikacja patogenu, gdyż plazmocyty wytwarzają swoiste przeciwciała skierowane jedynie przeciw temu antygenowi. Przeciwciała te opłaszczają antygeny, dzięki czemu są one prezentowane komórkom odpowiedzi immunologicznej – granulocytom, komórkom cytotoksycznym itp. Jest to faza neutralizacji antygenu. Po unieczynnieniu obcego czynnika przychodzi czas na jego usunięcie z ustroju – dochodzi do tego najczęściej w mechanizmie fagocytozy – wchłonięcia przez komórki żerne.

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Odporność organizmu
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Odporność organizmu
Odporność organizmu

Odporność prosto z domowej spiżarni

Odporność prosto z domowej spiżarni

, które są pomocne w stymulowaniu odporności organizmu. Cebula (w postaci surowej, świeżej lub soku) może być stosowana w ramach wspomagania tradycyjnego leczenia przeziębień czy kaszlu. Zawarte w niej substancje ułatwiają...

Odporność organizmu

Osiem chorób, których głównym objawem jest zmęczenie

Osiem chorób, których głównym objawem jest zmęczenie

Zmęczenie jako symptom Walka z układem odpornościowym wymaga dużych nakładów energii. Nie dziwi więc fakt, że jednym z najczęstszych symptomów prawie każdej choroby jest zmęczenie. Może objawiać się ono zaraz po przebudzeniu, chronicznie lub w poszczególnych...

Odporność organizmu

Struktura układu odpornościowego (WIDEO)

Struktura układu odpornościowego (WIDEO) Odtwórz wideo

Układ odpornościowy stanowi w naszym organizmie rodzaj bariery ochronnej, która odpowiada za zachowanie integralności i spójności ustroju. To jeden z najbardziej skomplikowanych i jednocześnie zagadkowych systemów człowieka. Jego badaniem,...

Odporność organizmu

Jak opiekować się chorym dzieckiem, by samemu nie zachorować?

Jak opiekować się chorym dzieckiem, by samemu nie zachorować?

Infekcje u dzieci Przebywanie w dużych skupiskach, takich jak przedszkole czy szkoła, sprawia, że organizm dziecka jest bardziej podatny na działanie (...) choroby dziecka pamiętaj również o sobie. Zdrowo się odżywiaj, wysypiaj się regularnie,...

Odporność organizmu

Sposoby na obniżenie gorączki bez leków

Sposoby na obniżenie gorączki bez leków

od razu sięgamy po leki, które mimo iż mogą przynieść ulgę, obniżają odporność naszego systemu immunologicznego, sprawiając, że w przyszłości (...) nie jest chorobą, a jej objawem. To sposób walki organizmu z wirusem,...

Odporność organizmu

10 sposobów na nakłonienie dziecka do przyjęcia lekarstwa

10 sposobów na nakłonienie dziecka do przyjęcia lekarstwa

Frustrujący problem Bardzo często zdarza się, że rodzice mają duży problem z podaniem dziecku lekarstwa. Wiele razy stanowi to dla nich prawdziwe wyzwanie. Dzieci marudzą lub ostentacyjnie odmawiają przyjęcia leku, sprawiając, że rodzice stają się coraz...

Odporność organizmu

Męska grypa straszy. Przeczytaj, jak się przed nią ustrzec

Męska grypa straszy. Przeczytaj, jak się przed nią ustrzec

do łóżka i odpocznij. Twoja odporność powoli wzrośnie, jeśli zaaplikujesz do organizmu dużą dawkę witaminy C, która wspomaga działanie układu immunologicznego. (...) kolegów i rodzinę przed przeziębieniem. Wysypiaj...

Odporność organizmu

Obudź odporność na wiosnę!

Obudź odporność na wiosnę!

Czujesz się zmęczony, senny, brakuje ci energii, a w dodatku bierze cię przeziębienie? To typowe objawy przesilenia wiosennego, które u wielu z nas pojawia się w marcu. Jak sobie radzić ze spadkiem formy, by móc cieszyć się pełnią wiosny? Odpowiedź jest...

Odporność organizmu

Przewianie organizmu - objawy i leczenie

Przewianie organizmu - objawy i leczenie

nas zimny wiatr. Spada wtedy odporność organizmu, co prowadzi do rozwoju infekcji. Pojawia się stan podgorączkowy, bóle głowy, gardła i złe samopoczucie (...) korzonków. Najczęstszym jednak skutkiem przewiania jest...