Znieczulenie przewodowe

Weryfikacja merytoryczna:

Lek. Tomasz Makos - lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu gastroenterologii i onkologii klinicznej.

Znieczulenie przewodowe jest to odwracalne przerwanie przewodnictwa nerwowego w pniach nerwowych, które zaopatrują określoną część ciała. Znieczulenie regionalne powoduje zniesienie odczuwania bólu, ciepła, zimna oraz dotyku w określonym obszarze ciała. Uzyskanie tego jest możliwe, gdy podany jest lek miejscowo znieczulający w okolicę nerwów znajdujących się w znieczulanym obszarze. Gdy wykonana została, tzw. blokada centralna, tj. znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe, następuje także zniesienie odczucia ruchu. Analgezja przewodowa jest korzystniejsza w niektórych przypadkach niż znieczulenie ogólne, ponieważ dotyczy tylko jednego wybranego miejsca. Znieczulenie regionalne umożliwia zachowanie przytomności i świadomości pacjenta podczas operacji.

Na czym polega znieczulenie przewodowe?

Znieczulenie przewodowe możemy podzielić na:

1. znieczulenie przewodowe nerwów obwodowych;
2. znieczulenie przewodowe ośrodkowe:

• rdzeniowe (podpajęczynówkowe);
• nadoponowe (zewnątrzoponowe, epiduralne).

Znieczulenie nerwów obwodowych polega na wstrzyknięciu stężonego roztworu środka znieczulającego do pnia nerwu, splotu nerwowego lub ich najbliższego sąsiedztwa. Uzyskuje się w ten sposób znieczulenie całego obszaru unerwianego przez ten nerw, np. operacje dłoni przeprowadza się podając lek znieczulający w dół pachowy.
Analgezja rdzeniowa polega zaś na wstrzyknięciu anestetyku do przestrzeni podpajęczynówkowej. Lek mieszając się z płynem mózgowo-rdzeniowym hamuje przewodzenie przez przechodzące tam nerwy. Wykonuje się je najczęściej w części lędźwiowej rdzenia kręgowego.
 W znieczuleniu epiduralnym lek wstrzykuje się w przestrzeń zewnątrzoponową. Znieczulenie nadoponowe jest podobne do znieczulenia rdzeniowego, z taką różnicą, że tutaj nie przebija się opony twardej. Najczęściej wykonywane jest w odcinku lędźwiowym, ale może być także w części piersiowej lub szyjnej.

Wskazania do znieczulenia przewodowego

Znieczulenie regionalne jest praktykowane w szeregu zabiegów, w których nie ma konieczności stosowania znieczulenia ogólnego. Są to, np.:

• zabiegi stomatologiczne;
• operacje kończyn;
• operacje stawu biodrowego;
• usuwanie znamion, guzków, zmian skórnych znajdujących się w tkance podskórnej;
• zszywanie niewielkich ran;
• większość zabiegów okulistycznych;
• operacja odbytnicy;
• operacja przepukliny pachwinowej;
• większość zabiegów ginekologicznych;
• niektóre operacje urologiczne;
• chirurgia plastyczna.

Ten rodzaj znieczulenia stosowany jest także przy znoszeniu bólu przy porodzie i cięciu cesarskim, a także należy, do tzw. analgezji pooperacyjnej, która polega na uśmierzaniu bólu po ciężkich operacjach, np. klatki piersiowej, brzucha.

Zalety znieczulenia przewodowego

Do głównych plusów zastosowania tego typu znieczulenia należą:

• szybsza rekonwalescencja pooperacyjna;
• eliminacja skutków ubocznych obecnych w przypadku znieczulenia ogólnego, tj. złego samopoczucia, wymiotów, bólów i zawrotów głowy;
• możliwość szybszego powrotu do domu (nawet po kilkunastu godzinach od zabiegu);
• wykluczenie konieczności pomocy rodziny w dochodzeniu do pełni sił.

Znieczulenie przewodowe jest jednym z najbezpieczniejszych rodzajów znieczuleń przedoperacyjnych i jednym z bardziej preferowanych, gdyż wyklucza ryzyko groźnych powikłań. Ma za zadanie wyeliminować ból, zarówno w trakcie, jak i po zabiegu operacyjnym. Wszystko to, dzięki zastosowaniu maski tlenowej, przez którą pacjent może drogą wziewną otrzymać substancje znieczulające. Innym sposobem znieczulania jest iniekcja określonej substancji.