Znieczulenie podpajęczynówkowe

Znieczulenie wykonywane jest przed operacjami i niektórymi zabiegami. Istnieja różne formy znieczulenia. Najczęściej za znieczulenie odpowiedzialny jest anestezjolog. Zdarza się, że przy mniejszych zabiegach zajmuje się tym chirurg lub stomatolog.

Znieczulenie podpajęczynówkowe jest rodzajem blokady centralnej, w którym lek znieczulenia przewodowego podawany jest w bezpośrednie sąsiedztwo rdzenia kręgowego (do worka oponowego, bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego). Efektem jego działania jest odwracalna blokada przewodnictwa bodźców w korzeniach nerwowych, co skutkuje blokadą czuciową, ruchową i współczulną.

Polecane wideo:

Zasięg blokady czuciowej określany jest dermatomami odpowiadającymi obszarom skóry unerwionym czuciowo przez nerwy segmentu rdzenia kręgowego. Blokada czuciowa oceniana jest na podstawie wrażliwości pacjenta na bodźce związane z różnicą temperatury (ciepło, zimno), czuciem dotyku i bólu. Blokada ruchowa powstaje w wyniku zahamowania przewodnictwa w nerwach ruchowych. Blokada współczulna jest związana z zahamowaniem przewodnictwa w przedzwojowych włóknach współczulnych. W efekcie w czasie tego znieczulenia w obszarze znieczulonym pacjent nic nie czuje: nie ma czucia dotyku, czucia temperatury, a zwłaszcza nie odczuwa jakiegokolwiek bólu. Nogi pacjenta są jakby zdrętwiałe, nie może nimi poruszać, odczuwa w nich przyjemne ciepło.

Narzędzia do znieczulenia podpajęczynówkowego

Igły stosowane przy znieczuleniu lędźwiowym.

Bezpieczeństwo tego znieczulenia polega także na tym, że wszystkie struktury nerwowe nie są niszczone poprzez przecinanie igłą, tylko rozsuwane na boki. Znieczulenie to wykonywane jest jedynie w okolicy lędźwiowej. Wykonywanie nakłucia na poziomie lędźwiowym kręgosłupa, na wysokości nie wyższej niż kręgi L3 i L4, pozwala uniknąć przypadkowego nakłucia rdzenia kręgowego i wiążących się z tym następstw (rdzeń kręgowy kończy się wyżej, a następnie przechodzi w tak zwany koński ogon). W porównaniu do znieczulenia zewnątrzoponowego działa ono szybciej. Najczęściej metoda ta wykorzystywana jest przy cesarskich cięciachi operacjach w obrębie dolnej części jamy brzusznej i krocza.

Przebieg znieczulenia podpajęczynówkowego i jego skuteczność

Przed przygotowaniem do operacji należy zostać do zabiegu zakwalifikowanym przez anestezjologa, czyli lekarza, który będzie dokonywał znieczulenia podczas zabiegu. W tym celu lekarz w pierwszej kolejności zbierze dokładny wywiad, w którym zapyta o reakcje alergiczne i tolerancję stosowanych środków znieczulających i przeciwbólowych. Lekarz zapyta również o przebyte choroby, stosowane obecnie leki, wagę i wzrost. W następnej kolejności konieczne jest przeprowadzenie badania fizykalnego (z oceną uzębienia, szyi, ruchomości kręgosłupa, zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa). Wskazana jest również ocena parametrów laboratoryjnych. Po ustaleniu najkorzystniejszej metody znieczulenia anestezjolog przedstawia swoje propozycje pacjentowi. Lekarz wyjaśnia pacjentowi również szczegóły postępowania przed, podczas i po znieczuleniu. Zapoznaje z czynnikami ryzyka i przedstawia ewentualne metody postępowania. Ostateczny wybór metody znieczulenia następuje po uzgodnieniu jej z pacjentem – pacjent musi wyrazić świadomą pisemną zgodę na znieczulenie. Ten etap jest niezbędny w celu zapewnienia bezpieczeństwa podczas operacji.

Przed operacją wykonywane są przynajmniej podstawowe badania: oznaczenie grupy krwi, morfologii, parametrów krzepnięcia, wykonywane jest zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej oraz EKG serca. Jeżeli operacja wykonywana jest w trybie planowym, wskazane jest również wyleczenie możliwych ognisk infekcji – na przykład próchniczych zębów. W trybie planowym warto rozważyć również szczepienie przeciwko WZW B.

Po zbadaniu przez lekarza anestezjologa pacjent jest oceniany wg skali ASA (Amerykańskie Towarzystwo Anestezjologów). Skala ta opisuje stan ogólny pacjenta poddawanego znieczuleniu. Skala jest pięciostopniowa.

I. Pacjent nieobciążony chorobami, poza schorzeniem będącym przyczyną operacji.
II. Pacjent obciążony niewielką lub średnio-ciężką chorobą ogólnoustrojową, bez współistnienia zaburzeń czynnościowych – na przykład stabilna choroba wieńcowa, wyrównana cukrzyca, wyrównane nadciśnienie tętnicze.
III. Pacjent obciążony poważną chorobą ogólnoustrojową – na przykład zdekompensowana cukrzyca.
IV. Pacjent obciążony poważną chorobą ogólnoustrojową stale zagrażającą życiu.
V. Pacjent bez szans przeżycia 24 godzin – niezależnie od sposobu leczenia.

Niekiedy przed kwalifikacją do operacji oprócz konsultacji anestezjologicznej muszą odbyć się inne konsultacje lekarzy specjalistów – dochodzi do tego w sytuacjach, gdy pacjent choruje na schorzenia, którymi na co dzień anestezjolog się nie zajmuje.

Podczas oczekiwania na operację pacjent jest zwykle informowany, jak powinien się do niej przygotować. Informacji tych udziela także lekarz, który kieruje na zabieg. W tygodniu poprzedzającym badanie nie należy przyjmować leków zawierających aspirynę oraz rozrzedzających krew. Jeżeli w leczeniu mają zastosowanie pochodne kumaryny, konieczne jest odstawienie farmakoterapii około tydzień przez operacją, a w zastępstwie do leczenia lekarz przepisze zastrzyki podskórne zawierające heparynę drobnocząsteczkową. Preparaty te są dostępne w jednorazowych ampułkostrzykawkach, a ich podanie jest bardzo proste. Po operacji będzie możliwe powrócenie do poprzedniej terapii. Również w okresie okołooperacyjnym zmianie może podlegać leczenie cukrzycy - często, jeżeli leczenie przebiega przy użyciu leków doustnych, konieczne może okazać się czasowe leczenie za pomocą insuliny.

Po kwalifikacji do znieczulenia najpierw pacjent zostaje przewieziony do sali przygotowawczej lub operacyjnej. Niekiedy stosowana jest również premedykacja, polegająca na podaniu uspokajających leków doustnie. Znieczulenie podpajęczynówkowe wykonywane jest w sali spełniającej kryteria jałowości, podobnie warunki przygotowania miejsca wprowadzenia igły muszą być traktowane jak przygotowanie pola operacyjnego. Pacjent ma zakładane wkłucie obwodowe do żyły (venflon). Następnie konieczne jest przyjęcie odpowiedniej pozycji ciała najlepszej do wykonania znieczulenia rdzeniowego. Wkłucie odbywa się w dolnej części pleców. Pacjent kładzie się w pozycji na boku – głowa jest wtedy przygięta do mostka, kolana podciągnięte są do brzucha. Pacjent może mieć również zakładane znieczulenie w pozycji siedzącej. Siedzi wtedy na stole, pochylony nieco do przodu. Pozycja taka jest preferowana u osób bardzo otyłych.

W następnej kolejności lekarz myje środkiem odkażającym okolicę pleców, w której zostanie wykonane nakłucie, które następnie zostaje obłożone jałowymi serwetami, by zminimalizować ryzyko przedostania się bakterii i drobnoustrojów chorobotwórczych do światła rdzenia kręgowego. Przed podaniem znieczulenia rdzeniowego konieczne jest znieczulenie miejscowe skóry nad kręgosłupem – środek znieczulający podawany jest w postaci zastrzyku - pacjent odczuwa niewielkie ukłucie skóry i niewielkie szczypanie. Po znieczuleniu miejscowym przez znieczuloną skórę jest prowadzona igła do środka, do przestrzeni podpajęczynówkowej. Igła służąca do wykonania znieczulenia jest delikatna.

Wkłucie wykonuje się pomiędzy kręgami. Kolejno przebija się skórę, tkankę podskórną, trzy więzadła, które stawiają określony opór. Następnie przebija się oponę twardą i znajdujemy się w zamierzonym miejscu. Wprowadzenie igły do przestrzeni może być nieprzyjemne dla pacjenta, ale powinno być bezbolesne. Znieczulenie podpajęczynówkowe wykonywane jest bardzo cienkimi igłami o specjalnie skonstruowanym ostrzu, dzięki czemu więzadła są rozsuwane, a nie rozcinane. Igła wprowadzana jest o około 1-2 mm głębiej niż przy znieczuleniu zewnątrzoponowym (przebija ona oponę twardą).

Następnie podaje się środek znieczulający do przestrzeni podpajęczynówkowej. Do przestrzeni podpajęczynówkowej podaje się kilkukrotnie mniejszą objętość leku aniżeli do przestrzeni zewnątrzoponowej. Znieczulenie zaczyna się rozwijać po około 5 minutach (często w chwili podania). Po 20 minutach od chwili podania pacjent jest znieczulony. W czasie znieczulenia podpajęczynówkowego pacjent raczej nie śpi. Gdy pożądane jest uzyskanie snu, wtedy znieczulenie podpajęczynówkowe jest łączone albo z sedacją (uzyskuje się wtedy uspokojenie pacjenta i płytki sen), albo z płytkim znieczuleniem ogólnym (uzyskuje się sen). Znieczulenie podpajęczynówkowe zapewnia doskonałą bezbolesność, natomiast sedacja uspokojenie pacjenta i sen. Znieczulenie podpajęczynówkowe jest znieczuleniem pewnym – to znaczy, że zawsze po podaniu uzyskujemy efekt przeciwbólowy. Czas trwania blokady wynosi przeciętnie od 1,5 do 3 godzin.

Podczas znieczulenia podpajęczynówkowego monitoruje się stan pacjenta: ciśnienie krwi, tętno oraz inne funkcje organizmu. Płyny podaje się dożylnie, aby zapobiec odwodnieniu i niskiemu ciśnieniu krwi. Pacjent w trakcie podawania znieczulenia może znajdować się w pozycji siedzącej lub leżącej.

Znieczulenie podpajęczynówkowe zwykle jest wykonywane poprzez pojedyncze nakłucie, rzadko wprowadza się cewnik do przestrzeni podpajęczynówkowej.

Po zakończonym zabiegu pacjent jest przewożony na salę pooperacyjną lub na oddział, w którym wcześniej leżał. Pacjent po zabiegu musi pozostać w pozycji leżącej, zupełnie na płasko, przez okres kilku najbliższych godzin po zabiegu. Nie wolno podnosić głowy, wstawać ani siadać.

Znieczulenie podpajęczynówkowe jednostronne

W znieczuleniu podpajęczynówkowym jednostronnym możliwe jest uzyskanie znieczulenia tylko jednej strony ciała, na przykład operowanej kończyny dolnej. W tym samym czasie druga kończyna pozostaje nieznieczulona. Znieczulenie podpajęczynówkowe jednostronne w małym stopniu wpływa na układ krążenia pacjenta (znacznie rzadziej pojawia się spadek ciśnienia, które podczas zwykłego znieczulenia podpajęczynówkowe jest częste). Podczas wykonywania znieczulenia jednostronnego wymaga się od pacjenta pozostawania w pozycji bocznej, na chorej stronie przez okres około 20 minut, aż podany lek zwiąże się z odpowiednimi strukturami nerwowymi po znieczulanej stronie. Technika wykonania znieczulenia podpajęczynówkowego jednostronnego jest trudniejsza.

Jakie zabiegi wykonywane są w znieczuleniu podpajeczynówkowym?

Blokada podpajęczynówkowa jest idealnym znieczuleniem do operacji wykonywanych poniżej pępka. Do najczęstszych zabiegów wykonywanych w technice znieczulenia podpajęczynówkowego należą operacje ginekologiczno-położnicze, urologiczne. Ponadto operacje chirurgiczne w obrębie dolnego odcinka jamy brzusznej oraz operacje ortopedyczne.
Poniżej przykłady zabiegów, w których może zostać zastosowane znieczulenie podpajęczynówkowe:

  • Zabiegi ortopedyczne i chirurgiczne w obrębie kończyn dolnych;
  • Artroskopia stawu kolanowego;
  • Przezcewkowe wycięcie gruczołu krokowego;
  • Zabiegi urologiczne w obrębie dolnych dróg moczowych;
  • Litotrypsja (kruszenie) kamieni moczowych;
  • Operacje przepuklin: udowej, pachwinowej, mosznowej;
  • Operacje żylaków kończyn dolnych;
  • Operacje w okolicy odbytu;
  • Operacje ginekologiczne.

Przeciwwskazania do wykonania znieczulenia podpajęczynówkowego

  • Brak zgody pacjenta;
  • Zakażenie w miejscu wkłucia – może skutkować wprowadzeniem drobnoustrojów do płynu mózgowo-rdzeniowego;
  • Zaburzenia krzepnięcia krwi;
  • Zakażenie ogólnoustrojowe;
  • Niektóre schorzenia neurologiczne;
  • Niewyrównana gospodarka wodno-elektrolitowa organizmu;
  • Niewyrównane nadciśnienie tętnicze;
  • Ciężkie wady wrodzone serca;
  • Niestabilna choroba niedokrwienna serca;
  • Zaawansowane zmiany w obrębie stawów kręgosłupa okolicy lędźwiowej.

Powikłania znieczulenia podpajęczynówkowego

Znieczulenie podpajęczynówkowe jest zabiegiem bezpiecznym. Ze względu na miejsce wkłucia (czyli jedynie okolica lędźwiowa) nie ma możliwości uszkodzenia rdzenia kręgowego, gdyż tak nisko struktura ta nie sięga. Najczęściej pojawiające się objawy niepożądane to:

  • Spadek ciśnienia tętniczego – jest to powikłanie dość częste, ale odpowiednie monitorowanie pacjenta pozwala uniknąć wystąpienia dolegliwości; spadek ciśnienia jest najbardziej odczuwalny dla pacjentów z wysokim ciśnieniem tętniczym.
  • Bóle pleców w miejscu wkłucia o charakterze przemijającym, trwające 2-3 dni.
  • Zaburzenia rytmu serca, w tym bradykardia.
  • Nudności, wymioty.
  • Zatrzymanie moczu.
  • Popunkcyjne bóle głowy - powstają w wyniku nakłucia opony twardej i następującego później wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego do przestrzeni zewnątrzoponowej.
  • Krwiak w okolicy, w której podaje się lek znieczulający, z towarzyszącymi ubytkami neurologicznymi – w praktyce powikłanie bardzo rzadkie, ale poważne.

Popunkcyjne bóle głowy mogą się zdarzyć jedynie po znieczuleniu podpajęczynówkowym, bo tylko w tym znieczuleniu anestezjolog celowo punktuje oponę twardą, aby podać środek znieczulenia miejscowego do przestrzeni podpajęczynówkowej, która jest umiejscowiona za oponą twardą. W prawidłowo wykonanym znieczuleniu zewnątrzoponowym nie dochodzi do popunkcyjnch bólów głowy, ponieważ opona twarda pozostaje w trakcie znieczulenia nienaruszona. Popunkcyjne bóle głowy zdarzają się z różną częstotliwością. Częściej dotykają osób młodych i położnic. Ból taki może pojawić się od 24 do 48 h po wykonanym znieczuleniu. Najczęściej ból taki trwa 2-3 dni i samoistnie ustępuje.

Do powstawania bólu głowy przyczynia się stosowanie grubych igieł punkcyjnych - im cieńsza igła punkcyjna, tym mniejsze prawdopodobieństwo powstania późniejszych dolegliwości. Znaczenie ma również rodzaj zakończenia igły. Jeżeli dojdzie do powstania popunkcyjnych bólów głowy, zastosowanie mają leki przeciwbólowe, konieczne jest również pozostawanie w pozycji leżącej. W niektórych przypadkach wykonuje się łatę zewnątrzoponową z krwi własnej pacjenta. Niektórzy anestezjolodzy zalecają leżenie na płasko przez okres kilku godzin po zabiegu i znieczuleniu.

Dobór odpowiedniego rodzaju znieczulenia zależy od indywidualnej kwalifikacji pacjenta, w zależności od jego stanu klinicznego, jak również planowanego zabiegu. Bardzo ważne oprócz samego wykonania znieczulenia jest szczegółowe monitorowanie pacjenta prowadzone zarówno przez lekarza anestezjologa, jak i wyszkoloną pielęgniarkę. Ten typ znieczulenia jest najczęściej bezpieczny, a nawet w przypadku pojawienia się objawów niepożądanych często są one przemijające. Znieczulenie to jest często przeprowadzane w przypadku operacji zlokalizowanych poniżej pępka i pozwala na uniknięcie znieczulenia ogólnego.

Redakcja abcZdrowie.pl, 3 miesiące temu

Bibliografia

  • Mayzner-Zawadzka E. (red.), Oksfordzki podręcznik anestezjologii, Medipage, Warszawa 2009, ISBN 978-83-89769-98-5
  • Mayzner-Zawadzka E. (red.), Anestezja praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3328-4,
  • Kübler A. (red.), Anestezjologia tom 1-2, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7609-009-2
  • Drobnik L., Kuczkowski K., Anestezjologia w położnictwie i medycynie perinatalnej, Med-Media, Warszawa 2009, ISBN 978-83-60418-40-6

Zabiegi

Komentarze (11)
~jackd
~jackd 4 tygodnie temu

@~agus0605: mogli podać tlen przez wąsy tlenowe i wymioty w niczym nie przeszkadzają, spadki ciśnienia bywają,ale by tego nie było podaje się przed znieczuleniem około 1000 ml płynów w kroplówce, to można wykonać zwykle w przeciągu 30 minut, są oprócz tego leki stosowane podczas znieczulenia do podnoszenia ciśnienia i ustępowania tym samym wymiotów. Do cięcia cesarskiego nie należy podawać za dużej objętości leku - musi być dobrana do wzrostu i masy rodzącej itd. itd. - myślę, że nie należy się bać, bać z umiarem, wszystko zależy od okoliczności.

Odpowiedz
~agus0605
~agus0605 4 miesiące temu

@~monikanow24: Miałam to samo podczas drugiego cc. Duży spadek ciśnienia,wymioty,gniecenie w klatce piersiowej,brak tchu i ciemno przed oczyma. Okropne uczucie.Nie życzę nikomu.Tlenu nie mogli podać bo wciąż wymiotowałam,w sumie tylko śliną. Masakra. Na szczęście wszystko dobrze się skończyło. Dzidzia 10pkt. Mama powoli doszła do siebie. Ale każdej kolejnej operacji będę się bała okropnie.

Odpowiedz
~gość
~gość ponad rok temu

Witam, ja miałam też podane znieczulenie podpajęczynówkowe i właściwie od razu po operacji, cały czas od rana do wieczora siedziałam na łóżku i czytałam, nie leżałam płasko ani chwili i nic mnie nie bolało. Czułam się bardzo dobrze. I jeszcze mówili by nie wstawać z łóżku a ja już wieczorem poszłam do łazienki- sama. Sądzę, że wszystko zależy od organizmu. Ps. Dodam, że unikałam, leżenia dlatego, że mam tak, że jak za długo leżę w łóżku to mam mocną migrenę. I wtedy już nie pomaga i tak kilka dni. Poniekąd wynik choroby.

Odpowiedz
~dor
~dor ponad rok temu

W tym tygodniu miałam operację ze znieczuleniem podpajeczynowkowym ,po po operacji pielegniarka kilkukrotnie zwracała mi uwage abym nie podnosila glowy bo nastepnego będę cierpiala na silny ból głowy. Leżałam plasko i dzięki temu czułam się dobrze. Dzisiaj jestem już w domu i bardzo mile wspominam pobyt w szpitalu bo opieka całego personelu była na 5.

Odpowiedz
~Benito
~Benito ponad rok temu

Tydzien temu mialem zabieg urologiczny przy tym znieczuleniu, w nastepnej dobie pojawil sie straszny bol glowy z nudnosciami przechodzacymi w wymioty, oraz utrata sluchu, pomagalo polozenie sie na plasko. Minal tydzien i dalej odczuwam juz lekkie bole glowy, mam nadzieje ze bedzie coraz lepiej. Po zabiegu bylem nawadniany kroplowkami, ale nikt mi nie powiedzial ze TRZEBA LEZEC PLASKO CO NAJMIEJ 8 GODZ. a ja unioslem wysoko podglowek i czytalem ksiazke. W innym szpitalu gdzie robia ten zabieg, uzywaja tylko znieczulenia ogolnego. Jak o tym wspomnialem anestezjologowi przed zabiegiem to powiedzial ze, znieczulenie rdzeniowe niesie mniej powiklan, teraz wiem ze chodzi o czas, bo nastepni do sali operacyjnej czekaja. I wierz tu lekarzom....

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Znieczulenie podpajęczynówkowe
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Znieczulenie podpajęczynówkowe
Zabiegi

Znieczulenie miejscowe

Znieczulenie miejscowe

: Znieczulenie podpajęczynówkowe - istotą znieczulenia podpajęczynówkowego jest dotarcie do korzeni nerwowych (otaczających rdzeń kręgowy (...) - jeżeli chodzi o procedurę to jest...

Zabiegi

Znieczulenie przewodowe

obwodowych; znieczulenie przewodowe ośrodkowe: rdzeniowe (podpajęczynówkowe); nadoponowe (zewnątrzoponowe, epiduralne). Znieczulenie nerwów obwodowych (...) Znieczulenie przewodowe...

Znieczulenie ogólne

Operacje w znieczuleniu ogólnym

Operacje w znieczuleniu ogólnym

Za chirurgiem widoczny jest monitor, który kontroluje świadomość pacjenta operowanego w znieczuleniu ogólnym.

Endoskopia jelita

Endoskopia tradycyjna a nowoczesna

Endoskopia tradycyjna a nowoczesna Odtwórz wideo

, ale nie jest bolesne. Jeśli chodzi o odruch wymiotny, to jest on niwelowany przez znieczulenie miejscowe. Znieczula się tylną ścianę gardła i nasadę języka. Język (...) znieść takiego badania w znieczuleniu miejscowym,...

Zabiegi

Znieczulenie zewnątrzoponowe

tak zwanych blokad centralnych. Zarówno znieczulenie zewnątrzoponowe, jak i podpajęczynówkowe jest bardzo efektywną techniką zapewniającą głęboką (...) do przestrzeni podpajęczynówkowej. Znieczulenie...