Niskie tętno - objawy, leczenie, przyczyny, symulator pracy serca

Bradykardia to określenie stanu pracy serca, charakteryzującego się niskim tętnem. Normalna praca serca u dorosłego człowieka w spoczynku to od 60 do 100 uderzeń na minutę. O niskim tętnie mówi się, gdy serce uderza wolniej niż 50 razy na minutę. U niektórych osób nie wywołuje ona żadnych objawów i nie prowadzi do powikłań. Mówimy wtedy o bradykardii fizjologicznej, często występującej u młodych, zdrowych osób i sportowców.

Ich układ krwionośny jest na tyle wydajny, że przy niskiej liczbie uderzeń na minutę zaspokaja potrzeby organizmu w stanie spoczynku. Jednostką chorobową jest natomiast bradykardia patologiczna, kiedy organizm potrzebuje więcej tlenu, a serce z pewnych przyczyn nie osiąga niezbędnego do tego rytmu.

Polecane wideo:

Zdarza się, że przypadłość ta staje się przyczyną poważnego niedotlenienia organizmu. Przeciwieństwem bradykardii jest tachykardia, czyli wzrost uderzeń serca do ponad 100 na minutę.

Niskie tętno - objawy i leczenie

U osoby cierpiącej na niskie tętno mózg oraz inne ważne organy mogą nie otrzymywać wystarczającej ilości tlenu. W rezultacie pojawiają się takie objawy, jak:

Niskie tętno - przyczyny

Niskie tętno spowodowane może być zarówno czynnikami wewnętrznymi, związanymi z funkcjonowaniem samego serca, jak i zewnętrznymi, związanymi z wpływem obcych substancji, leków czy chorób ogólnoustrojowych.
Do przyczyn niskiego tętna zaliczamy takie czynniki, jak:

Najczęstszą przyczyną bradykardii są zaburzenia automatyzmu serca. W ścianie prawego przedsionka serca znajduje się węzeł zatokowo-przedsionkowy (łac. nodus sinuatrialis), zwany często w skrócie węzłem zatokowym. Jest to zespół wyspecjalizowanych komórek, które wytwarzając impulsy elektryczne, rozpoczynają każdy cykl pracy serca.

Od częstości tych wyładowań zależy więc tempo pracy całego serca. Jeśli ośrodek ten funkcjonuje w sposób prawidłowy, kardiolodzy używają terminu rytm miarowy, oznaczający równą pracę serca w odpowiednim tempie. Wszelkie nieprawidłowości w pracy węzła zatokowego prowadzić będą do zaburzeń pracy serca. Jedną z takich nieprawidłowości są zbyt rzadkie wyładowania, skutkujące wolną pracą serca.

Jeśli tempo „narzucane” przez węzeł zatokowo-przedsionkowy jest niższe niż 50 uderzeń na minutę (niektóre konwencje zakładają 60 uderzeń na minutę), mówimy o występowaniu bradykardii zatokowej. Jeśli nie towarzyszą jej żadne niepokojące objawy, przyjmuje się, że jest to bradykardia fizjologiczna, związana z wysoką wydajnością układu krwionośnego i oddechowego.

Z sytuacją taką mamy do czynienia u młodych osób, w szczególności u sportowców trenujących sporty wytrzymałościowe (biegi długodystansowe, kolarstwo, triathlon, etc.). U niektórych z nich, charakteryzujących się szczególnie wysoką wydolnością, tempo pracy serca w spoczynku może oscylować nawet w granicy 30 uderzeń na minutę.

Ich organizm nie potrzebuje szybszej pracy serca, aby w pełni zaspokoić potrzeby tlenowe związane z normalnym funkcjonowaniem w stanie spoczynku. Podobnie w czasie snu, kiedy zapotrzebowanie organizmu na tlen jest mniejsze, tempo pracy serca zwykle obniża się istotnie, przekraczając umowną granicę bradykardii u większości zdrowych, dorosłych osób i nie powodując żadnych ujemnych konsekwencji. Wyróżniamy również przejściową bradykardię zatokową, związaną z zaburzeniem przewodzenia nerwu błędnego, który pośredniczy pomiędzy mózgiem a węzłem zatokowym w sterowaniu sercem.

Do zjawiska tego dochodzi w przebiegu tzw. omdleń wazowagalnych, np. w reakcji na widok krwi, w sytuacji gwałtownego stresu, przemęczenia, przebywania w warunkach wysokiej temperatury i wilgotności (sauna), a najczęściej przy połączeniu co najmniej dwóch wyżej wymienionych czynników.

Gwałtowny spadek tempa akcji serca może doprowadzić nawet do omdlenia. Zwykle objawami towarzyszącymi są zawroty głowy, nudności, wymioty, bóle brzucha oraz zaburzenia widzenia. W takim przypadku bradykardia ustępuje, gdy miną przyczyny zewnętrzne powodujące omdlenie wazowagalne.

Bradykardia zatokowa jest powodem do interwencji kardiologicznej (w postaci wszczepienia stymulatora pracy serca), jeśli posiada charakter przewlekły oraz powoduje negatywne efekty dla osoby nią dotkniętej, jak powtarzające się utraty przytomności, zawroty głowy, zaburzenia widzenia i słyszenia, zaburzenia koncentracji, gwałtowne pogorszenie wydolności organizmu, niewydolność serca czy jego kołatanie. Mówimy wtedy o dysfunkcji węzła zatokowego.

Zaburzenia te mogą mieć charakter przejściowy i być związane z przebytym zawałem serca czy przyjmowanymi lekami.

Niskie tętno - leczenie

W leczeniu niskiego tętna należy zwrócić szczególną uwagę na tych pacjentów, u których choroba nie rozwinęła się w nasilonej formie. Nie mają oni niskiego tętna spoczynkowego, ale nie są w stanie podnieść tętna ponad spoczynkowe, w efekcie nie będąc zdolnymi do podejmowania żadnego istotnego wysiłku.

Nie są oni w stanie prowadzić normalnego życia. Taka forma choroby może być równie dokuczliwa, jak jej bardziej zaawansowane formy, a zostać przeoczona przez lekarza. Diagnozę postawić można na podstawie obserwacji pracy serca w czasie wysiłku fizycznego, a leczenie sprowadza się do zastosowania odpowiedniego układu stymulującego pracę serca.

Niskie tętno może prowadzić do różnych komplikacji, w zależności od tego, jak niskie jest tętno, gdzie leży problem z przewodnictwem elektrycznym oraz w zależności od stopnia ewentualnego uszkodzenia tkanki serca.

Jeżeli problem niskiego tętna jest na tyle poważny, że towarzyszą mu zewnętrzne objawy, powikłaniami tej przypadłości mogą być nagłe zatrzymanie krążenia, udar mózgu czy zator obwodowy, mogące się zakończyć zgonem osoby nimi dotkniętej. Ponadto, omdlenia są zagrożeniem samym w sobie, mogą prowadzić do upadków, złamań, urazów głowy, etc.

Zwykle jednak same arytmie związane z dysfunkcją węzła zatokowego nie zagrażają życiu. Niektórzy chorzy stosunkowo dobrze znoszą niskie tętno. Konieczność leczenia związana jest więc z nasileniem objawów zewnętrznych oraz ewentualnie z rodzajem choroby podstawowej wpływającej na zaistnienie zespołu chorego węzła zatokowego.

Niskie tętno - stymulator pracy serca

Elektrostymulacja serca to inicjowanie jego skurczów za pomocą zewnętrznych urządzeń elektronicznych. Stymulator zawiera generator impulsów elektrycznych, elektrody przekazujące impulsy oraz mikrokomputer, który można dowolnie programować, dobierając indywidualne ustawienia dla danego pacjenta. Dobierać można między innymi częstotliwość pracy serca, siłę i czas trwania impulsu, czułość oraz inne parametry jego pracy.

Zabieg wszczepienia stymulatora przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym oraz po uśpieniu pacjenta, nie jest to więc zabieg nieprzyjemny czy szczególnie uciążliwy. Elektrody wprowadza się przez żyły, pod kontrolą aparatu Roentgena, do prawej komory, a czasem również do prawego przedsionka.

W czasie zabiegu wszczepiania dokonuje się pomiaru parametrów pracy serca, umożliwiających prawidłowe zaprogramowanie urządzenia. Sam stymulator wszczepia się podskórnie, pod obojczykiem. Układ ten zwykle pozostaje wszczepiony aż do kresu funkcjonowania baterii go zasilających, co daje zwykle ponad 5 lat pracy.

Chory z wszczepionym układem stymulującym powinien przechodzić rutynowe, coroczne badania kontrolne. Posiadanie wszczepionego układu niesie niestety pewne ryzyko powikłań. Do najczęstszych należą:

  • przemieszczenie elektrody w sercu, powodujące zaburzenia stymulacji (w takiej sytuacji konieczny jest kolejny zabieg);
  • wzrost progu stymulacji (wymagający przeprogramowania stymulatora);
  • częstoskurcz stymulatorowy (wynika z błędnego zaprogramowania stymulatora, może zostać doraźnie przerwany przez przyłożenie magnesu do układu stymulującego, wymagane jest przeprogramowanie stymulatora);
  • zakażenia miejscowe; przy obniżonej odporności ogólnej może dojść nawet do sepsy.
Anna Kowalska, około miesiąca temu

Bibliografia

  • Mandecki T. Kardiologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2912-0
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6

Źródła zewnętrzne

Kardiologia

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Niskie tętno - objawy, leczenie, przyczyny, symulator pracy serca
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Niskie tętno - objawy, leczenie, przyczyny, symulator pracy serca
Niskie ciśnienie tętnicze - objawy, przyczyny, leczenie

Niskie ciśnienie (prezentacja edukacyjna)

Niskie ciśnienie (prezentacja edukacyjna)

że nie jest ono zbyt niskie, by wywołać dokuczliwe objawy, które mogą potencjalnie uszkodzić narządy wewnętrzne. Co wywołuje niskie ciśnienie tętnicze? Przyczyn (...) rozszerzają...

Zastawka mitralna - przyczyny, objawy i leczenie niedomykalności zastawki mitralnej

Budowa serca - struna rzekoma

wie, że w mięśniu serca znajdują się inne ważne struktury, np. struny ścięgniste, które pełnią istotną rolę w prawidłowej pracy mięśnia sercowego. Dziwne szmery (...) Każdy wie, że serce człowieka jest...

Niskie ciśnienie tętnicze - objawy, przyczyny, leczenie

Pozasercowe powikłania nadciśnienia

Pierwotne nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się najczęściej bez jednoznacznej przyczyny, a mechanizm jego powstawania zależy zarówno od czynników (...) powikłania występują bardzo szybko, zaś u innych nie występują wcale. Z przyczyn...

Zapalenie wsierdzia - przyczyny, objawy, powikłania, leczenie

Zastawka zaatakowana Bartonellą

Zastawka zaatakowana Bartonellą

Bartonella henselae spowodowała ziarniste zmiany (ciemniejszy kolor).

Choroba niedokrwienna serca - przyczyny, objawy, profilaktyka, leczenie

Ultrasonografia wewnątrzwieńcowa

Ultrasonografia wewnątrzwieńcowa

Na zielono zaznaczono blaszkę miażdżycową zwężającą światło naczynia.

Choroby i dolegliwości

Dlaczego twoje dłonie są ciągle zimne?

Dlaczego twoje dłonie są ciągle zimne?

pracy serca lub obecności złogów i zatorów w tętnicach (np. na skutek wysokiego poziomu cholesterolu). Zimne dłonie i stopy, mrowienie i drętwienie (...) . Jego brak, czyli stan niedotlenienia, objawia się poprzez uczucie...

Arytmia serca - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Symptomy migotania przedsionków

Symptomy migotania przedsionków

pracą serca, które pompuje zbyt małe ilości krwi. W efekcie dochodzi do niedotlenienia organizmu. Inne choroby serca Przyczyny wystąpienia migotania (...) . Zaburzenie prowadzi do osłabionej...

Chrapanie - przyczyny, objawy, leczenie

Skutki chrapania

jest specjalistyczne leczenie. Długofalowe skutki chrapania to tak naprawdę choroby, które mogą doprowadzić nawet do śmierci. Chrapanie zwiększa ryzyko (...) pojawienia się: - zawału serca, - udaru mózgu, - nadciśnienia...