Borelioza - choroba trudna do zdiagnozowania

Sezon kleszczowy trwa od marca-kwietnia do października-listopada, w zależności od temperatury. Ukąszenie jest zazwyczaj odczuwalne, jednak nie we wszystkich przypadkach. To istotny problem, ponieważ im dłużej kleszcz przebywa w skórze człowieka, tym większe jest prawdopodobieństwo przeniesienia zakażenia.

Szacuje się, że ryzyko wystąpienia boreliozy w przypadku natychmiastowego usunięcia kleszcza wynosi zaledwie około 5 proc. Niestety z czasem znacząco wzrasta. Dlatego zalecana jest obserwacja miejsca ukąszenia, nawet przez 60 dni.

Zobacz film: "Wiedza i świadomość pacjentów w dobie Internetu"

Zwykłe zaczerwienie skóry w miejscu ukąszenia nie znaczącego istotnego objawu choroby. Jednak jeżeli w wymienionym czasie pojawi się tzw. rumień wędrujący, zakładamy, że jest to pierwszy objaw choroby. Zmiana zaczyna się od małej czerwonej plamki, przechodząc następnie w owalną, rozszerzającą się, o średnicy 4-15 cm. Bardzo charakterystyczne jest blednięcie w środku. Sam rumień występuje jedynie w 60-70 proc. przypadków, zaś około 30 proc. pacjentów diagnozuje się dopiero w okresie rozsianej boreliozy. Przechorowanie boreliozy nie powoduje wystąpienia odporności i możliwe są reinfekcje.

Jak rozpoznać boreliozę?

Rutynowa diagnostyka boreliozy, poza przypadkami wystąpienia rumienia wędrującego, polega na dwustopniowym badaniu przeciwciał, które są produkowane w organizmie w odpowiedzi na zakażenie. Badania przeciwciał boreliozy nie są testami idealnymi i niekiedy sprawiają trudności w interpretacji. Z uwagi na liczne reakcje krzyżowe, częste są wyniki fałszywie dodatnie. Z kolei wyniki fałszywie ujemne możliwe są w początkowej fazie infekcji, gdy organizm nie wytworzył jeszcze przeciwciał lub w sytuacji zaburzeń odporności, kiedy pomimo trwającego zakażenia przeciwciała nie są produkowane. Dodatni wynik przeciwciał nie świadczy o aktywnym zakażeniu, a jedynie o kontakcie z bakterią. Nie można więc na podstawie samego badania przeciwciał odróżnić aktualnej infekcji od przebytej w przeszłości i należy interpretować go zawsze w połączeniu z objawami klinicznymi.

Objawy stawowe boreliozy:

Bóle kości, stawów, mięśni, ścięgien mogą wystąpić w ciągu kilku tygodni od zakażenia i nawracać przez miesiące lub lata, z długimi okresami samoistnych remisji. Dolegliwości są asymetryczne i najczęściej dotyczą stawów kończyn. Mogą ustąpić samoistnie lub przejść w pełnoobjawowe zapalenie stawów.

Nawracające zapalenie stawów (zwykle asymetryczne), w którym bólom towarzyszą obrzęk i wzmożone ucieplenie, ujawnia się zwykle w ciągu dwóch lat po zakażeniu. Najczęściej zmiany dotyczą stawów kolanowych, rzadziej stawów ramienno-barkowych, łokciowych, nadgarstkowych, biodrowych i skokowych.

Przewlekłe zapalenie stawów (asymetryczne) występuje kilka lat po zakażeniu, najczęściej poprzedzone jest nawracającymi bólami lub zapaleniem stawów. Rozpoznanie można postawić, gdy objawy o tej samej lokalizacji utrzymują się przynajmniej przez rok. Dolegliwości najczęściej dotyczą stawów kolanowych, a rzadziej innych dużych stawów kończyn.

Objawy neurologiczne boreliozy:

Neuroborelioza: najczęściej zajęcie nerwów obwodowych (np. zapalenie splotu barkowego, radikulopatia, polineuropatia), objawy zapalenia nerwów czaszkowych (nerw twarzowy, trójdzielny, oczny), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, w stadium późnym obwodowa neuropatia charakteryzująca się zaburzeniami czucia, parastezjami, drętwieniami, bólami korzeniowymi, niedowładami, przewlekła encefalopatia z upośledzeniem pamięci, koncentracji, rozdrażnieniem, sennością i zmianami osobowości, bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia pamięci, zaburzenia intelektualne.

Zapalenie mięśnia sercowego: Występuje u 8-10 proc. chorych, najczęściej stwierdza się zaburzenia przewodnictwa w postaci bloków przedsionkowo-komorowych o zmiennym stopniu.

Jakie choroby przenoszą komary?

Ugryzienie przez zakażonego owada u niektórych nie wywołuje żadnych objawów, u innych może być przyczyną gorączki, wysypki i bólu mięśni. Zika jest szczególnie...

Inne niż rumień zmiany skórne towarzyszące boreliozie:

Pseudochłoniak boreliozowy (Borrelial lymphocytoma) – ujawnia się u mniej niż 1 proc. chorych, zwykle kilka tygodni po ukłuciu przez kleszcza, jako pojedynczy, sinoczerwony, niebolesny guzek, najczęściej na skórze małżowin usznych, moszny i brodawek sutkowych.

Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn – sinoczerwone zmiany, początkowo z cechami obrzęku zapalnego, a później zaniku skóry, ujawniają się wiele lat po zakażeniu (nawet do 10 lat). Najczęściej na dystalnych (dalszych) częściach kończyn, zwłaszcza dolnych, rzadziej na tułowiu.

Diagnostyka boreliozy jest trudna, ponieważ:

  • Bakterie Borrelia wypracowały unikalne mechanizmy interakcji z gospodarzem, w wyniku których mogą być nierozpoznawalne przez układ immunologiczny żywiciela (zmienność antygenowa);
  • Żywe bakterie Borrelia mogą przebywać wewnątrz komórek i w miejscach niedostępnych dla komórek układu immunologicznego (komórki śródbłonka i fibroblasty, ośrodkowy układ nerwowy, aparat ruchu i inne);
  • Wiele antygenów krętków Borrelia występuje w innych organizmach (wirusach, bakteriach), stąd liczne reakcje krzyżowe i fałszywie dodatnie wyniki badania przeciwciał przy braku zakażenia;
  • Po kontakcie z kleszczem zakażonym Borrelią organizm produkuje przeciwciała, które mogą utrzymywać się przez wiele lat, pomimo braku aktywnej choroby;
  • Na podstawie samego badania przeciwciał nie można odróżnić aktywnego zakażenia od zakażenia przebytego w przeszłości;
  • Nie można oceniać skuteczności leczenia na podstawie badania przeciwciał, ponieważ przeciwciała w obu klasach mogą utrzymywać się nawet wiele lat po wyleczeniu;
  • Opisywana jest lokalna produkcja przeciwciał, np. tylko w płynie maziowym (w zapaleniu stawów) lub płynie mózgowo-rdzeniowym (w neuroboreliozie);
  • U pacjentów z zaburzeniami odporności nie są produkowane przeciwciała;
  • Pojawiają się trudności w wykrywaniu przeciwciał, występujących w postaci kompleksów immunologicznych (z antygenami bakteryjnymi).

Leczenie boreliozy

W zależności od postaci klinicznej boreliozy, jej leczenie trwa od 14 do 28 dni i jest prowadzone jednym z następujących antybiotyków: doksycyklina, amoksycylina, cefuroksym, ceftriakson, cefotaksym, penicylina G. Jeśli terapia rozpocznie się do 4 tygodni od wystąpienia objawów, jej skuteczność wynosi 90 procent.

Rumień wędrujący i pozostałe zmiany skórne, porażenia nerwów czaszkowych oraz pierwszy rzut zapalenia stawów mogą być leczone w warunkach ambulatoryjnych lekami doustnymi. Pozostałe postaci neuroboreliozy, zapalenie mięśnia sercowego oraz nawrót zapalenia stawów wymagają leczenia w warunkach szpitalnych antybiotykami dożylnymi.

Profilaktyka boreliozy

Biorąc pod uwagę trudności w diagnozowaniu boreliozy oraz późniejsze konsekwencje zdrowotne, wynikające z odległych powikłań, bardzo ważna staje się profilaktyka, czyli:

  1. Unikanie ukąszeń kleszczy (ubranie ochronne, stosowanie repelentów);
  2. Oglądanie skóry po narażeniu na kontakt z kleszczem;
  3. Szybkie usuwanie wczepionych kleszczy;
  4. Osoby, które usunęły kleszcza powinny przez 60 dni obserwować, czy nie wystąpią objawy boreliozy: zmiany skórne, objawy ogólne grypopodobne.

Porad udzielają:

  • dr n. med. Andrzej Marszałek, internista, specjalista diagnostyki laboratoryjnej, Dyrektor Medyczny laboratoriów Synevo
  • lek. med. Agnieszka Motyl, specjalista epidemiologii, specjalista medycyny rodzinnej, Kierownik ds. Jakości Medycznej Medicover
Komentarze (31)
~bibi
~bibi ponad rok temu

@~xxxxxxxxxxxxxxxx: W Polsce jak wiadomo jest najwięcej lekarzy".Chorowałem na grypę więc wiem więcej o grypie niż mój rodzinny a dopomaga mi w tym dr Google":) W artykule popularyzatorskim siłą rzeczy konieczne są liczne uproszczenia. W twoim teksciku powyżej zresztą same banały możliwe do uzyskania w necie po kilkuminutowym wyszukiwaniu-spuść więc trochę powietrza , nie nadymaj się tak bardzo :)

Odpowiedz
~xxxxxxxxxxxxxxxx
~xxxxxxxxxxxxxxxx ponad rok temu

Ja jednak sugeruję pani doktor douczenie się z zakresu boreliozy. Artykuł jest bardzo powierzchowny i w wielu miejscach nieprawdziwy. Lepiej żeby do zgłębienia tematu nie zmusiła panią doktor choroba. Opisy objawów i leczenia są wręcz śmiesznie uproszczone. Sama choruję na boreliozę i starałam się jak najbardziej zgłębić temat. Dodam tylko że po pierwszym, widocznym okresie (rumień) borelioza staje się choroba ukrytą, mogąca wywoływać wszystkie inne (łącznie z chorobami serca, wątroby czy innych narządów) a wykrycie krętków boreliozy jest dość trudne i obecnie w Polsce badania takie ( dające 98% wykrycia chroby) wykonuje (odpłatnie!!!) wyłącznie JEDEN instytut w Polsce. Wszystkie inne badania (a szczególnie te wykonywane w ramach NFZ) dają wyniki prawdziwe tylko w ok.40%. Tyle w temacie.

Odpowiedz
~basia
~basia ponad rok temu

Odporność zwiększymy zdrowo się odżywiając. Jeść więcej owoców, warzyw, białka. A nie świństwa, przez które organizm jest słaby i podatny na infekcje. Polecam zdrowe, smaczne odżywianie , dające energie a co najważniejsze białko i witaminy, które są niezbędne do funkcjonowania organizmu idealnafigura.com/gberes

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Borelioza
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Borelioza
Borelioza

Profilaktyka boreliozy

Borelioza, inaczej choroba z Lyme, jest chorobą zakaźną przenoszoną przez zakażone krętkiem kleszcze. Boreliozę wywołuje krętek Borrelia burgdorferi (...) odstraszające owady). Profilaktyka boreliozy...

Borelioza

Kleszcze coraz groźniejsze

Kleszcze coraz groźniejsze

Po ukąszeniu kleszcza nasz organizm może zostać zmuszony do konfrontacji z bardzo groźnym wirusem. Jeszcze kilka lat temu kleszczowe zapalenie mózgu diagnozowane było w Polsce jedynie w rejonach endemicznych. Coraz częściej jednak tę groźną chorobę...

Borelioza

Rośnie liczba chorych na boreliozę

Rośnie liczba chorych na boreliozę

największym zagrożeniem są kleszcze, które mogą powodować rozwój boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu. Niepokojące statystyki Eksperci (...) alarmują - liczba osób chorych na boreliozę rośnie z roku na rok....

Borelioza

Borelioza u zwierząt

Borelioza u zwierząt

Zwierzęta, tak samo jak ludzie mogą być zarażone chorobą odkleszczową - boreliozą inaczej zwana krętkowicą kleszczową lub chorobą z Lyme. Należy (...) zarażonych kleszczy jest w Polsce północno-wschodniej, ale w innych regionach również...

Borelioza

Przyczyny boreliozy

Borelioza może być bardzo poważną chorobą, czasem z nieodwracalnymi powikłaniami. Na szczęście znamy jej przyczynę, co umożliwia zapobieganie (...) , a to nawet nie on jest bezpośrednim sprawcą choroby, tylko bakteria, którą nosi w sobie....