Trwa ładowanie...

Cykuta - właściwości i objawy zatrucia szalejem jadowitym

Cykuta, czyli szalej jadowity, to niepozorna i śmiertelnie niebezpieczna roślina. Znana jest od tysięcy lat. Już w starożytności bywała używana jako trucizna. Nawet jej niewielkiej ilości mogą być zabójcze. Po spożyciu trucizny zgon następuje w wyniku porażenia ośrodka oddechowego, często przy zachowaniu pełnej świadomości. Co jeszcze warto o niej wiedzieć?

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

spis treści

1. Co to jest cykuta?

Cykuta (Cicuta virosa L), czyli szalej jadowity, nazwany również pietruszycą, blekotem, bzduchą wodna, pietruszycą, szaleniem czy wszą wodną to trująca bylina należąca do rodziny selerowatych (z łac. Apiaceae). Jest gatunkiem wieloletniej rośliny zaliczanej do rodzaju szalej (z łac. Cicuta).

Szalej jadowity to roślina znana od tysięcy lat. Rośnie na glebach podmokłych, na brzegach rzek, w rowach, szuwarach i w okolicach torfowisk. By móc się rozmnażać, potrzebuje wody. Spotyka się ją na półkuli północnej, na terenach Azji, Ameryki Północnej i Europy.

Szalej jadowity kwitnie od czerwca do sierpnia. Jak wygląda? Niepozornie. Osiąga wysokość 150 cm. Ma długą i nagą, pustą w środku łodygę, rozgałęzioną u górze. Porastają ją pierzastosieczne liście o ostro piłkowanych brzegach.

Kłącze rośliny jest bulwiaste z charakterystycznymi przegrodami wewnątrz (komory powietrzne). Jej kwiaty są drobne i białe, zebrane w wieloszypułkowe baldachy. Kwitnąca cykuta przypomina dmuchawiec. Wydziela też charakterystyczny, „mysi” zapach. Szalej można rozpoznać również po tym, że po rozcięciu wydziela żółtawy sok.

Zobacz także:

2. Właściwości cykuty

Łodyga, liście i kłącze cykuty mają działanie toksyczne. Najsilniej trujące są kłącza i łodyga. To dlatego w starożytności używano jej jako trucizny, zarówno do wykonywania wyroków śmierci i skrytobójczych otruć, jak i samobójstw.

Uważa się, że jej ofiarą padł na przykład Sokrates. Roślina ta pojawia się również w kryminalnych powieściach Agathy Christie. Cykuta jest rośliną silnie toksyczną nie tylko dla człowieka, ale i zwierząt. Jej liście, łodyga i kłącze zawierają cykutoksynę.

To tak zwany jad skurczowy, związek zaliczany do grupy alkoholi wielonienasyconych, który atakuje rdzeń przedłużony, czyli część układu nerwowego odpowiedzialną za odruchy niezależne od człowieka (np. oddychanie).

Jej wpływ na korę mózgową objawia się podobnie jak upojenie alkoholowe. Innym związkiem decydującym o trującym działaniu rośliny jest cykutol. Jak działa blekot? Toksyny zawarte w roślinie szybko przenikają do krwiobiegu, następnie do układu nerwowego.

Substancja oddziałuje na rdzeń przedłużony, czyli element tyłomózgowia, gdzie znajdują się ośrodki nerwowe odpowiedzialne za funkcje odruchowe (np. układ krążenia, układ oddechowy czy naczynioruchowy). Prowadzi do porażenia ośrodka oddechowego.

Oznacza to, że jej spożycie jest bezpośrednim zagrożeniem życia. Warto wspomnieć, że cykuta w słownikach i encyklopediach pojawia się również jako trucizna będąca wyciągiem z różnych roślin, zarówno szaleju jadowitego, jak i szczwołu plamistego (szczwół plamisty ma też inne nazwy, takie jak pietrasznik plamisty, psia pietruszka, świńska wesz, weszka, szaleń plamisty). Za jej działanie odpowiada nie tylko cykutoksyna i cykutol z szaleju, ale i koniina pochodząca ze szczwołu.

3. Objawy zatrucia szalejem jadowitym

Szalej jadowity jest bardzo niebezpieczny. Stężenie substancji toksycznych w roślinie jest bardzo wysokie. Nie dość, że trucizna zaczyna działać szybko, bo po kilkunastu minutach po jej spożyciu, to i już jej niewielka ilość skutkuje silnym zatruciem.

Do pojawienia się jego objawów wystarczą nawet 2 g świeżej cykuty. Objawy zatrucia szalejem jadowitym to:

  • ślinotok,
  • pieczenie błony śluzowej jamy ustnej,
  • nudności,
  • wymioty,
  • biegunka,
  • skurcze mięśni,
  • utrata świadomości,
  • trudności w oddychaniu, niekiedy z ust toczy się piana,
  • poszerzenie źrenic.
  • drgawki, które zaczynają się od zgrzytania zębów, a kończą porażeniem układu oddechowego. To prowadzi do zgonu, często przy zachowaniu pełnej świadomości.

Do zatrucia szalejem może dojść wskutek pomyłki, ponieważ cykuta jest podobna do dzikiej marchwi czy pietruszki, a także innych dziko rosnących gatunków selerowatych.

Szalej jadowity może być niebezpieczny nie tylko po spożyciu (np. zerwaniu i żuciu), ale i w kontakcie ze skórą (roślina bywa wykorzystywana do ozdabiania nią stołów czy brzegów przydomowych oczek wodnych). To dlatego cykuty nie wolno zrywać, a jeśli już trzeba, należy użyć rękawiczek.

Gdy dojdzie do spożycia cykuty, należy natychmiast skontaktować się z pogotowiem ratunkowym. Czekając na pomoc medyczną można pić rozcieńczony ocet, środki wymiotne lub mocny napar kawy lub herbaty.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.