Trwa ładowanie...

Despotyzm – cechy monarchii despotycznej, psychologia, literatura, synonimy

Jesteśmy przyzwyczajeni do demokracji, więc trudno nam wyobrazić sobie państwo, w którym władza należy do jednego człowieka, sprawującego ją z pokrzywdzeniem praw i wolności obywatelskich. Ale tak właśnie wygląda sytuacja w krajach despotycznych.

Zobacz film: "Rozpieszczony jak jedynak? Według naukowców to już nie stereotyp"

spis treści

1. Co to jest despotyzm

Despotyzm to ustrój polityczny państwa, w którym nieograniczona i bezwzględna władza należy do jednej osoby - zazwyczaj króla lub cesarza. Charakterystycznym dla monarchii despotycznej jest to, że zarówno władza wykonawcza, ustawodawcza jak i sądownicza sprawowane są przez jedną osobę, która zazwyczaj uzyskała do tego prawo w sposób legalny. Niemniej jednak, despotyzm w tym znaczeniu odnosi się do tego, iż przy tej formie sprawowania władzy w państwie często stosuje się środki nacisku oraz przemocy. Dokonuje się tego w celu utrzymania tejże władzy, a także w sytuacji wystąpienia zagrożenia przez pozostałych konkurentów. Niezmiernie ważnym aspektem despotyzmu jest przypisywanie władcy, głowie państwa atrybutów stricte boskich. Pojęcie despotyzmu nie ma naukowo wyjaśnionego znaczenia.

Wobec tego, do cech monarchii despotycznej zalicza się m.in. przekonanie, iż władza pochodzi od Bogów, jak również, że monarcha jest żywym bogiem lub ich synem, uznanie władcy za najwyższego kapłana, scentralizowany model rządzenia, dziedziczność władzy przenoszona najczęściej z ojca na syna, zhierarchizowane społeczeństwo, w którym istnieją zamknięte grupy społeczne oraz dostęp do edukacji w pełni monopolizowany przez władcę, kapłanów bądź urzędników.

2. Despotyzm w ujęciu psychologicznym

Despotyzm w ujęciu psychologicznym zajmuje się analizą czynników despotycznych, charakterystycznych dla człowieka. I tak osobowość despotyczna, to osobowość władcza. Cechuje ją pozostawanie na swoim i przekonanie o słuszności i poprawności swoich decyzji.

To także przejawianie egoizmu, chłodu emocjonalnego i upartości względem swoich przekonań. Despota to osoba apodyktyczna, każąca zaś nigdy nie nagradzająca. Despotyzm w tym ujęciu oznacza również brak przyzwalania na autonomię innych osób.

3. Despotyczni bohaterowie w literaturze

Najbardziej charakterystyczny obraz despotyzmu można spotkać w trzeciej części „Dziadów” Adama Mickiewicza. Szczególnym despotyzmem odznaczał się Senator, który za najwyższe dobro uznawał pieniądze, tytuły oraz samą władzę. Marzeniem tego bohatera było podporządkowanie sobie ludzi i bycie dla nich wzorem.

Warto wiedzieć:

Senator jako człowiek ogarnięty pychą, zarozumialstwem i zakłamaniem w pewnym momencie stał się więźniem własnego sumienia. Jest to kluczową cechą despotycznego charakteru – zagubienie, które najczęściej pojawia się stanowczo za późno, ponieważ wszystkie „zatwardziałe” cechy dawno zostały przyswojone.

4. Jakie są synonimy słowa "despotyzm"

Despotyzm można rozpatrywać na kilka sposobów. Poniżej zaprezentowano najważniejsze grupy znaczeniowe tego pojęcia.

  • Despotyzm w odniesieniu do sprawowania władzy: absolutyzm, dyktatorstwo, reżim, rządy silnej ręki, totalitaryzm, tyrania.
  • Despotyzm w kontekście absolutnej władzy jednej jednostki: autokracja, jednowładztwo, monarchizm, rządzy nieograniczone, samowładztwo.
  • Despotyzm jako system agresywnej władzy państwowej: dyktatura, sobiepaństwo, totalizm, zamordyzm.
  • Despotyzm w odniesieniu do bycia dla kogoś okrutnym: bezwzględność, nieczułość, niegodziwość, nietolerancja, nikczemność, prześladowanie, surowość.
  • Despotyzm w kontekście ucisku społecznego: ciemiężenie, gnębienie, nacisk, napór, parcie, presja, represje, terror, uciemiężenie, wyzysk.
  • Despotyzm jako bezwzględne działanie: ciemiężycielstwo, dyktatura.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.