Diagnostyka bezsenności

Bezsenność należy leczyć, ważne jest zatem poznanie jej przyczyn. W celach diagnostycznych lekarz może zlecić szereg mniej lub bardziej skomplikowanych badań, aby móc skierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty.

Badanie podmiotowe bezsenności

Gdy trafimy do lekarza, pierwsze, co zrobi, będzie dokładne zebranie wywiadów. Polega to na zadawaniu przez lekarza pytań dotyczących naszego stanu zdrowia, zarówno aktualnego, jak i przebytych chorób. Może zapytać o sytuację rodzinną i w pracy, o stresy, jakie aktualnie i niedawno przeżywaliśmy. No i przede wszystkim zada pytania dotyczące problemu, z którym się zgłaszamy, czyli zapyta o zaburzenia snu. Lekarz będzie nas prosił o dokładne opisanie występujących problemów z zasypianiem, z utrzymaniem snu, czy występują one codziennie, czy znajdujemy jakąś przyczynę tych problemów itp. Zapewne zapyta się także o leki, jakie przyjmujemy na stałe, a także doraźnie, o używki, jakie stosujemy (od kiedy, ile i jak często), czy zachowujemy zasady higieny snu. Wszystkie te pytania i odpowiedzi są najważniejszą częścią badania. Naprowadzają one lekarza na prawdopodobne przyczyny bezsenności. Dzięki nim może on zlecić odpowiednie badania, konsultacje specjalistyczne i w końcu zlecić odpowiednie leczenie.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Badanie przedmiotowe bezsenności

Następnym krokiem badania lekarskiego jest badanie przedmiotowe. To właśnie te czynności najbardziej kojarzą nam się ze słowem „badanie”. Polegają one na oglądaniu, osłuchiwaniu, opukiwaniu i badaniu dotykiem całego ciała. Często do tego badania lekarz potrzebuje takich narzędzi, jak: stetoskop, oftalmoskop (do badania oka), lampa Clara (do oglądania nosa i uszu), ciśnieniomierz itp.

Wbrew pozorom, w przypadku bezsenności to badanie również może być bardzo przydatne. Oglądając np. jamę ustną, a w szczególności podniebienie, lekarz może wysunąć podejrzenie zespołu bezdechu podczas snu z powodu wiotkiej budowy podniebienia, które opadając podczas snu, może zatykać przepływ powietrza, co w konsekwencji powoduje częste wybudzenia i m.in. przewlekłe zmęczenie i bezsenność objawową.

Badania laboratoryjne bezsenności

Kolejną czynnością lekarską, po badaniu przedmiotowym i podmiotowym, będzie zlecenie odpowiednich badań laboratoryjnych. Ich rola w przypadku bezsenności jest zazwyczaj mała, lecz istnieją sytuacje, gdy może być najważniejsza.

Przy podejrzeniu bezsenności z powodu nadczynności tarczycy wykonanie podstawowego badania, jakim jest stężenie hormonu TSH i ewentualnie wolnych postaci hormonów wydzielanych przez tarczycę (fT3 i fT4), pozwoli rozpoznać jednoznacznie tę jednostkę chorobową i praktycznie od razu wdrożyć leczenie.

Inną chorobą o podłożu hormonalnym, w której jednym z objawów jest bezdech podczas snu, co za tym idzie zaburzenie snu, jest akromegalia. O ile inne objawy tej choroby pozwalają postawić rozpoznanie na pierwszy rzut oka (niem. strassendiagnose), o tyle należy zawsze rozpoznanie to potwierdzić badaniem stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1), hormonu wzrostu, które są podwyższone.

Panel podstawowych badań – tj. morfologia krwi, badanie ogólne moczu, poziom glukozy na czczo, enzymy wątrobowe (AspAT, ALAT), mocznik, kreatynina, sód, potas, OB, ewentualnie inne – może również pozwolić rozpoznać choroby mogące być przyczyną dotykających nas zaburzeń snu.

Badania pracowniane w bezsenności

Jeśli lekarz uzna za stosowne, w następnym kroku bądź razem z badaniami laboratoryjnymi zleci odpowiednie badania pracowniane. Mogą to być badania niespecyficzne dla problemu bezsenności, które pozwalają pomóc zdiagnozować choroby mogące być przyczyną zaburzeń snu, oraz badania specjalnie przeznaczone do diagnostyki zaburzeń snu, tj. polisomnografia iaktygrafia.

Polisomnografia jest to badanie pozwalające najdokładniej analizować zaburzenia snu. Jest ono jednak bardzo drogie, wymagające specjalnych urządzeń, w związku z tym tylko nieliczne ośrodki w kraju mogą sobie pozwolić na jego przeprowadzenie. Dlatego lekarz kieruje na nie tylko w nielicznych przypadkach.

Polisomnografia

Polisomnografia polega na rejestrowaniu podczas snu wielu parametrów fizjologicznych. Pozwala ona m.in. na badanie aktywności mózgu za pomocą rejestracji fal mózgowych (badanie EEG) przy zastosowaniu elektrod przyczepionych do głowy. Inne badane parametry to np. aktywność mięśni czy ruchy gałek ocznych, co pozwala określić fazy snu, ich czas trwania oraz jakość snu. W celu dokładniejszej diagnostyki można rejestrować np.: EKG, ruchy oddechowe klatki piersiowej, przepływ powietrza przez nos i usta, a także badanie pH w dolnej części przełyku. To, jakie parametry mają być rejestrowane, jest ustalane przez lekarza kierującego lub lekarza specjalistę zaburzeń snu pracującego w ośrodku wykonującym badanie, który dobiera je, w zależności od tego, jaka jest prawdopodobna przyczyna bezsenności. Takie badanie snu zazwyczaj wykonywane jest przez całą noc. Pacjent zgłasza się na nie wieczorem. Po podłączeniu wszystkich urządzeń rejestrujących próbuje zasnąć. Wychodzi rano do domu. Obecnie istnieje również możliwość badania ambulatoryjnego, tzn. domowego. Niestety, urządzenia takie są dużo droższe od tych stacjonarnych, przez to ich dostępność jest nadal bardzo mała.

Aktygrafia

Innym badaniem, bardziej dostępnym, lecz mającym mniejszą wartość diagnostyczną, jest aktygrafia. Zgłaszając się na to badanie, otrzymujemy małe urządzenie, które przez cały kolejny dzień będzie rejestrować aktywność naszych mięśni. Pozwala określić takie parametry, jak: średni poziom aktywności w dzień i w godzinach nocnych, szacunkowy średni czas snu, szacunkowa ciągłość snu, liczba przebudzeń w czasie snu, liczba drzemek w czasie dnia, ilość czasu spędzonego aktywnie w czasie dnia, ilość czasu spędzonego nieaktywnie w czasie dnia. Dzięki temu badaniu lekarz jest w stanie obiektywnie określić, jaka jest nasza aktywność, czy przestrzegamy zasady higieny snu.

Oprócz tych specjalistycznych badań lekarz może zlecić inne, często niezbędne dla poznania przyczyny naszych zaburzeń. Przy podejrzeniu niewydolności serca może zlecić wykonanie badania echokardiograficznego serca (ECHO serca), które w sposób nieinwazyjny pozwala ocenić bardzo wiele parametrów określających pracę serca. Zlecając spirometrię, czyli badanie pozwalające określić naszą wydolność oddechową, pojemność płuc itp., może wykryć schorzenia układu oddechowego.

Konsultacje specjalistyczne w bezsenności

Niestety, często lekarz rodzinny, do którego zgłaszamy się pierwszy raz, nie jest w stanie w pełni zdiagnozować naszych problemów. Wtedy posiłkuje się konsultacjami specjalistów. Gdy dostaniemy skierowanie, musimy zgłosić się do odpowiedniej poradni.

Najczęstszymi specjalistami, którzy pomagają w zaburzeniach snu, są psychiatrzy. Lekarze tej specjalności mają największe doświadczenie w radzeniu sobie z bezsennością. Pomagają przeprowadzić dokładną diagnostykę – to oni najczęściej kierują na badanie polisomnograficzne oraz wdrażają najbardziej specjalistyczne leczenie. Wizyta u tego specjalisty jest często źle odbierana, zawstydzająca i piętnująca osobę szukającą u niego pomocy. Nie należy jednak bać się zwracać z problemem bezsenności do psychiatry. Często tylko on jest nam w stanie pomóc.

Innymi specjalistami, którzy mogą pomóc w diagnozowaniu i leczeniu bezsenności, są kardiolodzy, pneumonolodzy, lekarze poradni bólu, neurolodzy, endokrynolodzy. Wszyscy oni, dzięki wiedzy i umiejętnościom posiadanym w danym wąskim zakresie, są w stanie udzielić nam fachowej pomocy.

Często bardzo ważną rolę w leczeniu bezsenności odgrywają psychologowie. Ich rola w wielu przypadkach jest nieodzowna.

Lekarz Łukasz Kowalski, ponad rok temu

Bibliografia

  • Szelenberger W. Bezsenność, AM Warszawa, Warszawa 2000, ISBN 83-908354-2-8
  • Krzyżowski J. Bezsenność, Medyk, Warszawa 2002, ISBN 83-87340-68-5
  • Szelenberger W. Bezsenność, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-60072-61-5
  • Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9

Bezsenność

Komentarze (1)
~natalia99
~natalia99 ponad rok temu

Ja od razu zwróciłam uwagę na takie materace http://www.cottonco.pl/ Zresztą ich lóżka też sa wysokiej klasy. Materace sa kieszeniowe, wypełnione są bawełną, wełną, kaszmirem oraz jedwabiem. Są bardzo grube - ponad 26 cm i dzięki temu niesamowicie komfortowe. Sa naprawde świetnym rozwiązaniem zwłaszcza dla obolałych kręgosłupów po całym dniu siedzenia przy biurku. A wiekszośc z nas ma niestety taki tryb życia.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Diagnostyka bezsenności
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Diagnostyka bezsenności
Nie mogę spać, czyli bezsenność - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Kilka informacji na temat bezsenności (WIDEO)

Kilka informacji na temat bezsenności (WIDEO) Odtwórz wideo

zmęczenia. Nie każdy stan bezsenności można zdefiniować, ponieważ jest to subiektywne odczucie osoby cierpiącej na tego rodzaju zaburzenia. Według (...) badań, najczęstsze przyczyny bezsenności to zaburzenia psychiczne,...

Nie mogę spać, czyli bezsenność - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Chrapanie a bezsenność (WIDEO)

Chrapanie a bezsenność (WIDEO) Odtwórz wideo

Mogłoby się wydawać, że chrapanie to jedna z głównych przyczyn bezsenności. W rzeczywistości jednak przyczyn utrudniających zasypianie (...) jest bardzo wiele i odnalezienie głównego czynnika bezsenności może być trudne. W...

Skutki bezsenności

Śmiertelna bezsenność rodzinna

Choroby dziedziczne prowadzą niekiedy do śmierci. Tak jest w przypadku śmiertelnej bezsenności rodzinnej. Jest to nieuleczalna choroba mózgu (...) świecie. Jeśli jeden rodzic jest nosicielem mutacji, ryzyko odziedziczenia choroby wynosi...

Leczenie bezsenności

Jak zwalczyć bezsenność?

ciśnienie krwi. Do powstania bezsenności mogą przyczynić się stres lub traumatyczne wydarzenia. Silne pigułki nasenne, lub te słabsze (ziołowe (...) ), pomagają zasnąć, ale nie zwalczają one przyczyn bezsenności, tylko...

Nie mogę spać, czyli bezsenność - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Rodzaje bezsenności

bezsenności problemy z zasypianiem, kiedy kładziemy się i nie możemy usnąć, kładziemy się, zasypiamy, ale sen jest płytki, przerywany. zasypiamy normalnie (...) do czynienia z tak zwaną depresją maskowaną. Podział bezsenności Do...

Nie mogę spać, czyli bezsenność - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Skutki bezsenności

Skutki bezsenności występują z różną intensywnością i dotyczyć mogą wielu dziedzin codziennego życia. Przeprowadzono wiele badań z udziałem (...) ochotników, którzy zgodzili się, by pozbawiono ich możliwości snu (przez okres od 1 do...

Nie mogę spać, czyli bezsenność - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Bezsenność a depresja (WIDEO)

Bezsenność a depresja (WIDEO) Odtwórz wideo

nieustannych stresów, negatywnych emocji to główne przyczyny bezsenności u osób chorych na depresję. Takie osoby są bardzo często niewyspane, budzą

Nie mogę spać, czyli bezsenność - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Objawy bezsenności

miesiąc. Zaburzenia snu muszą przy tym prowadzić do pogorszenia funkcjonowania w czasie dnia. Podział bezsenności Istnieją różne podziały (...) bezsenności. Międzynarodowa klasyfikacja zaburzeń snu (ICSD-10) dzieli...