Hamuje stan zapalny, odciąża serce. Kardiolog zdradza przepis na zdrowie

Profilaktyka chorób układu krążenia to m.in. dieta, regularny wysiłek fizyczny, unikanie używek, ale też monitoring poziomu cukru i cholesterolu we krwi. Jak się okazuje, wśród najskuteczniejszych metod wspierania serca są takie, które nie wymagają spektakularnych zmian i wyrzeczeń.

— To drobne, codzienne nawyki, które z czasem pomagają ograniczyć stan zapalny i obciążenie układu sercowo-naczyniowego — tłumaczy dr Francesco Lo Monaco, założyciel National London Cardiovascular Clinic.

Okazuje się, że jedną z ukrytych przyczyn chorób serca są problemy z dziąsłami. To w nich może rozwinąć się stan zapalny, przez który do krwiobiegu dostają się szkodliwe substancje. Może to prowadzić do uszkodzenia i szybszego starzenia się tętnic. Dlatego kluczowym elementem profilaktyki kardiologicznej jest regularna higiena jamy ustnej.

Jak informuje CareQuest Institute for Oral Health, osoby z chorobami dziąseł są o 28 procent bardziej narażone na zawał serca niż te, które nie mają problemów stomatologicznych.

— Szczotkowanie zębów oraz codzienne używanie nici dentystycznej to zaskakująco skuteczny sposób na ochronę serca — doradza dr Lo Monaco.

Jego radę potwierdza badanie opublikowane w kwietniu 2025 roku. Wykazało ono, że u osób szczotkujących zęby raz dziennie lub rzadziej, 10-letnie ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia wynosi 13,7 procent, w porównaniu do 9,1 procent u osób myjących zęby dwa razy na dobę.

Krótki, przerywany sen utrzymuje organizm w stanie ciągłego napięcia, co bezpośrednio obciąża układ krążenia. Dr Francesco Lo Monaco zaleca, aby dbać o stały rytm dobowy i kłaść się oraz wstawać o regularnych porach. Dobrej jakości odpoczynek to czas, w którym serce może zwolnić i się zregenerować.

Relacja między zdrowym snem a zdrowiem serca jest dobrze znana nauce. Jak informuje amerykańska agencja federalna Centers for Disease Control and Prevention (CDC), 7–8 godzin wysokiej jakości snu zmniejsza ryzyko zawału serca poprzez obniżenie ciśnienia krwi (tzw. nocny spadek ciśnienia), redukcję obciążeń układu sercowo-naczyniowego i stanów zapalnych oraz regulację hormonów stresu. Głęboki sen dodatkowo regeneruje tkanki i naczynia krwionośne, natomiast regularny, wystarczająco długi odpoczynek zapobiega problemom, które prowadzą do chorób serca.

Z drugiej strony brytyjskie badania opublikowane w "Journal of Epidemiology and Community Health" wskazują, że nieregularne godziny snu podnoszą ryzyko udaru, zawału serca oraz niewydolności serca o 26 procent – nawet u osób, które przesypiają całą noc. Dlatego też Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne umieściło zdrowy sen na liście 8 kluczowych czynników prozdrowotnych (tzw. Life’s Essential 8), obok m.in. właściwej diety i codziennej aktywności fizycznej.

Trzecim filarem codziennej profilaktyki jest okazywanie radości. Śmiech to nie tylko oznaka dobrego samopoczucia – wyzwala on uwalnianie substancji chemicznych, które pomagają rozluźnić naczynia krwionośne.

— Może to poprawić przepływ krwi i obniżyć poziom hormonów stresu w zaledwie kilka minut. To jeden z najprostszych sposobów na wsparcie układu krwionośnego — podkreśla kardiolog.

Sprawdził to m.in. profesor Marco Saffi z Brazylii, który wraz ze swoim zespołem badawczym analizował związek między śmiechem a zdrowiem serca. W 12-tygodniowym eksperymencie wzięła udział grupa 26 osób o średniej wieku 64 lata. Połowę uczestników poproszono o poddanie się "terapii śmiechem", która polegała na oglądaniu komedii dwa razy w tygodniu; druga połowa oglądała w tym czasie filmy dokumentalne, np. o polityce.

Wyniki wykazały, że samo oglądanie komedii doprowadziło do poprawy pracy serca i krążenia: tętnice były w stanie rozszerzać się w większym stopniu, zwiększył się przepływ tlenu w organizmie, a poziom markerów stanu zapalnego we krwi – które pomagają przewidywać ryzyko zawału serca lub udaru – uległ obniżeniu.

Codzienna dawka śmiechu, dbałość o higienę jamy ustnej i regularne godziny snu to proste kroki do zdrowia. Dr Francesco Lo Monaco i wielu innych specjalistów przekonują, że to właśnie małe zmiany przynoszą widoczne efekty, a stopniowe wdrażanie ich do codziennej rutyny może skutecznie przeciwdziałać chorobom serca.

Źródło: mirror.co.uk, theguardian.com, www.cdc.gov, bhf.org.uk