Jak uchronić się przed boreliozą?

Borelioza jest schorzeniem zakaźnym wywoływanym przez bakterie z rodzaju Borrelia. Pierwsze objawy rumienia powstałego po ukąszeniu kleszcza odnotowano na początku XX w. Objawy neurologiczne powstałe wskutek rozwoju boreliozy opisano w latach 40. ubiegłego wieku. Natomiast w 1975 roku w miasteczku Lyme w USA, odnotowano aż kilkanaście przypadków klinicznie manifestującej się boreliozy (stąd potoczna nazwa boreliozy - choroba z Lyme).

Kilka słów o kleszczach

Są to jedne z najgroźniejszych pasożytów zewnętrznych człowieka i zwierząt domowych. Ich średnica waha się od 2,5 mm do 4 mm. Za pomocą specjalnego aparatu gębowego (tzw. hypostomu) zakotwiczają się w skórze ofiary. Kleszcze przechodzą w swoim życiu trzy stadia rozwojowe (larwa, nimfa, imago), z których każde wymaga wyssania krwi kręgowca.

Zobacz film: "Podstawowe badania, jakie powinna wykonać każda kobieta"

Wyższa temperatura otoczenia powoduje wzrost aktywności kleszczy. Występują one głównie w terenach leśnych (na pograniczu lasów iglastych i liściastych), na terenach podmokłych i łąkach porośniętych wysoką trawą. Mogą się pojawić nawet w parkach miejskich i na skwerach.

Czym odstraszyć kleszcza?

Na rynku aptecznym znajduje się wiele preparatów odstraszających kleszcze (tzw. repelentów). Odznaczają się one różną skutecznością oraz występowaniem (lub brakiem występowania) działań niepożądanych. Najbardziej bezpieczne są preparaty zawierające mieszaninę naturalnych olejków eterycznych (zwł. lawendowego, cytrynowego, goździkowego, melisowego, miętowego), których zapach odstrasza owady i pajęczaki. Jedynym przeciwwskazaniem do stosowania tych repelentów jest uczulenie na składniki olejków eterycznych. Preparaty tego typu są produkowane w postaci aerozoli i – znacznie wygodniejszych w użyciu – plastrów. Inne preparaty, o ile równie skuteczne, to jednak nieobojętne dla naszej skóry. Przykładem jest substancja zwana dietylotoluamidem (w skrócie DEET). Jest to skuteczny środek owadobójczy i odstraszający insekty. Jego mechanizm działania polega na zahamowaniu rozkładu przekaźnika w układzie nerwowym kleszcza (tzw. acetylocholiny). Substancja ta jest odpowiedzialna za przekazywanie sygnałów między komórkami nerwowymi oraz reguluje skurcze mięśni. Nagromadzenie acetylocholiny w organizmie kleszcza powoduje skurcz wszystkich mięśni pasożyta oraz jego śmierć. Jest to substancja działająca dłużej niż pozostałe repelenty (do 10 godzin po aplikacji). Preparat ten wykazuje jednak działanie drażniące na skórę. Z tego względu środek ten jest przeciwwskazany u małych dzieci. Substancją o podobnym działaniu, lecz pozbawionym drażniącego działania na skórę, jest ikarydyna. Niektóre preparaty, oprócz środka odstraszającego kleszcze zawierają również środek bakteriobójczy – triclosan.

Oprócz środków odstraszających, ważnym działaniem profilaktycznym jest także noszenie odpowiedniego ubrania. Powinno ono chronić całe ciało. Należy unikać ubrań o jasnych kolorach – mogą one wabić kleszcze.

Infekcja bakteryjna po ukąszeniu kleszcza

Bakterie z rodzaju Borrelia żyją w organizmach wielu dzikich zwierząt (m.in. gryzonie, sarny, wilki). Kleszcze z kolei żerują na ponad 200 gatunkach tych zwierząt, stając się nosicielami bakterii. Po ukąszeniu człowieka przez kleszcza (będącego nosicielem zarazków), dochodzi do infekcji. Ukłucie pasożyta jest zwykle nieodczuwalne, ponieważ w ślinie kleszcza znajdują się substancje uśmierzające ból. W wydzielinie tej mogą znajdować się także zarazki bakterii wywołującej boreliozę oraz wirusy wywołujące kleszczowe zapalenie mózgu.

Objawy boreliozy

Bakteria może występować w organizmie człowieka w kilku różnych postaciach: „skręconej" (tzw. krętek), owalnej (tzw. forma L), w formie cysty oraz w jako tzw. spory (postać przetrwalnikowa). Wszystkie wyżej wymienione postacie Borrelii posiadają odrębną wrażliwość na różne antybiotyki. Drobnoustroje te zasiedlają wnętrze komórek człowieka, mają również zdolność przekraczania bariery krew-mózg. Ich najczęstszym miejscem bytowania w organizmie człowieka jest skóra, stawy, ściany naczyń krwionośnych, mięśnie i komórki nerwowe. Zmiany chorobowe zaczynają się od wystąpienia tzw. rumienia wędrującego na skórze. Jest to ciepły, lekko swędzący pęcherzyk. Następnie dołączają się objawy zapalenia nerwów obwodowych i czaszkowych. Może dojść do drętwienia kończyn, języka, zaburzeń pamięci. Po kilku lub kilkunastu latach, do objawów choroby, dołączają zmiany zapalne stawów, zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych.

Antybiotykoterapia boreliozy

W leczeniu tej groźnej choroby stosuje się antybiotyki z czterech różnych grup:

tetracykliny (doksycyklina, minocyklina)

  • w niskich dawkach działają bakteriostatycznie (czyli hamują podziały komórek bakteryjnych)
  • wykazują aktywność wobec form L bakterii

penicyliny (amoksycylina)

  • stosuje się dawki działające bakteriobójczo,
  • są aktywne wobec postaci „skręconej" (forma krętka) bakterii.

cefalosporyny (cefuroksym)

  • stosowany również w skojarzeniu z innymi antybiotykami (np. klarytromycyną – patrz niżej),
  • są aktywne wobec postaci „skręconej" (forma krętka) bakterii.

makrolidy (klarytromycyna)

  • wykazują aktywność wobec form L bakterii.
Komentarze (3)
~pajęczak
~pajęczak 3 miesiące temu

Cóż za idiotyzm ..... pomieszanie informacji przydatnych i kompletnych bzdur wymyślonych chyba przez autorkę artykułu. "Należy unikać ubrań o jasnych kolorach – mogą one wabić kleszcze." Cóż za idiotyzm..... przecież kleszcze są ślepe......... więc w jaki sposób jasne ubrania mają je wabić..... Jasne ubrania są wręcz korzystne - ale ze względu na to, że łatwo na nich zauważyć małego pajęczaka. W tym względzie wpis po części wręcz szkodliwy....

Odpowiedz
~emil
~emil 4 miesiące temu

Niestety mamy zmowę milczenia na temat kleszczy w miastach i roli psów w tym temacie. Otóż stwierdzono inwazję kleszczy na miejskich trawnikach. Pytanie: kto w miastach, gdzie nie ma dzikich zwierząt, jest ich żywicielem? Oczywiście pada podejrzenie na psy. Oprócz tego roznoszą one kleszcze i ich ofiarą stają sie przede wszystkim właściciele psów. Zwłaszcza, że niektóre psy są lepiej niż człowiek zabezpieczone przed kleszczami przy pomocy specjalnych obroży oraz specjalnych szczepionek. Toteż uczepiony psa kleszcz po niedługim czasie przechodzi na człowieka. Wręcz zaobserwowano spadanie kleszcza z psa i marsz w kierunku człowieka. Ale to wszystko jest Tabu. Ciekawe jak długo?

Odpowiedz
~Marika1
~Marika1 ponad rok temu

Witam,
słyszałam kiedyś o szczepionkach przeciwko boreliozie, które zabezpieczają przed groźnymi skutkami ukąszenia kleszcza. Czy tę szczepionkę można kupić bez recepty? Gdzie można ją dostać? czy oferują wszystkie apteki, czy tylko wybrane punkty? Jaka jest średnia cena takiej szczepionki?
Pozdrawiam.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Profilaktyka boreliozy
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Profilaktyka boreliozy
Profilaktyka boreliozy

Jak wyjmować kleszcza?

Jak wyjmować kleszcza?

lub spirytusem salicylowym. Rumień na skórze po wyjęciu kleszcza może świadczyć o boreliozie. W aptekach dostępne są karty do usuwania kleszczy (...) do pilnej wizyty u lekarza, gdyż mogą świadczyć o rozwijającej się niebezpiecznej...

Profilaktyka boreliozy

Jak uniknąć pogryzienia przez kleszcze?

Pogryzienia przez kleszcze są nieprzyjemne. Nie to jest w nich najgorsze. Takie pogryzienia mogą wywołać poważne choroby, takie jak borelioza

Profilaktyka boreliozy

Preparaty przeciw kleszczom

Preparaty przeciw kleszczom

i powodują infekcje. Profilaktyka w walce z kleszczami jest więc jak najbardziej wskazana. Kleszcze to dość wyspecjalizowane pasożyty. W ich ślinie znajduje (...) leczenia prowadzi do powiększenia i ropienia węzłów pachowych. Choroba...

Profilaktyka boreliozy

Jak uchronić się przed kleszczem?

Jak uchronić się przed kleszczem?

. Pogryzienia przez kleszcze mogą być katastrofalne w skutkach. Choroby wywoływane przez kleszcze to borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu. Jak uchronić (...) kleszcza w całości lub po jego usunięciu pojawił się rumień, zgłoś się...

Profilaktyka zawału serca

Jak uniknąć zawału? (WIDEO)

Jak uniknąć zawału? (WIDEO) Odtwórz wideo

Profesor dr hab. n. med. Tomasz Zdrojewski z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego informuje o tym, w jaki sposób możemy uchronić się przed zawałem.

Zdrowe odżywianie

Jak ustrzec się przed infekcją? (WIDEO)

Jak ustrzec się przed infekcją? (WIDEO) Odtwórz wideo

Infekcje szczególnie często atakują w sezonie jesienno-zimowym, kiedy spada odporność, a pogoda jest zmienna i chłodna. Co wtedy robić? Jak uchronić (...) się przed infekcją i wzmocnić odporność organizmu? Jak uchronić...