Kleszczowe zapalenie opon mózgowych - rejony endemiczne, przebieg, zapobieganie

Kleszczowe zapalenie opon mózgowych i borelioza – obie te choroby przenoszą kleszcze. Nie są to jednak choroby powodowane przez samego kleszcza, ale przez drobnoustroje, którymi ten pajęczak jest zainfekowany. Kleszczowe zapalenie opon mózgowych jest więc _de facto _zapaleniem odkleszczowym.

Kleszczowe zapalenie mózgu - tereny endemiczne

Nie wszędzie na świecie istnieje takie samo ryzyko zarażenia się kleszczowym zapaleniem opon mózgowych. Są jednak tereny, zwane endemicznymi, gdzie wirus krąży pomiędzy jego żywicielami, którymi są głównie gryzonie, a przenosicielami – kleszczami; tam właśnie można łatwiej nabyć tę chorobę. W Polsce rejony endemiczne to głównie województwa warmińsko-mazurskie i podlaskie, a także zachodniopomorskie i lubelskie.

Jak pozbyć się uczucia ciężkich nóg?

Występują dwa szczyty zachorowalności ściśle związane z okresami żerowania kleszczy – jeden na przełomie czerwca i lipca i drugi w październiku. Kleszczowe zapalenie opon mózgowych powodują wirusy należące do rodziny Flaviviridae. Kleszcze przekazują wirusa swojemu potomstwu, które także może zarażać, lub nabywają wirusa po żerowaniu na gryzoniach, które wcześniej zaatakowały.

Gdy wirusy trafią do organizmu człowieka, namnażają się najpierw w węzłach chłonnych, a potem przechodzą do krwi i wraz z nią do różnych narządów. Mają one właściwości neurotropowe, co oznacza, że lokalizują się głównie w komórkach nerwowych mózgu i rdzenia kręgowego. Ponieważ kwas solny obecny w żołądku nie jest w stanie zniszczyć wirusów, zarażenie tą chorobą może nastąpić także na skutek spożywania surowego mleka od zwierząt hodowanych naterenach endemicznych.

Kleszczowe zapalenie mózgu - przebieg

Kleszczowe zapalenie mózgu ma przebieg dwufazowy. Początkowo objawia się niespecyficznymi dolegliwościami podobnymi do grypy. Możemy skarżyć się na gorączkę, bóle mięśni i stawów, bóle głowy, infekcję gardła, katar, a także nudności, wymioty, bóle brzucha. Objawy te mogą trwać do 7 dni, po czym u większości chorych (około 2/3) samoistnie zanikają i choroba ulega wyleczeniu. U pozostałych po kilkudniowym okresie dobrego samopoczucia pojawiają się gorączka i objawy związane z zajęciem przez wirusa układu nerwowego.

Mogą one być różne, w zależności od tego, jaka struktura mózgu czy rdzenia kręgowego została zaatakowana. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest najczęstsze, przebiega stosunkowo łagodnie i zazwyczaj nie pozostawia trwałych następstw. Obserwujemy światłowstręt, sztywność karku, nudności, wymioty. Jeśli dojdzie do zajęcia mózgu, jest to zdecydowanie bardziej niebezpieczne dla chorego.

Zazwyczaj objęte procesem zapalnym są tzw. zwoje podstawy mózgu, które odpowiadają za wiele funkcji neurologicznych, m.in. takich jak czuwanie i stan przytomności organizmu oraz kontrola nad mięśniami. Może skutkować to zaburzeniami świadomości, śpiączką, napadami padaczkowymi, porażeniem mięśni, ich nadmiernym napięciem czy drżeniami. Jeśli zajęty jest pień mózgu, pojawiają się zaburzenia oddychania. Gdy wirusy wnikną do rdzenia kręgowego i jego korzeni, następuje porażenie mięśni, z czasem włókna mięśniowe mogą zanikać, dołączają się silne bóle. Poważne powikłania, jakie mogą wystąpić, to krwawienia spowodowane zaburzeniami krzepnięcia, zapalenie wątroby i zapalenie mięśnia serca.

Zazwyczaj rokowanie kleszczowego zapalenie opon mózgowych jest dobre, niekiedy objawy neurologiczne (zaburzenia czucia, porażenia mięśni, trudności w koncentracji, osłabienie pamięci) przewlekają się wiele miesięcy. Śmiertelność w tej chorobie dotyczy jednak blisko 2% pacjentów.

Rozpoznanie kleszczowego zapalenia opon mózgowych stawia się na podstawie badania płynu mózgowo-rdzeniowego, który wykazuje cechy zapalenia wirusowego, oraz stwierdzenia we krwi przeciwciał zwalczających wirusa odkleszczowego zapalenia mózgu.

Nie ma możliwości leczenia przyczynowego, stosuje się jedynie leczenie objawowe – zapobiegające obrzękowi mózgu i przeciwzapalne.

Kleszczowe zapalenie opon mózgowych - zapobieganie

Brońmy się przede wszystkim przed ugryzieniem przez kleszcza, stosując odpowiednie ubrania przy wychodzeniu do lasu, pomocne mogą być także repelenty, czyli środki odstraszające owady i kleszcze z dodatkiem DEET w stężeniach od 30 do 50%. Zmniejszymy w ten sposób ryzyko zakażenia zarówno bakteriami Borrelia, jak i wirusami kleszczowego zapalenia mózgu. Chociaż tylko 50% pacjentów z boreliozą obserwuje u siebie rumień, w kleszczowym zapaleniu mózgunie ma żadnych początkowych, charakterystycznych objawów mówiących o rozwijającym się zakażeniu wirusowym i nakazującym rozpoczęcie leczenia.

Co więcej, nie ma skutecznego leczenia przyczynowego. Dlatego bardzo ważne jest szczepienie osób, które będą przebywać na terenach, gdzie duże jest ryzyko nabycia tej choroby, czyli osób dorosłych zamieszkałych na terenach endemicznych i wyjeżdżających tam w celu turystycznym lub do pracy. Szczepionka może być stosowana od 2. roku życia. Zalecane są 3 dawki, druga w odstępie 1–3 miesięcy od pierwszej, trzecia po 9–12 miesiącach od drugiej. By zapewnić długotrwałą ochronę, niezbędne są pojedyncze szczepienia przypominające podawane w odstępach 3-letnich. Optymalnym czasem na rozpoczęcie szczepienia podstawowego jest zima, by zapewnić odporność przed początkiem sezonu żerowania kleszczy na wiosnę. Ewentualnie lekarz może zalecić schemat przyspieszony, kiedy pozostały co najmniej 3 tygodnie do wyjazdu lub wakacji.

Redakcja abcZdrowie.pl, 10 miesięcy temu

Bibliografia

  • Prusiński A. (red.), Neurologia w praktyce klinicznej - zasady diagnostyki i postępowania, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-71-8
  • Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
  • Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7
  • Bassetti C., Daetwyler C., Mumenthaler M. Diagnostyka różnicowa w neurologii, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7609-036-8

Neurologia

Komentarze (2)
~...
~... ponad rok temu

Byłam chora na to świństwo z bardzo poważnym przebiegiem. Miałam zapalenie mózgu, opon mózgowych oraz rdzenia kręgowego. Przez 7 miesięcy leżałam w szpitalu z tego 5 o OIOM'ie w śpiączce farmakologicznej. Lekarze nie dawali mi szans na przeżycie. Oddychałam przez respirator (tracheotomia) a karmiona byłam przez PEG'a. Dosłownie byłam warzywem. Po wyjściu ze szpitala, nie umiałam mówić, chodzić, miałam zaniki pamięci, nie poznawałam swoich krewnych. Ciężką rehabilitację przechodziłam prawię dwa lata. Kiedy zachorowałam miałam 14 lat. Dziś mam 20, jestem w pełni zdrowa, a po chorobie zostały tylko blizny po aparaturze. Jednak co wycierpiałam wracając do szkoły (wracając do 2 klasy gimnazjum miałam 16 lat) i ile nie przyjemności miałam ze strony młodszych od siebie uczniów, brak akceptacji i próba powrotu do społeczeństwa mnie kosztowały nerwów to nikt nie wie. Dlatego szczepcie się na to gówno, bo ja dziś żyję i funkcjonuję formalnie (mimo, że mam dwa lata w plecy), bo nie wiadomo kiedy może was to złapać

Odpowiedz
~piotr
~piotr ponad rok temu

Kleszczowego zapalenia opon mózgowych jak i boreliozy można uniknąć poprzez przeprowadzenie rozsądnych badań niedługo po ukąszeniu. Można to zrobić z tego co wiem w bydgoszczy lub wysłać kleszcza do badań poprzez stronę zbadajkleszcza.pl

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Kleszczowe zapalenie opon mózgowych - rejony endemiczne, przebieg, zapobieganie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Kleszczowe zapalenie opon mózgowych - rejony endemiczne, przebieg, zapobieganie
Szczepienia obowiązkowe - dla dzieci, dla osób narażonych na zakażenia

Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu

mogą pojawić się trwałe następstwa w postaci niedowładów, porażenia, zaników mięśniowych. Kleszczowe zapalenie opon mózgowych może mieć poważne konsekwencje (...) ). W grupie osób,...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Kleszczowe zapalenie mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) znane także jako wczesnoletnie lub wiosenno-letnie zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych jest wirusową chorobą (...) mózgowo-rdzeniowych...

Neurologia

Objawy zapalenia opon mózgowych - przyczyny, leczenie

Objawy zapalenia opon mózgowych zależne są od wielu czynników, między innymi od przyczyn schorzenia i zaawansowania. Niezmiernie istotne (...) jest natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. W innych przypadkach...

Kleszczowe zapalenie mózgu

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu

. W Polsce od wielu lat zachorowania na kleszczowe zapalenie mózgu występowały głównie na terenach endemicznych w województwie białostockim, suwalskim (...) zapalenie mózgu i opon...

Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie

Neisseria meningitidis

Neisseria meningitidis

Poza terenem szpitala sepsa występuje przez patogeny, które wywołują zapalenie opon mózgowych.

Powikłania po boreliozie

Choroby przenoszone przez kleszcze

niegroźne, albo.... No właśnie. Kleszcze przenoszą groźne choroby, takie jak borelioza czy kleszczowe zapalenie opon mózgowych. Usuwanie kleszczy (...) skóry kończyn, powstają zwyrodnienia...

Grypa - przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Jak odróżnić przeziębienie od poważniejszej choroby?

Jak odróżnić przeziębienie od poważniejszej choroby?

, które powodują problemy z koncentracją, powinny nas zaalarmować. Może to oznaczać chorobę ośrodkowego układu nerwowego, np. zapalenie opon mózgowych (...) przez wirus. Lekarz może pomóc złagodzić przebieg...