Trwa ładowanie...

Szczepić się przeciw COVID-19 rano czy po południu? Badania wskazują, że pora dnia ma znaczenie

Avatar placeholder
13.12.2021 18:58
Szczepić się przeciw COVID-19 rano czy po południu? Badania wskazują, że pora dnia ma znaczenie
Szczepić się przeciw COVID-19 rano czy po południu? Badania wskazują, że pora dnia ma znaczenie (Getty Images)

Od dawna wiadomo było, że pora dnia, o której przyjmujemy leki, może mieć wpływ na ich skuteczność. Teraz okazuje się, że ma to przełożenie również w przypadku szczepionek przeciw COVID-19. Naukowcy odkryli, że godzina podania zastrzyku może wpływać na poziom wytwarzanych przeciwciał.

spis treści

1. Szczepieni po południu mają wyższą odporność?

Nasz wewnętrzny zegar dobowy reguluje wiele aspektów fizjologii, w tym reakcję na choroby zakaźne i szczepienia - czytamy na łamach "Journal of Biological Rhythms". W tym właśnie czasopiśmie zostało opublikowane nowe badanie, które wspólnie przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu Harvarda i Uniwersytetu Oksfordzkiego.

Badacze przeanalizowali próbki krwi 2190 pracowników służby zdrowia z Wielkiej Brytanii. Były one pobrane między grudniem 2020 r. a lutym 2021 r., kiedy medycy otrzymali pierwsze dawki szczepionki Pfizer lub AstraZeneca.

Zobacz film: "Odporność a COVID-19. Jak działa laktoferyna?"
Godzina podania zastrzyku, może wpływać na poziom wytwarzanych przeciwciał
Godzina podania zastrzyku, może wpływać na poziom wytwarzanych przeciwciał (Getty Images)

Okazało się, że odpowiedź przeciwciał była najwyższa wśród osób zaszczepionych między godziną 15:00 a 21:00 w porównaniu z osobami, które były zaszczepione tego samego dnia, tylko w godzinach wcześniejszych.

Naukowcy odkryli także, że oprócz wpływu pory dnia, odpowiedź przeciwciał była również wyższa u osób, które otrzymały szczepionkę mRNA, kobiet oraz osób młodszych.

"Nasze badanie obserwacyjne dostarcza dowodów na to, że pora dnia wpływa na odpowiedź immunologiczną w przypadku szczepień SARS-CoV-2. Może to mieć znaczenie dla optymalizacji skuteczności szczepień" – podkreśla na łamach "Journal of Biological Rhythms" współautorka badań prof. Elizabeth Klerman, neurolog z Harvard Medical School (HMS).

2. Dlaczego pora dnia może mieć znaczenie?

Jak podkreślają naukowcy, zależność między porą dnia a skutecznością leków nie jest nowością. Jako przykład prof. Klerman wskazuje badania, które wykazały, że niektóre leki stosowane w chemioterapii skutecznie działają na komórki rakowe, ale o określonej porze dnia ograniczają toksyczność wobec innych komórek.

Zauważono również, że objawy niektórych chorób zaostrzają się o konkretnych porach dnia.

Dotychczas jednak niewiele było wiadomo o skuteczność szczepionek w zależności od pory dnia. Jedno z nielicznych badań zostało przeprowadzone w 2008 r. i dotyczyło szczepionki przeciwko grypie. Wynik jednak był zupełnie odwrotny, niż uzyskała prof. Klerman oraz jej koledzy. Okazało się, że starsi mężczyźni, którzy byli szczepieni rano, mieli wyższy poziom przeciwciał w porównaniu z osobami zaszczepionymi po południu.

"Szczepionki przeciw COVID-19 i przeciw grypie mają różne mechanizmy działania, a odpowiedź przeciwciał może się znacznie różnić w zależności od tego, czy układ odpornościowy rozpoznaje patogen z wcześniejszych infekcji, takich jak grypa czy też nowy wirus" – wyjaśnia dr Klerman.

3. Wszystko przez hormon stresu?

Naukowcy nie wyjaśniają, jaki dokładnie mechanizm sprawia, że osoby szczepione preparatami przeciw COVID-19 po południu miały wyższy poziom przeciwciał.

Zdaniem dr hab. Piotra Rzymskiego, biologa oraz popularyzatora nauki z Zakładu Medycyny Środowiskowej UM w Poznaniu, poznanie takiego mechanizmu wymaga dodatkowych badań, gdyż regulacja procesów metabolicznych i immunologicznych jest w organizmie człowieka niezwykle skomplikowana.

Wiadomo jednak, że aktywność różnych związków sygnalizujących w układzie immunologicznym zmienia się w ciągu doby, a wpływ na to mają różne bodźce.

- Jednym z takich bodźców jest chociażby poziom kortyzolu, nazywanego również hormonem stresu. W godzinach porannych poziom kortyzolu jest najwyższy. Następnie zaczyna spadać i w godzinach popołudniowych osiąga znacznie niższe wartości - podkreśla dr Rzymski. - Podwyższony poziom kortyzolu ma silny wpływ na aktywność układu immunologicznego. Mówiąc w dużym uproszczeniu, może go wyciszać. Być może to częściowo wyjaśnia wnioski z badań - dodaje.

4. Najlepiej porządnie się wyspać

Eksperci podkreślają, że choć pora dnia może wpłynąć na poziom wytworzonych przeciwciał, to jednak najważniejsze jest, aby w ogóle się zaszczepić.

- Czy szczepić się przed południem, czy po południu? Moim zadaniem odpowiedź brzmi: po prostu się szczepić. Gdyby pora dnia miała tak wielkie znaczenie kliniczne, to już mielibyśmy zamknięte wszystkie punkty szczepień pracujące o poranku. Być może za ileś lat wrócimy do tej tezy i będzie to przyczynkiem do większej pracy naukowej, ale dzisiaj ta informacja ma znikomy wpływ - uważa dr Leszek Borkowski, farmaceuta oraz prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Z kolei zdaniem dr. Rzymskiego, z tych badań powinniśmy wyciągnąć najważniejszy wniosek: szczepienia są mniej skuteczne u osób przewlekle zestresowanych.

- Już wcześniejsze obserwacje wskazywały, że wysoki poziom stresu i przewlekły stres obniżają naszą odporność przed chorobami zakaźnymi oraz mogą tłumić odpowiedź na szczepienia. Dlatego przygotowując w ramach inicjatywy "Nauka przeciw Pandemii" poradnik, jak przygotować się do szczepienia przeciw COVID-19, radziliśmy porządnie się wyspać przynajmniej na dzień przed szczepieniem. Niewyspanie się jest ściśle związane z poziomem stresu - podkreśla dr Piotr Rzymski.

Zobacz również: COVID-19 atakuje serce. 8 znaków ostrzegawczych, które mogą świadczyć o powikłaniach kardiologicznych

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Polecane dla Ciebie
Pomocni lekarze