Wykryto nowy objaw raka jelita grubego. Może zwiastować nowotwór na lata do przodu

Rak jelita grubego kojarzy się zwykle z podeszłym wiekiem, ale statystyki od lat idą w niepokojącym kierunku: rośnie liczba zachorowań przed pięćdziesiątką. Naukowcy z UT Southwestern Medical Center, we współpracy z University of Texas at Dallas, wskazują na możliwy brakujący element tej układanki: biomechanikę, czyli to, jak "twarde" jest środowisko, w którym żyją komórki.

Badacze sugerują, że przewlekły stan zapalny może prowadzić do bliznowacenia, a ono z czasem zwiększa sztywność tkanek. W innych nowotworach, m.in. piersi czy trzustki, takie "usztywnienie" potrafi napędzać rozwój choroby. Zespół sprawdził, czy podobnie dzieje się w przypadku wczesnego raka jelita grubego.

Analizowano tkanki jelita pobrane podczas operacji usunięcia guza: 19 próbek od pacjentów z rakiem o typowym wieku zachorowania oraz 14 próbek od pacjentów z rakiem wczesnym. Co ważne, w każdej próbce oceniano nie tylko sam guz, ale też "marginesy" - fragmenty teoretycznie niezmienione nowotworowo.

Wynik był zaskakująco konsekwentny: zarówno guzy, jak i sąsiadujące tkanki nie-nowotworowe u młodszych pacjentów były wyraźnie sztywniejsze niż u osób z rakiem rozwijającym się po 50. roku życia. To sugeruje, że zwiększona sztywność mogła pojawić się jeszcze zanim nowotwór w ogóle się rozwinął.

Skąd ta twardość? Trop prowadził do kolagenu - białka, które gromadzi się i przebudowuje podczas bliznowacenia. W próbkach "wczesnych" kolagen był gęstszy, dłuższy, bardziej dojrzały i lepiej uporządkowany. Dodatkowo wzrosła aktywność genów związanych z metabolizmem kolagenu, tworzeniem naczyń krwionośnych i stanem zapalnym.

Zobacz też: Wysyp nowotworów jelit u młodych. Gastrolodzy wskazują przyczynę

Badacze zauważyli też wzmożoną aktywność szlaku odpowiedzialnego za mechanotransdukcję - proces, w którym komórki zamieniają bodźce mechaniczne na sygnały biochemiczne. Innymi słowy: komórki mogą "odczytywać" twardość otoczenia i reagować tak, by łatwiej się dzielić.

To potwierdziły eksperymenty laboratoryjne. Linie komórek raka jelita grubego rosły szybciej na sztywniejszym podłożu. Podobnie zachowywały się organoidy, czyli trójwymiarowe modele wyhodowane z komórek nowotworowych: na twardszych "matrycach" szybciej zwiększały rozmiar.

Wniosek jest praktyczny: jeśli sztywność jelita rzeczywiście poprzedza rozwój wczesnego raka, można myśleć o testach oceniających "twardość" tkanek jako narzędziu identyfikowania osób zagrożonych. Równolegle kusząco brzmi pomysł terapii celujących w szlaki mechanotransdukcji, aby zatrzymać lub odwrócić proces inicjacji i wzrostu guza.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Nicole C. Huning et al, Biomechanical Phenotyping Reveals Unique Mechanobiological Signatures of Early‐Onset Colorectal Cancer, Advanced Science (2025). DOI: 10.1002/advs.202514693