Badanie elektrofizjologiczne w okulistyce

Badania elektrofizjologiczne w okulistyce to badania oczu polegające na obserwacji zmian prądów czynnościowych w obrębie gałki ocznej, mięśni oka i okolicy wzrokowej kory mózgowej. W wyniku pobudzenia bodźcem zewnętrznym możliwe jest zbadanie czynności gałki ocznej, co pozwala na zdiagnozowanie ewentualnych nieprawidłowości występujących w strukturach budujących gałkę oczną.

Spis treści

Na czym polega badanie elektrofizjologiczne w okulistyce?

Wśród badań elektrofizjologicznych wyróżnia się:

elektronystagmografię (ENG) - podczas badania obserwowany jest oczopląs, badanie stosowane jest w chorobach układu nerwowego i narządów równowagi (neurologia i otolaryngologia);
elektromiografię (EMG) - rejestrowanie wyładowań elektrycznych powstających we włóknach mięśni oczu podczas skurczu;
wywołane potencjały wzrokowe (BVER lub BVEP) - zapisywanie zjawisk elektrycznych powstających w korze wzrokowej podczas krótkotrwałego pobudzenia siatkówki, są one wynikiem procesów hamowania i pobudzania w licznych synapsach drogi wzrokowej;
elektroretinografię (ERG) – rejestrowanie czynnościowego potencjału elektrycznego powstającego na siatkówce w wyniku zadziałania krótkotrwałego bodźca (błysku), potencjał ten składa się z fazy wolnej i szybkiej, a na wykresie zapisywany jest w postaci linii krzywej;
elektrookulografię (EOG) - rejestrowanie zmian potencjału podstawowego oka, które świadczą o czynności elektrycznej siatkówki, między siatkówką a rogówką znajduje się stała różnica potencjałów, jeżeli po obu stronach gałki ocznej przyłożymy elektrody, to dodatni ładunek będzie po stronie rogówki, w wyniku poruszania się gałki oka będzie zmieniał się potencjał na siatkówce, który jest rejestrowany przez urządzenie.

To ostatnie badanie znalazło zastosowanie w określeniu stopnia zmian organicznych siatkówki. Wykazuje niekiedy większą czułość w niektórych chorobach plamki w porównaniu z ERG.

Wskazania i przebieg badań elektrofizjologicznych w okulistyce

Badania elektrofizjologiczne w okulistyce wykonuje się, gdy zachodzi podejrzenie:

toksycznego uszkodzenia siatkówki;
chorób zwyrodnieniowych i naczyniowych siatkówki;
całkowitego zaniku nerwu wzrokowego lub jego pourazowe przecięcie;
zmian organicznych siatkówki w chorobach tapetoretinalnych;
zapalenia nerwu wzrokowego;
porażenia lub niedowładu mięśniowego;
nużliwości mięśniowej oka;
częściowego zaniku nerwu wzrokowego w wyniku jego toksycznego uszkodzenia (np. po lekach, alkoholu, nikotynie);
wewnątrzgałkowe zapalenie nerwu.

Badania elektrofizjologiczne w okulistyce stosuje się także w celu różnicowania obrzęku tarczy, wywołanego wzmożonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym (np. z powodu guza), od wewnątrzgałkowego zapalenia nerwu.

Porażenia lub niedowłady mięśniowe, np. w zezie porażennym, spastycznym, nużliwości mięśniowej oka (myasthenia gravis) czy też zabiegi chirurgiczne zmniejszające ucisk na nerw wzrokowy, także są wskazaniem do wykonania badań elektrofizjologicznych oka.

Badanie przeprowadza się przy użyciu aparatu elektroencefalograficznego po uprzednim znieczuleniu oka. Na oko zakłada się elektrodę czynną, która za pomocą specjalnych błysków oświetla oko. Badanie trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Zapis badania elektrofizjologicznego rejestrowany jest zazwyczaj na papierze za pomocą specjalnych pisaków.

Jedynie po elektromiografii (EMG) występuje powikłanie w postaci niegroźnego wylewu krwi z naczyń spojówki.

Przypisy

Tuleta U., Badanie elektrofizjologiczne w okulistyce, [w:] Encyklopedia Badań Medycznych, Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996.

Misiuk-Hojło M. (red.), Badania okulistyczne, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61257-25-7

Linki zewnętrzne

Badania okulistyczne w diagnostyce

Artykuły Badanie elektrofizjologiczne w okulistyce

Badanie pola widzenia

Badanie pola widzenia polega na określeniu schematu pola widzenia. Przeprowadza się je dwoma metodami - poprzez rzutowanie siatkówki na wewnętrzną powierzchnię kulistą oraz na powierzchnię płaską. ...

Kampimetria (rzutowanie na powierzchnię płaską).

Badanie wad refrakcji oka

Badanie wad refrakcji oka pomaga w ocenie wady wzroku określanej w dioptriach. Wyniki badania pozwalają na dobranie odpowiednich okularów oraz umożliwiają stwierdzenie zmian chorobowych oczu. ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (nazywane również oftalmoskopią lub fundoskopią) to badanie, dzięki któremu można ocenić dno oka oraz ciało szkliste. Podczas wykonywania go możliwe jest przyjrzenie ...

Badanie dna oka

Badanie dna oka, tj. badanie tylnego odcinka oka, jest jednym z podstawowych badań okulistycznych . Odbywa się za pomocą wziernika ocznego. Zgodnie z zasadą optyki, obraz oglądany przez okulistę ...

Ocena dna oka to podstawowe badanie narządu wzroku. Tylny odcinek dna oka ocenia się za pomocą wziernika ocznego. Urządzenie emituje światło, które przechodzi przez ciało szkliste, soczewkę i oświetla dno oka. Badanie dna oka pozwala ocenić również naczynia krwionośne siatkówki i tarczę nerwu wzrokowego.<br />
<br />
Oflalmoskopia pozwala na rozpoznanie zwyrodnienia plamki żółtej i błony naczyniowej. Diagnozuje również choroby ogólnoustrojowe, m.in.: cukrzycę, miażdżycę i nadciśnienie tętnicze. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne, skierowane do każdego w celu profilaktycznego badania wzroku. U dzieci pozwala rozpoznać zeza, jest niezbędne w badaniu wcześniaków. Dzięki systematycznej ocenie dna oka można rozpoznawać różne schorzenia, zwłaszcza choroby plamki, nerwu wzrokowego i ciałka szklistego.

Badanie ostrości wzroku

Badanie ostrości wzroku wykonuje się zwykle rutynowo podczas badania oczu , przy retinopatii cukrzycowej , aby określić ewentualną konieczność noszenia okularów lub szkieł kontaktowych, po urazie ...

Najczęściej spotykane wady wzroku to dalekowzroczność, krótkowzroczność i astygmatyzm. Powodują niezdolność oka do tworzenia prawidłowego obrazu na plamce żółtej lub środkowej części siatkówki.<br />
<br />
Krótkowzroczność to wada wzroku, która dotyka znaczną część współczesnej populacji. Polega na tym, że obraz, który jest ogniskowany na powierzchni siatkówki, u osoby krótkowzrocznej pojawia się przed jej powierzchnią. Krótkowidz zauważa przedmioty znajdujące się blisko, zaś te w oddali nie widzi dokładnie, dlatego mruży oczy, aby zwiększyć ostrość widzenia.<br />
<br />
Nadwzroczność to kolejna wada wzroku związana z ostrością widzenia. Choroba wynika zazwyczaj ze zbyt krótkiej gałki ocznej w stosunku do jej siły skupiającej lub niewystarczającej siły skupiającej układu  widzenia.  Dalekowidz zauważa obrazy znajdujące się w oddali, natomiast ma zamazany obraz w przypadku patrzenia bardzo blisko. Oczy szybko męczą się przy czytaniu, może pojawić się ból głowy i podrażnienia spojówki. Jakie są sposoby badania powyższych wad wzroku?

Perymetria

Perymetria, czyli inaczej badanie pola widzenia , to badanie okulistyczne sprawdzające zasięg pola widzenia, czyli obszaru, który jesteśmy w stanie zobaczyć nieruchomym okiem. Są dwie ...

Mapowanie serca

Mapowanie serca to badanie, które jest zwykle wykonywane za pomocą cewnika wprowadzanego przez skórę do komór serca . W czasie badania zostają zapisane sekwencyjnie elektrogramy wsierdzia w celu ...

Laserowa korekcja wad wzroku metodą LASIK

Procedura LASIK wykorzystuje wysoce wyspecjalizowany laser przeznaczony do leczenia wad refrakcji, poprawy wzroku i ograniczenia lub wyeliminowania potrzeby korzystania z soczewek lub okularów. ...

Operacja metodą LASIK może leczyć astygmatyzm, krótkowzroczność i dalekowzroczność.

Cyklodializa

Jaskra jest postępującą chorobą, której przebieg można jedynie spowolnić, ale nie można cofnąć zmian już dokonanych. Leczenie może sprawić, że ciśnienie wewnątrzgałkowe będzie normalne, a tym ...

Ryzyko zachorowania na zaćmę zwiększa się po 70 roku życia. Nie oznacza to jednak, że na tą przypadłość nie mogą cierpieć także młodsi ludzie. Taka wada wzroku może być bowiem także dziedziczna lub pojawić się jako następstwo innych chorób. Na czym polega to schorzenie?<br />
<br />
Otóż zaćma to zmętnienie lub zmiana koloru soczewki, czego efektem jest pogorszenie ostrości wiedzenia. Wyróżnia się kilka jej typów. Można więc mieć do czynienia z zaćmą podtorebkową, jądrową, korową, a także przednią i tylną.<br />
<br />
Choroby tej jednak nie można mylić z inną wadą wzroku, jaką jest jaskra. Ta przypadłość bowiem ma związek ze zrostem ciśnienia śródgałkowego ponad statystyczny zakres normy, tzn.: od 10 do 21 mmHg, choć choroba ta może współistnieć również z prawidłowym ciśnieniem śródgałkowym. Efektem jaskry może być uszkodzenie nerwu wzrokowego, które może stać się przyczyną całkowitej utraty widzenia. Ryzyko jej pojawienia się także jest związanie z wiekiem oraz dziedziczeniem.<br />
<br />
Więcej na temat różnic między wymienionymi chorobami powie prof. dr hab. Jerzy Szaflik, okulista.

Nacięcie oczodołu

Choroby oczu to częsty problem. Leczenie chorób oczu zaczyna się od diagnozy choroby, do której niekiedy konieczny jest materiał pobrany ze zmian w obrębie oczodołu. U niektórych osób zasadne jest ...

Omdlenie

Omdlenie (z łac. syncope) to przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem przepływu krwi przez mózg (aby wywołać utratę przytomności, wystarczy spadek przepływu na 6-8 s lub ...

Kiedy do okulisty?

Nikogo chyba nie trzeba przekonywać, jak bardzo ważnym narządem są oczy i jak negatywnie wpływa na życie ich nieprawidłowe funkcjonowanie. Jeśli zauważymy u siebie zaburzenia ostrości wzroku lub ...

Zaćma jest chorobą, która bardzo często utożsamiana jest ze schorzeniem, które dotyka ludzi w starszym wieku. Ryzyko posiadania tej wady wzroku zwiększa się po 70 roku życia i polega na zmętnieniu koloru soczewki, która wpływa na ostrość wzroku. Czy jednak na tą przypadłość mogą cierpieć jedynie osoby w podeszłym wieku? Czy choroba może dotyczyć także ludzi młodych?<br />
<br />
Kiedy schorzenie to występuje jako skutek ubocznych innych chorób nazywane jest zaćmą następową. Często prowadzi do niej cukrzyca (zaćma cukrzycowa), tężyczka (zaćma tężyczkowa) czy galaktozemia (zaćma galaktazowa). Ponadto ta choroba wzroku może być następstwem długiego stosowania sterydów.<br />
Takie rodzaje tej dolegliwości jak zaćma hutnicza, elektryczna czy popromienna to schorzenia będące wynikiem urazów tępych lub penetrujących gałkę oczną. Istnieje także pojęcie zaćma powikłana, czyli choroba będąca rezultatem powikłań innych stanów przewlekłych np. retinopatii barwnikowej czy jaskry.<br />
<br />
O innych czynnikach ryzyka mówi prof. dr hab.n. med. Roman Goś.

Cyklodiatermia

Cyklodiatermia jest to okulistyczny zabieg operacyjny, który wykorzystuje prąd i działa nim na ciało rzęskowe. Zmniejszenie produkcji cieczy wodnistej, a co za tym idzie, obniżenie ciśnienia ...

Test Amslera

Test Amslera stosuje się w okulistyce dla sprawdzenia widzenia w obrębie dołka środkowego siatkówki. Test ten opracował i wprowadził szwajcarski oftalmolog – Marc Amsler. Za pomocą testu Amslera ...

Zwyrodnienie plamki żółtej

Zwyrodnienie plamki żółtej (ang. Age-related Macular Degeneration – AMD) to postępująca choroba zwyrodnieniowa centralnej części siatkówki oka, która odpowiedzialna jest za ostre widzenie i ...

Obraz widziany przez osobę ze schorzeniem plamki żółtej.

Wytrzeszcz

Wytrzeszcz oka to przesunięcie gałki ocznej do przodu (czasem również w poziomie lub pionie) na skutek zmniejszenia pojemności oczodołu lub zwiększenia jego zawartości. Przyczyną zmian w oczodole ...

Zaćma starcza

Zaćma starcza to zmętnienie soczewki w wyniku związanych z procesem starzenia zmian w jej strukturze. Początki tej choroby mogą wystąpić już w 40 roku życia, ale najczęściej ujawnia się ona w ...

Cechą charakterystyczną jest posiadanie białej źrenicy przez chorego.

Ból oka

Ból oka, jeżeli się pojawi, powoduje bardzo duży dyskomfort naszego życia. Oczy są jednymi z najważniejszych narządów zmysłu. Narządy te, mimo iż ogromnie skomplikowane, są odpowiedzialne za ...

Wynikiem zapalenia spojówek jest wypełnienie naczyń krwionośnych krwią, czego skutkiem jest obrzęk oka.

Wszczepienie sztucznej soczewki

Wszczepienie sztucznej soczewki (ang. clear lens exchange) to zabieg polegający na wstawieniu sztucznej soczewki do przedniej komory oka na miejsce usuniętej naturalnej soczewki. Wykonywaniem ...

Zmętnienie lub zmiana koloru soczewki, która powoduje na pogorszenie ostrości widzenia określana jest mianem zaćmy. Objawami świadczącymi o pojawieniu się tej dolegliwości są podwojenie obrazu lub jego zamazanie. Jest to spowodowane nieregularnym załamywaniem się światła w soczewce. Kiedy dochodzi zaś do jego rozszczepiania się przy takiej wadzie nie wolno prowadzić pojazdów.<br />
<br />
Jeśli zaobserwuje się takie niepokojące symptomy należy niezwłocznie skonsultować je z lekarzem. Może bowiem okazać się, że ich przyczyną jest zupełnie inna choroba. W przypadku, kiedy specjalista stwierdzi, że zaburzenia widzenia są wynikiem zaćmy problem może rozwiązać zabieg operacyjny. W pierwszej kolejności powinni być na niego skierowani chorzy, którym dolegliwość ta uniemożliwia czytanie, prowadzenie auta czy też utrudnia codzienne życie.<br />
<br />
Co ciekawe, operacja taka według badań sprawia, że zmniejsza się częstotliwość wypadków samochodowych. Warto zatem pomyśleć o sobie i innych i nie bagatelizować objawów pogarszającego się wzroku.

Usunięcie zaćmy

Usunięcie zaćmy (katarakty), czyli choroby oczu objawiającej się zmętnioną soczewką, ma charakter operacyjny. Skuteczne leczenie zaćmy jest ważne, ponieważ choroba może doprowadzić do całkowitej ...

Chirurg w prawej dłoni trzyma urządzenie rozdrabniające soczewkę przy użyciu ultradźwięków.

Pytania do eksperta

Interpretacja wyników badania RTG kręgosłupa u czterdziestolatka

Otrzymałem wynik badania RTG kręgosłupa LS - 2 proj. dn. 05.02.2012 r. Wyrównana fizjologiczna lordoza lędźwiowa przy większym kącie ustawienia kości krzyżowej. Spina bifida w odcinku S. Wysokość trzonów L zachowana. Nieznaczne zwężenie przestrzeni międzykręgowej L5-S1, z kręgozmykiem na ok. 4-5 mm i przerwaniem ciągłości łuków tylnych L5. Wielopoziomowe zmiany przeciążeniowe w stawach ...

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Interpretacja wyniku posiewu kału u trzydziestolatki

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Interpretacja wyniku badania na cytomegalowirus

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Interpretacja wyniku badania Gdx

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin