Objawy alkoholizmu

Alkoholizm to choroba polegająca na okresowym piciu alkoholu w celu doznania jego działania, a czasem także, by uniknąć złego samopoczucia wynikającego z odstawienia etanolu. Istotę choroby stanowi uzależnienie psychiczne i fizyczne. Uzależnienie psychiczne to potrzeba spożycia alkoholu dla poprawy samopoczucia. Uzależnienie fizyczne natomiast wiąże się ze wzrostem tolerancji na alkohol, czyli utratą kontroli nad wypijaną ilością, niemożnością przerwania picia w zaplanowanym momencie oraz zespołem abstynencji alkoholowej po odstawieniu wysokoprocentowych trunków. Zwykle trudno jest zauważyć początek rozwijającego się uzależnienia od alkoholu. Alkoholizm to choroba – często niestety nałóg alkoholowy traktowany jest głównie w kategoriach moralnych.

Spis treści:
  1. 1. Objawy uzależnienia od alkoholu
  2. 2. Kiedy można rozpoznać alkoholizm?
  3. 3. Rozwój zespołu abstynencyjnego
  4. 4. Fazy choroby alkoholowej
  5. 5. Alkoholizm w Polsce

1. Objawy uzależnienia od alkoholu

Początkowe objawy alkoholizmu, to:

  • stwierdzenie, że alkohol odpręża, redukuje napięcie i niepokój, zmniejsza poczucie winy, ośmiela;
  • poszukiwanie okazji do wypicia alkoholu w miejscach, gdzie nie powinno się tego robić, np. w pracy;
  • możliwość wypicia większej niż uprzednio ilości alkoholu, tzw. „mocna głowa”;
  • trudności z odtworzeniem wydarzeń, które miały miejsce podczas picia (palimpsesty);
  • picie alkoholu w samotności, mimo iż wcześniej piło się tylko dla towarzystwa.

2. Kiedy można rozpoznać alkoholizm?

Uzależnienie od alkoholu to zespół składający się z co najmniej trzech spośród ośmiu objawów, które występują przez jakiś czas w ciągu ostatniego roku.

  • Silna natrętna potrzeba spożywania alkoholu (głód alkoholu) – sformułowanie „głód alkoholowy” używane jest dla określenia stanu charakteryzującego się wzmożoną i trudną do odparcia chęcią wypicia alkoholu czy upicia się. Wiąże się z narastającym napięciem, niepokojem, rozdrażnieniem.
  • Upośledzona zdolność kontrolowania picia – po wypiciu pierwszej porcji alkoholu pojawia się niemożność skutecznego decydowania o kolejnych jego ilościach i o momencie przerwania picia. Nie pojawia się ona nagle. Ważnym etapem rozwijającego się upośledzenia kontroli nad piciem jest picie alkoholu w pracy. Kiedy dana osoba zauważy, że ma problem z piciem, próbuje je kontrolować, jednak bez sukcesów.
  • Picie alkoholu w celu złagodzenia albo zapobiegania alkoholowemu zespołowi abstynencyjnemu oraz subiektywne poczucie skuteczności takiego postępowania – u osoby uzależnionej z chwilą, gdy mija działanie alkoholu, pojawiają się dokuczliwe objawy zespołu abstynencyjnego. Organizm, którego wszystkie przemiany biochemiczne zostały podporządkowane alkoholowi, domaga się nowej porcji alkoholu. Jest to przyczyna tzw. „klinowania”, zaczynającego każdy następny dzień picia. Dostarczony organizmowi alkohol powoduje zmniejszenie objawów abstynencyjnych, ustąpienie bólów, przywrócenie energii, umożliwienie koncentracji i myślenia. Przywraca „normalne” funkcjonowanie. Trwa to jednak krótko, ponieważ alkohol jest stopniowo eliminowany z organizmu, a objawy powracają. Wówczas następuje uzupełnianie alkoholu.
  • Objawy abstynencyjne – drżenia mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, tachykardia, nudności, wymioty, biegunki, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek, wzmożona potliwość, zaburzenia snu, nastrój drażliwy lub obniżony, lęki. Człowiek, który nie jest uzależniony, następnego dnia po upiciu czuje się ciężko chory. Ma bóle głowy, ogólne rozbicie, rozdrażnienie, kłopoty z koncentracją uwagi, niezdolność do dłuższego wysiłku fizycznego i umysłowego, nudności i wymioty. Popularnie ten stan jest nazywany kacem. Medycznie są to objawy zatrucia. U osób uzależnionych do objawów zatrucia dołączają się objawy zespołu abstynencyjnego, który wykształca się na ogół po kilku latach intensywnego picia. Wszelkie uszkodzenia mózgu, będące wynikiem urazów, zapaleń czy zatruć, przyśpieszają wystąpienie zespołu abstynencyjnego.

Dokuczliwe objawy pojawiają się w czasie trzeźwienia lub po wytrzeźwieniu, gdy w organizmie osoby uzależnionej brakuje alkoholu. Organizm przyzwyczaja się do systematycznego przyjmowania alkoholu i w pewnym momencie staje się mu niezbędny do prawidłowego funkcjonowania. Kiedy go brakuje, organizm zaczyna jakby „protestować” i domagać się go poprzez wytworzenie objawów abstynencyjnych. Kolejna porcja alkoholu przywraca dobre samopoczucie, łagodzi cierpienie i przynosi ulgę, co wiąże się z powtórnym zatruciem. Stanowi ono istotę „błędnego koła” w ciągu picia. Człowiek uzależniony od alkoholu pije, ponieważ nie chce dopuścić do rozwinięcia się bardzo dokuczliwych objawów abstynencyjnych. Musi pić, by nie cierpieć i cierpi, bo pije.

3. Rozwój zespołu abstynencyjnego

Rozwój alkoholowego zespołu abstynencyjnego charakteryzuje się swoistą dynamiką:

  • Stadium 1. – stadium wczesne. Dominują objawy ze strony układu wegetatywnego, czyli tej części układu nerwowego, która kieruje czynnościami organizmu niezależnymi od woli. Są to bóle i zawroty głowy, osłabienie, bóle mięśniowe, nieprzyjemny smak w ustach, nudności, biegunki, napadowe poty, kołatanie serca.
  • Stadium 2. – stadium późne. Obejmuje, oprócz wyżej podanych, objawy w sferze psychicznej z charakterystycznymi zaburzeniami nastroju i snu. Najbardziej typowy jest nastrój lękowo-depresyjny (tzw. depresja alkoholowa), często z gniewem i drażliwością. Ostry zespół abstynencyjny trwa około 1-2 dni, później wydłuża się do kilku dni, a nawet tygodni.
  • Zmieniona (najczęściej zwiększona) tolerancja alkoholu (ta sama dawka alkoholu nie przynosi oczekiwanego efektu, potrzeba spożywania większych dawek). Tolerancja to zdolność żywego organizmu do znoszenia bez szkody dla niego (do pewnej granicy) bodźców chemicznych, fizycznych i biologicznych. Tolerancja na alkohol jest różna u poszczególnych osób. Jej wzrost może nastąpić w sposób niezauważalny. Dzieje się tak wówczas, gdy osoba nieprzyzwyczajona do alkoholu wypija jednorazowo dużą jego ilość, co wywołuje silną reakcję przystosowawczą organizmu, a ta umożliwia przyjmowanie alkoholu bez objawów zatrucia alkoholowego. Wzrost tolerancji jest charakterystyczny dla początków uzależnienia i następuje stopniowo. Wysoka tolerancja na alkohol utrzymuje się przez długi czas, nawet przez wiele lat. Zależy od dyspozycji psychofizycznych i intensywności picia oraz jego modelu. Z czasem tolerancja się obniża.
  • Zawężenie repertuaru zachowań związanych z piciem alkoholu do 1-2 wzorców. O zawężeniu repertuaru możemy powiedzieć wtedy, gdy dana osoba pije w sposób charakterystyczny dla siebie, np. picie w konkretnych, podobnych sytuacjach, picie weekendowe, picie z osobami o dużo niższym statusie społecznym.
  • Postępujące zaniedbywanie alternatywnych do picia przyjemności, zachowań i zainteresowań. Obecność alkoholu w życiu codziennym staje się czymś bardzo ważnym. Dużo uwagi i zabiegów jest skoncentrowanych wokół okazji do picia i dostępności alkoholu. Rodzina, zainteresowania, cele życiowe schodzą na dalszy plan.
  • Picie alkoholu, mimo oczywistej wiedzy o jego szczególnej szkodliwości dla zdrowia pijącego. O wystąpieniu tego kryterium możemy mówić wtedy, gdy dana osoba wie, że alkohol pogarsza jej stan zdrowia i mimo to nadal spożywa alkohol. Chodzi o wiarygodną informację uzyskaną, np. od lekarza, że choroba, na którą cierpi, jest konsekwencją nadużywania alkoholu.

4. Fazy choroby alkoholowej

Uzależnienie od alkoholu jest chorobą i jak każda inna choroba powinna być leczona. To również problem społeczny – zwykle cierpi nie tylko osoba uzależniona, ale także jej rodzina, znajomi i sąsiedzi. Alkoholizm to choroba pierwotna, co oznacza, że jest przyczyną powstawania innych chorób, zarówno somatycznych, jak i psychicznych. Alkoholizm to też choroba chroniczna – alkoholikiem jest się do końca życia, mimo zerwania z nałogiem. Alkoholizm to choroba postępująca, gdy nie podejmuje się leczenia i nie zachowuje abstynencji oraz choroba śmiertelna – nieleczona może prowadzić do śmierci.

Istotą tej choroby jest odchodzenie od zdrowia. Nie przebiega to raptownie, lecz trwa nawet latami. Ma swój początek, przebieg i koniec. Początek choroby alkoholowej jest trudny do uchwycenia, bowiem granica pomiędzy piciem towarzyskim a chorobowym jest bardzo płynna. Zależy to od wielu czynników i każdy człowiek inaczej reaguje na alkohol. W typowym przebiegu wyróżnia się 4 fazy:

  1. picie towarzyskie – trwa od kilku miesięcy do kilku lat. Zaczyna się od konwencjonalnego stylu picia. Wiąże się z odkryciem, że picie alkoholu nie tylko daje przyjemne doznania, ale także łagodzi przykre stany emocjonalne, sprawia przyjemność, ma się ochotę na kieliszek w gronie znajomych, nie odmawia się, gdy inni zapraszają. Wzrasta tolerancja na alkohol – dobrze toleruje się nawet duże dawki alkoholu;
  2. faza ostrzegawcza – zaczyna się w momencie pojawienia się luk pamięciowych – palimpsestów („przerwy w życiorysie”, rodzaj krótkiej amnezji związanej z piciem bez utraty przytomności). Szuka się okazji do napicia, sięga się po alkohol, bo rozładowuje napięcie, przynosi ulgę. Rozpoczęte picie coraz częściej kończy się „urwaniem filmu” i kacem, a kaca coraz częściej „leczy się” wypijaniem tzw. klina w samotności;
  3. faza krytyczna – rozpoczyna się od utraty kontroli nad piciem. Pije się ciągami przeplatanymi okresami abstynencji. Szuka się usprawiedliwień, wymówek, a wyrzuty sumienia (tzw. kac moralny) próbuje się zniwelować składaniem sobie (często także innym) przyrzeczeń niepicia. Podejmuje się próby jak najdłuższego zachowania abstynencji (bez fachowego wsparcia zwykle nieskuteczne). Zaniedbuje się rodzinę. Dochodzi do konfliktów małżeńskich, wzrostu agresywności. Alkoholik zaczyna się opuszczać w pracy, nieregularnie się odżywia i zaniedbuje swój wygląd. Zaczynają się kłopoty z pamięcią. Tolerancja na alkohol nadal jest duża;
  4. faza chroniczna – zaczyna się wraz z wystąpieniem wielodniowych ciągów. Okresy picia są bardzo długie, a abstynencji bardzo krótkie, pije się od rana, upija się w samotności, następuje zdecydowany spadek tolerancji na alkohol. Sięga się po denaturat. Dochodzi do rozpadu rodziny. Następuje degradacja zawodowa i społeczna. Alkohol staje się jedynym celem w życiu. Przestają działać hamulce moralne. Pojawiają się psychozy alkoholowe, majaczenia i halucynozy (najczęściej słyszy się głosy). Organizm jest coraz bardziej wyniszczony i zatruty alkoholem.

Wbrew powszechnym opiniom nie trzeba pić codziennie, by stać się alkoholikiem. W zaawansowanym stadium choroby obserwuje się tzw. picie ciągami przez kilka dni, tygodni czy miesięcy, po czym następuje okres całkowitej abstynencji. Żadna dawka alkoholu nie jest bezpieczna. Bywa, że wypicie codziennie jednego piwa może doprowadzić do rozwoju choroby. Choć za bezpieczną można uznać niewielką ilość alkoholu (np. 1-2 lampki wina) wypijaną sporadycznie przez osobę dorosłą, znającą swoje możliwości i ograniczającą się tylko do niej.

Są osoby, które przez wiele lat nie odczuwają fizycznych skutków picia. U innych szybko rozwijają się powikłania. Podobnie bywa z funkcjonowaniem psychicznym. Są osoby, które mimo uzależnienia, funkcjonują w miarę poprawnie, bronią się przed degradacją psychiczną, a są również i tacy, którzy w wyniku długotrwałego picia mogą przebywać jedynie na oddziale psychiatrycznym. Są również tacy, którzy na zewnątrz funkcjonują w miarę poprawnie, pracują, wypełniają swoje obowiązki i dopiero badania psychologiczne wykazują odchylenia od normy. Różny jest także poziom społeczny osób uzależnionych. Są tacy, którzy mają pracę, dom, rodzinę, ale wielu już to wszystko straciło i mieszka pod mostem.

5. Alkoholizm w Polsce

W ostatnich latach obserwuje się na świecie wyraźny wzrost odsetka kobiet pijących w sposób szkodliwy dla zdrowia oraz kobiet, u których można stwierdzić obecność objawów uzależnienia od alkoholu. Rocznie na alkohol Polacy wydają 8,5 miliarda złotych. Według danych opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny, wypijamy nawet 17 milionów litrów wódki miesięcznie. Na pierwszym miejscu pod względem ilości spożytego alkoholu plasuje się województwo łódzkie, zaraz po nim jest Śląsk. Najczęściej sięgamy po kieliszek z powodu pracy lub jej braku. Najwięcej piją osoby w wieku od 30 do 49 lat. Specjaliści szacują, że w całym kraju uzależnionych od alkoholu jest 800 tysięcy osób.

Ze względu na odmienność biochemiczną spożycie tej samej ilości alkoholu przez mężczyznę i kobietę powoduje u kobiety wyższe stężenie alkoholu we krwi, a tym samym wyraźniejsze objawy zatrucia. Wynika to z różnej zawartości płynów w stosunku do masy całego ciała (u kobiet płyny stanowią około 60%, a u mężczyzn – około 70%). Od strony biologicznej kobieta jest więc bardziej niż mężczyzna narażona na wszelkie negatywne konsekwencje spożywania alkoholu i dlatego:

  • objawy marskości wątroby u kobiet pojawiają się już po 5 latach intensywnego picia, podczas gdy u mężczyzn okres ten wynosi 10-20 lat. Kobiety umierają z powodu marskości w młodszym wieku niż mężczyźni;
  • potrzeba znacznie mniej czasu na to, aby u kobiety rozwinął się pełny obraz zespołu uzależnienia od alkoholu.

Szybsza reakcja na alkohol u kobiet wynika z:

  • mniejszej zawartość wody w organizmie;
  • na ogół niższej aktywności dehydrogenazy alkoholowej (enzymu odpowiadającego za metabolizm alkoholu) w śluzówce żołądka, co skutkuje przedostawaniem się do krwi większej ilości alkoholu i powoduje wyższe o około 30% jego stężenie we krwi;
  • wpływu hormonów produkowanych przez gonady podczas miesiączki na metabolizm alkoholu (uwrażliwienie na fizjologiczne konsekwencje spożywania alkoholu, zwiększanie przez estrogeny toksyczności głównego metabolitu alkoholu – aldehydu octowego).

Choroby spowodowane piciem alkoholu występują u około 50% mężczyzn i 10% kobiet zgłaszających się do lekarza. Lekarze często nie rozpoznają jednak uzależnienia alkoholowego u większości swoich pacjentów cierpiących na tę chorobę. Dotyczy to zwłaszcza uzależnienia u kobiet. A nieleczone uzależnienie od alkoholu prowadzi nieuchronnie do śmierci. Rzadko jednak można znaleźć to rozpoznanie w aktach zgonu. Przeważnie podaje się somatyczne symptomy alkoholizmu, np. marskość wątroby.

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J., (red.), Psychiatria, t. 2, Wydawnictwo Urban&Partner, Wrocław 2002, ISBN 83-87944-72-6.
  • Cierpiałkowska L., Alkoholizm: przyczyny, leczenie, profilaktyka, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2000, ISBN 83-232-1022-5.
  • Cierpiałkowska L., Ziarko M., Psychologia uzależnień – alkoholizm, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60807-58-3.
  • Margasiński A., Rodzina alkoholowa z uzależnionym w leczeniu, Impuls, Kraków 2010, ISBN 978-83-7587-364-1.
  • Woronowicz B.T., Na zdrowie. Jak poradzić sobie z uzależnieniem od alkoholu?, Media Rodzina i Parpamedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-7278-239-7.
  • Woydyłło E., Rak duszy. O alkoholizmie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009, ISBN 978-83-08-04407-0.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

2-3 piwa dziennie - czy to już alkoholizm?

Witam! Mam problem z mężem. Znamy się od sześciu lat. Na początku znajomości mój obecny...

lek. Marta Hat Porady udziela lek. Marta Hat pracownik Szpitala Specjalistycznego im. dr Józefa Babińskiego w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej.
Alkoholizm - czy picie 3,4 piw to już choroba?

Witam! Mój mąż ma 27 lat. Nie awanturuje się, nie pije w pracy, nie jest agresywny....

lek. Marta Hat Porady udziela lek. Marta Hat pracownik Szpitala Specjalistycznego im. dr Józefa Babińskiego w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej.
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 2 odpowiedzi Inne objawy alkoholizmu ~:

Witam moj maz pije codziennie piwo czasem jest to wieczorem jedno piwo czasem dwa mamy dwojke...

Artykuły Objawy alkoholizmu

Objawy alkoholizmu Picie szkodliwe

Nie każdy sposób spożycia alkoholu da się sklasyfikować jako chorobę alkoholową. Zanim człowiek uzależni się od alkoholu, przechodzi najczęściej przez kontinuum stanów pośrednich, które mogą stać się wstępem do pełnoobjawowego nałogu...

Objawy alkoholizmu Fazy alkoholizmu

Pojęcie przewlekłego alkoholizmu wprowadził Magnus Huss w 1849 r. Klinicyści i badacze wciąż podejmują próby zdefiniowania uzależnienia od alkoholu i wyróżnienia poszczególnych etapów przebiegu choroby alkoholowej.

Uzależnienie od alkoholu Przyczyny alkoholizmu

Istnieje wiele teorii tłumaczących przyczyny alkoholizmu w tym takie, które podkreślają...

Uzależnienie od alkoholu Diagnozowanie alkoholizmu

Jak rozpoznać alkoholizm? Czym różni się picie szkodliwe od nałogu alkoholowego? Jakie są kryteria diagnozowania alkoholizmu? Jakie testy przesiewowe mogą ułatwić proces diagnozy choroby alkoholowej?

Uzależnienie od alkoholu Leczenie alkoholizmu

Jakie są metody leczenia alkoholizmu? Kiedy alkoholika można zakwalifikować do hospitalizacji? Jak wyglądają spotkania Anonimowych Alkoholików? Jakie efekty daje psychoterapia alkoholizmu?

Uzależnienie od alkoholu Skutki alkoholizmu

Jakie konsekwencje dla zdrowia, psychiki i funkcjonowania rodziny niesie nadmierne spożywanie alkoholu? Do jakich powikłań może doprowadzić choroba alkoholowa?

Objawy alkoholizmu Fazy alkoholizmu

Pojęcie przewlekłego alkoholizmu wprowadził Magnus Huss w 1849 r. Klinicyści i badacze...

Leczenie alkoholizmu hipnozą
Hipnoza i medytacja Leczenie alkoholizmu hipnozą

Hipnoza to potężne narzędzie w leczeniu alkoholizmu, jednak większość uzależnionych od alkoholu...

Uzależnienie od alkoholu Ośrodki leczenia alkoholizmu

Uzależnienie od alkoholu jest chorobą przewlekłą, wymagającą profesjonalnego leczenia. Podstawową...

Objawy zakrzepicyOdtwórz wideo
Zaburzenia krzepnięcia krwi Objawy zakrzepicy

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa wywołuje pojawianie się skrzepów we krwi. Taki stan...

Objawy tętniakaOdtwórz wideo
Tętniaki Objawy tętniaka

Tętniaki są poszerzeniami naczyń krwionośnych, najczęściej tętnic (zdarzają się także przypadki...

Objawy toczniaOdtwórz wideo
Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU) Objawy tocznia

Toczeń rumieniowaty układowy to choroba, która sieje postrach wśród pacjentów....

Objawy ciąży
Ciąża Objawy ciąży

Objawy ciąży nie są odczuwane od razu po zapłodnieniu. Pierwsze symptomy ciąży, jak poranne...

Objawy menopauzy
Menopauza Objawy menopauzy

Symptomów menopauzy doświadcza około 70% przekwitających kobiet. Typowe objawy menopauzy...

Grzybica Objawy grzybicy

Grzybica to choroba spowodowana szkodliwym działaniem grzybów na organizm. Może dotyczyć...

ADHD Objawy ADHD

Do podstawowych objawów ADHD zalicza się: nadruchliwość, impulsywność i zaburzenia koncentracji uwagi. Jakie kryteria diagnostyczne trzeba spełnić, by móc rozpoznać zespół nadpobudliwości?

Autyzm Objawy autyzmu

Jakie są objawy autyzmu? Czy autyzm objawia się zawsze tak samo u każdego dziecka? Jakie są typowe i mniej specyficzne symptomy zaburzeń autystycznych?

Objawy astmy
Astma Objawy astmy

Astma to niezwykle uciążliwa choroba dróg oddechowych. Stres, wysiłek fizyczny, alergeny...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij