Rozwój dziecka rocznego
Po ukończeniu pierwszego roku życia dziecko przestaje być niemowlęciem. Od pierwszych dni rodzice towarzyszą szkrabowi w jego małych i dużych sukcesach, wspierają, chronią, pielęgnują, oklaskują postępy, pierwsze słowa itp. Roczniak chce już być coraz bardziej samodzielny, ale wciąż potrzebuje wsparcia opiekunów. Niejedna mama zastanawia się, czy rozwój jej rocznego dziecka przebiega prawidłowo. Czy maluch nie przejawia jakichś nieprawidłowości rozwojowych? Co powinno umieć roczne dziecko?
Osiągnięcia rozwojowe rocznego dziecka
Zanim przewertuje się tony poradników, książek pedagogicznych i artykułów na temat rozwoju dzieci, warto pamiętać, że każdy szkrab rozwija się w swoim indywidualnym tempie. Rodzice jednak zawsze lubią wiedzieć, co „statystyczny roczniak” powinien już potrafić.
- Stoi pewnie na dwóch nogach – maluchowi nudzi się oglądanie świata z jednej perspektywy, więc zaczyna zmieniać pozycje. Raz siedzi, raz stoi, raz raczkuje, raz klęczy. Pozycja pionowa umożliwia mu zaspokojenie dziecięcej ciekawości, dziecko może sięgnąć sobie po wypatrzoną rzecz. Już nie musi prosić, aż mama poda zabawkę. Szkrab swobodnie sam sobie ją weźmie.
- Stawia pierwsze kroki – roczne dzieciaki są bardzo ruchliwe i spora ich część zaczyna chodzić. Na początku ich chód jest dość niezgrabny, niepewny, tracą równowagę, nieraz upadają na pupę, dreptają na szeroko rozstawionych nóżkach, trzymają się jeszcze kurczowo ręki mamy lub taty albo przytrzymują mebli. Nie martw się jednak, kiedy twoje roczne dziecko nie zaczęło chodzić. To nie żadna patologia!
- Mówi pierwsze słowa – może zasób słownictwa dziecka, które ukończyło roczek, nie jest pokaźny, ale maluch dużo rozumie. Poza tym zaczyna używać słów zgodnie z kontekstem sytuacji. „Mama” przestaje być zlepkiem sylab, ale nabiera znaczenia. Dziecko wie, że mama to mama. Czasem zdarza się, że maluchy przed ukończeniem roku więcej mówiły niż po swoich pierwszych urodzinach. Milczenie dziecka nie musi przesądzać o jakichś zaburzeniach rozwojowych, np. autyzmie. Dziecko może potrzebować po prostu więcej czasu na naukę chodzenia.
- Protestuje – roczne dzieci mają już poczucie własnej odrębności. Stają się powoli indywidualistami i nie lubią, kiedy ktoś im czegoś zabrania. Pojawia się opór i bunt. Maluch może krzyczeć „Nie!” i potrząsać przecząco główką. Jeżeli stanowczy komunikat nie wystarcza, dziecko zaczyna płakać. Maluch sprawdza, na ile może sobie pozwolić, dlatego na tym etapie ważna jest konsekwencja wychowawcza i mądre wyznaczanie granic. Dziecko ma poczucie własnej odrębności. Rozpoznaje swoje odbicie w lusterku.
- Jest bardzo mądre – mimo że wielu ludzi wątpi w inteligencję rocznego malucha, dziecko naprawdę wiele już osiągnęło pod względem poznawczym. Umie skupić się dłużej na interesującej go rzeczy, uwielbia zabawę, wkłada jedne przedmioty do drugich, wyciąga obiekty z małych przestrzeni, stawia wieże z dwóch klocków, chwyta drobne rzeczy kciukiem i palcem wskazującym, otwiera szuflady, ciągnie, popycha, wciska różne guziki, maże kredkami. Niektóre roczniaki zaczynają nawet naukę samodzielnego jedzenia, co nierzadko kończy się lądowaniem miski na podłodze.
- Rozumie proste polecenia – maluch wykonuje proste czynności, o jakie go poprosisz, np.: „Podaj rączkę”, „Pokaż nosek”, „Pokaż, gdzie jest babcia” itp. Wie też, że kotek robi „miau”, piesek – „hau”, a zegar – „tik-tak”. Naśladuje dźwięki z otoczenia i orientuje się, gdzie ma daną część ciała.
- Lubi towarzystwo dzieci – roczne dzieci bardzo interesują się swoimi rówieśnikami, podchodzą, przyglądają się sobie, biorą za rączkę, chociaż jeszcze nie potrafią się ze sobą bawić. Raczej bawią się obok siebie niż razem ze sobą. Nie rozumieją też znaczenia słów „moje” i „twoje”, dlatego niechętnie dzielą się swoimi zabawkami. Nie mają jednak nic przeciwko, by podwędzić cudzą rzecz. Na tym tle dochodzi do niejednej kłótni w piaskownicy.
Kiedy się niepokoić?
Wielu rodziców martwi się, kiedy jakaś umiejętność przewidziana na danym etapie rozwoju nie została opanowana przez ich maluszka. Zaczynają mieć czarne myśli. Na stronie fundacji Synapsis, zajmującej się niesieniem profesjonalnej pomocy dzieciom i dorosłym osobom z autyzmem oraz ich rodzinom, można znaleźć wykaz reakcji i zachowań rocznego dziecka, których brak powinien zaniepokoić. Kiedy rodzice powinni rozważyć wizytę u specjalisty?
- Kiedy ich dziecko nie rozumie prostych gestów i ich nie używa, np. nie robi „pa-pa”.
- Kiedy nie mówi słów typu „mama”, „tata”, „baba”.
- Kiedy nie naśladuje gestów rodziców.
- Kiedy nie powtarza z entuzjazmem czynności, za które zostało pochwalone.
- Kiedy nie wskazuje palcem na przedmioty ani nie wskazuje części ciała.
- Kiedy nie przybiega się przytulić, kiedy spotka je coś przykrego.
- Kiedy nie reaguje na własne imię.
- Kiedy nie reaguje na polecenia, np. nie przestaje wykonywać czynności na zakaz „Nie wolno!”.
- Kiedy nie chce się bawić w chowanego lub łapanego.
Jeżeli z części powyższych zachowań twoje dziecko się wycofało, nie musi oznaczać to od razu zaburzeń rozwojowych. Jednak nie bagatelizuj pewnych objawów. Lepiej dmuchać na zimne i udać się do profesjonalisty, który rozwieje ewentualne wątpliwości.
Źródła:
Bobkowicz-Lewartowska L., Autyzm dziecięcy. Zagadnienia diagnozy i terapii, „Impuls”, Kraków 2005, ISBN 83-7308-476-2.
Schaffer H.R., Psychologia dziecka, PWN, Warszawa 2005, ISBN 83-01-14534-X.
Vasta R., Haith M.M., Miller S.A., Psychologia dziecka, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2001, ISBN 83-02-05892-0.
Artykuły Autyzm
Autyzm nie jest jednolity, u każdego dziecka występują nieco inne zaburzenia. Być może właśnie dlatego, że - jak odkryto - podobnie jak w cukrzycy, mamy do czynienia z różnymi typami autyzmu.
Kiedy na świat przychodzi dziecko, rodzice od początku zabiegają o to, by noworodkowi było jak najlepiej – karmią, przewijają, uspokajają, noszą na rękach. Bezustannie towarzyszą im też obawy i ...
Opóźniony rozwój mowy dziecka to częsta przyczyna zmartwień rodziców, którzy zachodzą w głowę, dlaczego ich pociecha nie rozmawia z rówieśnikami, nie inicjuje kontaktów słownych, posługuje się ...
Autyzm to złożone i tajemnicze zaburzenia związane z upośledzeniem zdolności odczytywania motywów innych ludzi, posługiwania się językiem i uczestniczenia w interakcjach społecznych. Nie ma dwóch ...
Rodzice dzieci autystycznych stoją przed poważnym wyzwaniem wychowania maluchów, które wykazują specyficzne trudności rozwojowe. Często czują się osamotnieni, pozbawieni wsparcia i fachowej ...
Zespół sawanta (ang. Savant Syndrome) to niezwykła dysfunkcja mózgu, która polega na tym, że osoby upośledzone umysłowo prezentują ponadprzeciętne zdolności. Sawanci zwykle mają doskonałą pamięć ...
Echolalia rozumiana jako patologia umiejętności komunikacyjnych polega na stereotypowym powtarzaniu części słów albo całych wyrazów czy fraz wypowiedzianych wcześniej przez inne osoby bądź ...
Witaminy dla ciężarnych pozwalają chronić dziecko już od poczęcia. Kobiety ciężarne muszą zdawać sobie sprawę, jak bardzo witaminy i minerały są potrzebne do tego, by rozwój dzieci przebiegał ...
Autyzm wczesnodziecięcy został wyodrębniony w 1943 roku przez Leo Kannera jako zespół objawowy, charakteryzujący się trzema kardynalnymi cechami patologii funkcjonowania – skrajnym unikaniem przez ...
Autyzm atypowy to całościowe zaburzenie rozwoju należące do zaburzeń spektrum autyzmu, ale niespełniające wszystkich kryteriów autyzmu dziecięcego. Pojawia się często później niż autyzm dziecięcy, ...
Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci mogą powstawać na skutek różnych chorób, na przykład autyzmu. Autyzm dziecięcy należy do schorzeń rozległych, nie w pełni jeszcze opisanych. U niektórych dzieci ...
Autyzm to zaburzenie rozwojowe, w którym ważną rolę odgrywa funkcjonowanie mózgu. Choroba polega na odcięciu się człowieka od zewnętrznego świata, ograniczeniu wymiany informacji ze środowiskiem, ...
Całościowe zaburzenia rozwoju, z angielskiego nazywane także PDD (pervasive developmental disorder), to grupa wrodzonych zaburzeń dotykających sfery motoryki, komunikacji i języka oraz percepcji. ...
Autyzm u dzieci to grupa zaburzeń, które wpływają na zdolność komunikowania się, utrzymywania kontaktów społecznych i okazywania emocji. Objawy autyzmu są zwykle widoczne u dwuletnich dzieci, ...
Autyzm jest jednym z wielu złożonych zaburzeń neurorozwojowych. Charakteryzuje się zaburzeniami społecznymi, trudnościami w komunikacji oraz ograniczonymi, powtarzającymi się i stereotypowymi ...
Autyzm jest złożonym schorzeniem neurologicznym charakteryzującym się zaburzeniami komunikacji uczuć, integracji wrażeń zmysłowych, problemami z komunikowaniem się i funkcjonowaniem społecznym. ...
Autyzm wczesnodziecięcy opisał Leo Kanner. Stworzył on kryteria autyzmu, które obowiązują do dzisiaj. Obserwując dzieci wyróżnił spośród nich grupę, u której zaobserwował inne objawy niż u dzieci ...
Ludzie często zastanawiają się jak bardzo powszechny jest autyzm? Naukowcy do tej pory sadzili, iż częstość występowania spektrum zaburzeń autystycznych u amerykańskich dzieci wynosi 1 na 150 ...
Autyzm może być spowodowany kilkoma rzadkimi mutacjami genetycznymi - tak wynika z szeroko zakrojonych międzynarodowych badań. Jednak odnalezienie przyczyn autyzmu jest jak układanie puzzli, nie ...
Dziecko autystyczne rozwija się inaczej niż jego rówieśnicy. Czasami ma zupełnie inne preferencje niż pozostałe dzieci . Dlatego wybór zabawek dla dziecka chorego na autyzm może być trudniejsze ...
Odbiór informacji przez nasze zmysły oraz ich celowa organizacja w naszym ośrodkowym układzie nerwowym (tzw. integracja sensoryczna) to procesy, które umożliwiają odpowiednią interpretację ...
Niemożność komunikacji z dziećmi autystycznymi była przez lata powodem postrzegania ich jako upośledzonych intelektualnie. Badania wykazują jednak, że większość osób dotkniętych tą chorobą ma ...
Zabawa odgrywa istotną rolę w życiu każdego dziecka: rozwija, edukuje, pozwala na nabywanie nowych umiejętności społecznych, komunikację i kontakt z rówieśnikami. Myśląc o zabawie autystycznego ...
Autyzm jest ciężkim zaburzeniem powodującym powstanie w rodzinie stanu przewlekłego napięcia i stresu, który może negatywnie wpływać na rozwój i funkcjonowanie rodzeństwa autystycznego dziecka. ...
Z obserwacji wynika, że świat osób autystycznych jest pełen chaosu i niepokoju. Głównym więc zadaniem nas, jako terapeutów - pedagogów jest podjęcie wysiłku, by ich świat uporządkować, wprowadzić ...
Ponad 35 lat po wprowadzeniu przez Leo Kannera w 1943 r. terminu „wczesny autyzm dziecięcy” amerykańskie badaczki Lorna Wing i Judith Gould zaproponowały termin „spektrum zaburzeń autystycznych” . ...
Czy diagnoza autyzmu jest wyrokiem? Czy oznacza to że dziecko dotknięte autyzmem już zawsze będzie upośledzone. Czy terapia jest w stanie zahamować lub wręcz cofnąć chorobę? autyzm to nie jest ...
Związek zachorowania na autyzm z płcią od dawna stanowi przedmiot intensywnych badań naukowych. Wraz z upływem czasu pogłębia się nasza wiedza dotycząca genetycznego podłoża choroby, wciąż ...
Terapia behawioralna jest jedną z głównych metod leczenia autystycznych dzieci. Zalecana jest zwłaszcza we wczesnej interwencji, czyli w przypadku dzieci, które nie ukończyły 3. roku życia. Jej ...
Pojawiające się u części dzieci autystycznych zachowania agresywne lub autoagresywne wywołują u rodziców reakcję w postaci bezradności, lęku i rozpaczy. Niezrozumiałe dla nich złość, krzyk i próby ...
Jeżeli twoje dziecko ma podejrzenie autyzmu lub jego zachowanie wzbudza twoje obawy, nie zwlekaj z konsultacją u specjalisty. W Polsce jest wiele ośrodków, które służą pomocą dotkniętym tym ...
Dla wielu rodziców diagnoza „autyzm” brzmi jak wyrok. Wielu z nich wspomina, że chwila usłyszenia diagnozy jest momentem, w którym zawalił się cały ich świat. Po uczuciu niedowierzania i podawaniu ...
Kiedy u 18-miesięcznego Rauna Kaufmana zdiagnozowano autyzm, miał iloraz inteligencji poniżej 30. Obecnie odnosi sukcesy naukowe i inspiruje swoich studentów do pracy z dziećmi z zaburzeniami ...
Przez długi okres sądzono, że szczepienia mogą powodować autyzm. Teza została obalona, ale nieprzychylna wieść rozniosła się i głośnym echem zbiera plony. Wiele osób obawia się szczepień, unika ...
Ujawnienie się zaburzeń rozwoju u dziecka może być dużym szokiem dla rodziców. Zdiagnozowanie u dziecka autyzmu wpływa na funkcjonowanie całej rodziny. Problemy, z jakimi zmaga się dziecko, stają ...
U dzieci autyzm diagnozuje się ok. 3. roku życia. Także w tym wieku dziecko zaczyna uczęszczać do przedszkola i mniej przebywać z rodzicami. Jest to trudny okres dla każdego malucha. Zmiana ...
Autyzm jest całościowym zaburzeniem rozwojowym. O zaburzeniach autystycznych możemy mówić, kiedy charakterystyczne dla niego objawy pojawiają się przed ukończeniem 3. roku życia. Dziecko, które ma ...
Diagnostyka autyzmu jest jednym z trudniejszych zadań postawionych przed lekarzami. Postawiona diagnoza ma diametralny wpływ na resztę życia badanego dziecka. Dlatego też chorobę powinno ...
Autyzm stwierdzany jest około 3 roku życia. Wtedy pojawiają się objawy świadczące o rozwoju tego zaburzenia. Rodzice zauważają, że ich dziecko nie rozwija się prawidłowo. Do objawów mogących być ...
Autyzm. To słowo budzi lęk. Przywodzi nam na myśl obraz ludzi, którzy żyją odizolowani, w swoim świecie. Do niedawna uważano, że jest to uszkodzenie mózgu i w związku z tym nie ma nadziei na ...
Jak dotąd nie odkryto czynnika odpowiedzialnego za rozwój autyzmu. Nie ma jednego genu, który powoduje autyzm. Można mówić jedynie o pewnej podatności genetycznej do zachorowania. Uznaje się ...
Rozpoznanie autyzmu nie jest proste. Postawienie diagnozy wymaga dokładnej obserwacji dziecka i jego zachowań oraz często wielu wizyt w przychodni specjalistycznej. Chorego bada zespół ...
Obecnie wczesna diagnoza autyzmu u dziecka daje mu szansę na wyleczenie lub zminimalizowanie objawów. Leczenie autyzmu to w dzisiejszych czasach nie tylko psychoterapia. Lekarze amerykańscy ...
To zaburzenie rozwoju u osób jakby z domieszką autyzmu . Naukowcy określają je jako najłagodniejsze przypadki autyzmu. Tak samo mają tendencję do wycofywania się z kontaktów, ale bardziej cierpią, ...
Po postawieniu diagnozy „autyzm” rodzice przeżywają szok. Potem zaczynają się próby adaptacji do tej wiadomości. Ten proces przypomina na początku żal po stracie. Strata dotyczy wizji dziecka, ...
Video
Konsultanci działu Zdrowie
absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej
absolwent Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
absolwentka II Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.
