Właściwości fizykochemiczne moczu

Właściwości fizykochemiczne moczu oznaczane są w badaniu ogólnym moczu, wykonywanym w przypadku podejrzenia chorób układu moczowego, chorób ogólnoustrojowych (jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze), w ciąży i w przypadku żółtaczki o nieznanej etiologii. Badanie ogólne moczu pozwala wykryć chorobę jeszcze w okresie bezobjawowym.

Spis treści

Właściwości fizykochemiczne moczu

Właściwości fizykochemiczne moczu

Właściwości fizyczne moczu:

Ciężar właściwy moczu

Norma mieści się w granicach od 1016 do 1022 g/l i zależy od ilości wydalanych substancji (mocznika, sodu, potasu i ilości wydalanej wody). Dzięki ciężarowi właściwemu moczu można określić zdolność nerek do zagęszczania moczu w zależności od stopnia nawodnienia.

Wzrost wartości ciężaru właściwego moczu (powyżej 1022 g/l) pojawia się przy nadmiarze glukozy i białka w moczu. Zawyżony ciężar moczu wiąże się z zażywaniem niektórych leków, a także odwodnieniem.

Zmniejszenie ciężaru właściwego moczu jest związane z wypiciem dużej ilości płynów lub stosowaniem leków moczopędnych.

Stały ciężar moczu w granicach 1010-1012 g/l jest charakterystyczny dla przewlekłej niewydolności nerek.

Barwa moczu

Prawidłowa barwa moczu określana jest jako słomkowa, jasnożółta, szaro-żółta, bursztynowa i ciemnożółta. Na barwę wpływa ilość barwnika moczu (urochromu), stopień zagęszczenia oraz pH. U osób odwodnionych mocz przybiera barwę pomarańczową, a jeśli mocz jest mocno rozwodniony, ma barwę jasnożółtą.

Zmiany barwy moczu:

czerwono-różowa oznacza, że w moczu znajdują się krwinki czerwone, hemoglobina i barwniki zawarte w żywności (burakach ćwikłowych, marchwi itd.);
ciemnobrązowa oznacza obecność w moczu bilirubiny, związków porfirynowych, może świadczyć o żółtaczce;
brązowo-czarna oznacza krwotoki z dróg moczowych przy kwaśnym pH, porfirię lub methemoglobinurię;
fioletowa oznacza stany pozawałowe, ostrą niewydolność jelitową;
zielona lub niebieska występuje po spożyciu niektórych leków, zawierających, np. wyciąg z konika morskiego;
mleczna oznacza ropne zakażenia dróg moczowych;
pieniący się mocz może świadczyć o obecności białek.

Przejrzystość moczu

Prawidłowy mocz jest przejrzysty i lekko opalizujący. Mętny mocz wskazuje na bakteryjne zapalenie układu moczowego. Jeśli mocz przeznaczony do analizy przechowywany jest w temperaturze pokojowej, to mętnieje, ponieważ namnażają się w nim bakterie.

Odczyn moczu

Prawidłowy odczyn waha się od lekko kwaśnego do lekko zasadowego. Odczyn moczu zależy od diety, osoby niejedzące mięsa mają zasadowy odczyn moczu, w przeciwieństwie do tych, które mięso jedzą – odczyn moczu jest u nich kwaśny. Przy dłuższym przechowywaniu moczu namnażające się w nim bakterie powodują alkalizację moczu.

Zapach moczu

Fizjologicznie zapach świeżego moczu określa się jako swoisty. Zapach owocowy świadczy o cukrzycy, ze względu na ciała ketonowe. Zapach amoniaku wskazuje natomiast na bakterurię.

Właściwości chemiczne moczu:

Glukoza

Występuje w moczu w niewielkiej ilości u zdrowych osób. Gdy jej stężenie przekracza 180mg/dl wykrywana jest w moczu. Występuje u osób chorych na cukrzycę lub w przypadku glikozurii nerkowej.

Białko

Prawidłowa ilość białka w moczu to około 100 mg na dobę – nie jest to wykrywane w popularnych metodach diagnostycznych. Białkomocz stwierdza się u osób chorych na nerki lub drogi moczowe, czasem w przypadku gorączki, po wysiłku fizycznym. Białko w moczu może występować także u kobiet w ciąży. Białkomocz pojawia się przy zatruciu związkami nefrotoksycznymi, nadciśnieniu tętniczym czy niewydolności układu krążenia.

Bilirubina

Jej pojawienie się w moczu wskazuje na problemy z wątrobą: wirusowe lub toksyczne zapalenie wątroby, marskość wątroby.

Urobilinogen

Badanie moczu na urobilinogen

Barwnik żółciowy, który jest rozpuszczalny w wodzie i może być obecny w... »

Jego norma to 0,05–4,0 mg/dobę. Jego większe stężenie może świadczyć o chorobach wątroby.

Ciała ketonowe

Nie pojawiają się w moczu zdrowych osób. Występują u osób głodzonych, z niewyrównaną cukrzycą lub po spożyciu dużej ilości alkoholu, a także podczas gorączki, uporczywych wymiotów, biegunki, zatrucia ciążowego, diety bogatotłuszczowej lub ubogowęglowodanowej.

Przypisy

Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Dunstan R. Interpretacja wyników badań laboratoryjnych, Via Medica, Gdańsk 2002, ISBN 83-89012-96-0

Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2711-X

Linki zewnętrzne

Badanie moczu z oceną wydolności nerek – niedoceniany element diagnostyki w praktyce lekarza rodzinnego

Artykuły Właściwości fizykochemiczne moczu

Nieznane właściwości fitosteroli

Sterole roślinne, czyli tak zwane fitosterole, chronią organizm przed chorobami układu krążenia, obniżają cholesterol LDL, wzmacniają układ odpornościowy i wpływają pozytywnie na pracę wielu narządów.

Zdrowotne właściwości żurawiny

Nowe badania naukowe rzuciły cień na skuteczność żurawiny w walce z zapaleniem pęcherza. Okazuje się jednak, że badania te przeprowadzono nierzetelnie.

Żurawina jest cennym środkiem na zapalenie pęcherza. Jej spożycie nie doprowadza do niszczenia mikroorganizmów, z których część może być pożyteczna dla organizmu. Poza tym kapsułki żurawinowe nie doprowadzają do rozwoju odporności na antybiotyki.

Właściwości żurawiny

Żurawina to wciąż mało popularny w Polsce owoc. Większość z nas nie wie bowiem, jakie ma ono właściwości i że jest jednym z najbardziej prozdrowotnych owoców. Jej działanie zmniejsza ryzyko ...

Zioła moczopędne

Zioła moczopędne to suplementy i leki ziołowe, których zadaniem jest zwiększenie wytwarzania moczu i usuwania płynów z organizmu, co jest wskazane podczas leczenia wielu chorób. Ten sam efekt ...

Olejek cedrowy

Olejek cedrowy jest ekstrahowany za pomocą destylacji kawałków drewna drzewa cedrowego Juniperus virginiana, znanego również jako Cedrus deodara, Cedrus atlantica, Cedrus libani itp. w zależności ...

Olejek geraniowy

Olejek geraniowy to jeden z olejków eterycznych stosowanych w aromaterapii . Ta lecznicza i pielęgnacyjna ciecz powstaje podczas procesu destylacji ziela pelargonii wonnej. Ma ona delikatny ...

Guarana i kofeina

Kofeina i guarana to dwie substancje, które pobudzają organizm, działają na niego stymulująco i poprawiają koncentrację. Obecnie wykorzystuje się je jako składnik odżywek na przyrost masy mięśniowej.

Kawa zmniejsza ryzyko depresji!

Kawa nie tylko wykazuje działanie pobudzające, ale również przeciwdziała wystąpieniu depresji. Ponadto chroni przed nowotworami oraz zmiata wolne rodniki.

Uwielbiasz colę? Tylko filiżanka espresso jest w stanie postawić cię na nogi? Zastnawiałaś się kiedyś, jaki wpływ na twój organizm ma kofeina?

Masło kakaowe w kosmetyce

Masło kakaowe, dzięki swoim właściwościom nawilżającym i kojącemu zapachowi, znalazło zastosowanie w kosmetyce i aromaterapii. Dlaczego warto używać masła kakaowego do pielęgnacji ciała?

Olejek lawendowy

Olejek lawendowy jest jednym z naturalnych olejków eterycznych wykorzystywanych w aromaterapii. Uzyskiwany jest w procesie destylacji, przede wszystkim z kwiatów lawendy. Lawenda jest aromatyczna ...

Nierozsądna dieta może prowadzić do odwodnienia

Błędy żywieniowe i zbyt mała podać wody mogą doprowadzić do groźnego dla zdrowia odwodnienia. Jak nawadniać organizm, by uniknąć niedoboru płynów?

Dieta w chorobach prostaty

Przerost prostaty, czyli gruczołu krokowego, dotyczy niemal połowy mężczyzn powyżej 50 roku życia. W przebiegu tego schorzenia występuje utrudnione oddawanie moczu. Leczenie chorób prostaty jest w ...

Leczenie farmakologiczne i odpowiednia dieta mogą w dużym stopniu przyczynić się do poprawy zdrowia chorego.

Katecholaminy

Katecholaminy to organiczne związki chemiczne powstające w organizmie w wyniku przemian aminokwasu tyrozyny. W 50% krążą one we krwi w postaci związanej z białkami osocza. Są wytwarzane głównie w ...

Kamica moczanowa - dieta

Dieta w kamicy moczanowej polega na ograniczeniu w dużej ilości produktów zawierających puryny. Są to związki organiczne, które występują w mięsach i jego wyrobach. Najwięcej jest ich w podrobach, ...

Chlamydioza

Chlamydioza to jedna z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową. Występuje zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Powoduje uszkodzenie delikatnych struktur narządu płciowego. Może przebiegać ...

Uzależnienie od kofeiny

Główne źródła kofeiny, to: kawa, herbata, kakao i napoje energetyzujące. Kofeina ma działanie psychostymulujące, a przyjmowana w zbyt dużych dawkach (600 mg/dobę) może prowadzić do uzależnienia.

Woda

Woda jest podstawą życia. Rola wody w organizmie to między innymi regulacja ciśnienia tętniczego, utrzymywanie odpowiedniej temperatury ciała, oczyszczanie organizmu z toksyn. Lekarze i dietetycy ...

Już niewielkie niedobory wody w organizmie mogą powodować szereg negatywnych zmian dla zdrowia, m.in. osłabienie, powolne trawienie czy zwiększone stężenie toksyn.

Czynniki sprzyjające odwodnieniu

Artykuł sponsorowany Odwodnienie to stan niedoboru wody w organizmie. Wraz z nadmierną utratą wody ciało człowieka traci ważne dla jego funkcjonowania elektrolity. W rezultacie mogą pojawić się ...

Masaż tybetański

Masaż tybetański to rodzaj masażu relaksacyjnego o długiej tradycji. Jest to istotny element medycyny tybetańskiej. Kładzie ona nacisk na cielesność człowieka i odpowiednie masowanie. Medycyna ...

Zespół hemolityczno-mocznicowy

Zespół hemolityczno-mocznicowy (HUS) jest to ciężkie schorzenie charakteryzujące się występowaniem triady podstawowych objawów klinicznych, takich jak niedokrwistość hemolityczna, małopłytkowość i ...

Na czym polega leczenie nerkozastępcze? Otóż określa ono metody terapeutyczne, których zadaniem jest utrzymanie przy życiu osoby, u której z jakiś powodów doszło do schyłkowej niewydolności nerek. Bardzo ważne jest jednak, aby przeprowadzić je jak najwcześniej, czyli już w czasie pojawienia się pierwszych symptomów choroby.<br />
<br />
Jedną z metod jest hemodializoterapia, którą stosuje się w 90% przypadków. Ta dominująca technika leczenia polega na usuwaniu produktów przemiany materii i wody lub leków oraz toksyn z krwi pacjenta poprzez sztuczną błonę półprzepuszczalną.<br />
<br />
Inną metodą jest także dializa otrzewnowa. W tym przypadku odbywa się ona przez wprowadzanie i usuwanie roztworu z jamy otrzewnowej. Są nim drobno- i średniocząsteczkowe toksyny mocznicowe, które przenikają przez warstwy błony otrzewnowej, która pełni funkcję błony dializacyjnej sztucznej nerki poprzez oddzielanie środowiska bogatego w sień naczyń krwionośnych otrzewnej od wlewanego płynu dializacyjnego.<br />
<br />
Kolejnym rozwiązaniem jest przeszczep nerki. Taki zabieg zapewnia lepszy komfort życia pacjentowi. Metoda ta przywraca prawidłową homeostazę wewnątrzustrojową i czynność wewnątrzwydzielniczą.<br />
<br />
Więcej o leczeniu nerkozastępczym opowie doktor Joanna Pazik, nefrolog.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin