Cienkoigłowa biopsja aspiracyjna guzków tarczycy
Gruczoł tarczycy znajduje się na szyi pod chrząstką popularnie zwaną "jabłkiem Adama". Jest on odpowiedzialny za produkcję hormonów tarczycy, które stymulują metabolizm organizmu. W Stanach Zjednoczonych 4-7% ludzi ma guzki tarczycy. Pojawiają się one w obrębie gruczołu tarczowego wraz z wiekiem i wykrywa się je często przez przypadek, podczas rutynowych badań. Guzki tarczycy występują częściej u kobiet niż u mężczyzn. U mężczyzn jednak częściej mają one charakter nowotworowy. Większość guzków jest nieszkodliwa, tylko 10% z nich to zmiany nowotworowe.
W tym artykule:
Przyczyny złośliwego nowotworu tarczycy i rozpoznanie choroby
Czynniki, które podnoszą ryzyko wystąpienia złośliwego nowotworu to:
- wiek – pacjenci poniżej 30 roku życia i powyżej 60;
- obecność chrypki lub trudności z połykaniem;
- napromieniowanie szyi, głowy;
- twarde guzki;
- płyn wokół powiększonego guzka;
- występowanie raka tarczycy w rodzinie.
Po wstępnych badaniach lekarz może zlecić badanie krwi lub obrazowanie funkcjonowania tarczycy. Wszyscy pacjenci, u których występują guzki tarczycy, powinni zebrać historię medyczną rodziny i poddać się badaniom. Lekarz zbiera informacje na temat bólu lub dyskomfortu związanego z guzkami, symptomów choroby, pyta o historię rodzinną związaną z zachorowaniem na nowotwór i schorzenia tarczycy, dodatkowo bierze pod uwagę wiek i płeć pacjenta, rozważając możliwość pojawienia się nowotworu. Pacjenci poddawani napromieniowaniu głowy lub szyi znajdują się w grupie wysokiego ryzyka. Lekarz bada guzki także w odniesieniu do innych chorób. Ocenia wielkość i ich charakterystykę.
Biopsja jest najlepszą techniką potwierdzenia lub wykluczenia nowotworu. Sam zabieg jest prosty z technicznego punktu widzenia. Przy prawidłowym przeprowadzeniu fałszywe wyniki to mniej niż 5%.
Wskazania i przygotowania do cienkoigłowej biopsji aspiracyjnej
Biopsję cienkoigłową aspiracyjną wykorzystuje się także w leczeniu torbieli tarczycy – pozwala to na zmniejszenie ich objętości, a pobrany płyn poddawany jest badaniom. Biopsja cienkoigłowa nie zawsze jest zalecana. Na przykład u pacjentów z nadczynnością tarczycy istnieje małe prawdopodobieństwo wystąpienia raka.
Biopsja przeprowadzana jest w gabinecie lekarskim pod kontrolą badania ultrasonograficznego, tak by można było odpowiednio zlokalizować zmiany. Przed biopsją pacjent nie musi odstawiać przyjmowanych leków. Czasami może być poproszony, aby nie przyjmować leków rozrzedzających krew w dniu biopsji. W trakcie badania pacjent leży, a szyja jego jest wyeksponowana. Lekarz okrywa okolice szyi i oczyszcza ją. Podaje się znieczulenie miejscowe nasiękowe.
Przebieg cienkoigłowej biopsji aspiracyjnej i postępowanie po biopsji
Gdy pacjent jest gotowy, do guzka tarczycy wprowadza się cienką igłę. Pacjent wstrzymuje powietrze podczas pobierania tkanek (powietrze jest wstrzymywane, by zminimalizować ruchy tarczycy). Następnie igła jest wyjmowana i naciska się okolice szyi, aby zminimalizować krwawienie. Procedurę powtarza się 4-6 krotnie, by pozyskać odpowiednią ilość materiału do badania. Szyję uciska się jeszcze przez 5-10 minut, by upewnić się, że nie będzie krwawienia oraz opuchlizny. Cały zabieg trwa ok. 20 minut.
Większość pacjentów zauważa niewielkie krwawienie lub puchnięcie. Przez kilka godzin w okolicy pobrania biopsji pojawia się pewien dyskomfort. Ryzyko wykonania zabiegu obejmuje krwawienie, infekcje, powstanie torbieli, ale komplikacje rzadko się pojawiają. Jeśli któraś z nich wystąpi, należy powiadomić lekarza.
Po pobraniu tkanka badana jest przez patologa. Ocenia on, czy ilość materiału jest wystarczająca do badania. Następnie klasyfikuje tkanki. Wyniki badań trafiają do lekarza po ok. tygodniu. Lekarz przedstawia je choremu i określa dalsze leczenie.
Źródła
- Rola badania ultrasonograficznego i aspiracyjnej biopsji cienkoigłowej w diagnostyce nowotworów złośliwych tarczycy
- Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1
- Herrmann F., Lohmann T., Muller P., Endokrynologia w praktyce klinicznej. Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3835-4
- Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
