Interakcje leków – farmakologia, skutki ogólne, z alkoholem, z żywnością

Interakcja jako wpływ jednego leku na efekt końcowy działania drugiego, równocześnie przyjętego leku może wzmagać albo osłabiać działanie innego leku lub skracać albo przedłużać czas jego działania. Interakcje pomiędzy poszczególnymi lekami zazwyczaj są łagodne. Zależą one od składu chemicznego, czasu i miejsca podania substancji oraz postaci leczniczej. Wraz z przyjmowaniem kolejnego leku wzrasta prawdopodobieństwo wystąpienia interakcji farmakologicznej.

Co ważne, aż około 20% skutków ubocznych wynika z interakcji leków. Ma to największe znaczenie w odniesieniu do osób w podeszłym, starszym wieku, którym niekiedy jest zlecane przyjmowanie nawet do dziewięciu leków w ciągu doby.

Interakcje leków w kontekście farmakologicznym mogą prowadzić do wystąpienia następujących skutków:

• synergistyczne polegające na zwiększonym efekcie działania jednej z podanych substancji – wówczas konieczne jest zmniejszenie dawki drugiego leku,

• antagonistyczne będące efektem niższego działania substancji niż było to uprzednio przewidziane,

• nowego efektu działania często prowadzącego do zwiększonego ryzyka wystąpienia efektów ubocznych.

Już na pierwszym etapie metabolizmu może dojść do interakcji leków z alkoholem. Leki przeciwbólowe, leki zwalczające zgagę i wrzody żołądka, blokery kanału wapniowego wraz ze spożyciem alkoholu posiadają zdolność blokowania enzymu dehydrogenazy alkoholowej. Prowadzi to w konsekwencji do tego, że etanol nie jest metabolizowany zaś jego poziom we krwi staje się znacząco podwyższony.

W przypadku kiedy kolejny enzym metabolizujący etanol zostanie zablokowany, dochodzi do niebezpiecznej reakcji disulfirampodobnej. Wówczas może stanowić to nawet o wystąpieniu przyspieszonej akcji serca, nudności czy nagłego zaczerwienienia twarzy z jednoczesnym odczuwaniem gorąca. Interakcje alkoholu z lekami, które działają na ośrodkowy układ nerwowy mogą spowodować zaburzenia koordynacji psychoruchowej, nasilenie senności czy nasilony spadek ciśnienia krwi. Stosowanie leku przeciwbólowego Paracetamol z alkoholem prowadzi do uszkodzenia komórek wątrobowych.

Co ważne, prawidłowe działanie poszczególnych leków zależy od czasu ich przyjęcia w odniesieniu do posiłku, ponieważ pomiędzy składnikami żywności, a składnikami zawartymi w leku może dojść do interakcji, która w skutkach może prowadzić do ograniczenia skuteczności leczenia albo zwiększenia ryzyka wystąpienia działań stricte niepożądanych.

Warto pamiętać, iż przyjmowanie niektórych leków na czczo może zwiększyć ryzyko wystąpienia podrażnienia błony śluzowej żołądka. Na etapie wchłaniania zachodzi najwięcej interakcji leków z żywnością, zaś na etapie metabolizmu w większości przypadków mogą występować działania niepożądane.