Oczyszcza czy szkodzi? Taki wpływ na rozwój raka ma rabarbar

Rabarbar to jeden spośród tych sezonowych składników, które łączą charakterystyczny smak z ciekawymi właściwościami odżywczymi. Mimo tego, że większości z nas rabarbar kojarzy się głównie z deserami, jego potencjał wykracza daleko poza kulinarne zastosowania. 

Rabarbar (Rheum rhabarbarum) jest warzywem często traktowanym w kuchni jak owoc. Pochodzi z Azji, jednak obecnie uprawia się go w wielu regionach świata, także w Stanach Zjednoczonych. Najdogodniejsze warunki do rozwoju ma w chłodniejszym klimacie, ponieważ wysokie temperatury mu nie sprzyjają.

Rheum rhabarbarum ma charakterystyczne, długie i czerwone łodygi. Warto podkreślić, że do spożycia nadają się wyłącznie łodygi - liście zawierają substancje toksyczne oraz wysokie stężenie kwasu szczawiowego. Same łodygi mają mięsistą strukturę i wyraźnie kwaśny, lekko cierpki smak. Można spożywać je na surowo, choć znacznie częściej wykorzystuje się je po ugotowaniu lub upieczeniu.

Rabarbar ma bogatą historię: był wykorzystywany już w starożytnej medycynie chińskiej, był też znany w kulturach arabskiej, greckiej i rzymskiej. Obecnie najczęściej trafia do dżemów, ciast, kompotów czy napojów, pozostając jednym z najbardziej charakterystycznych smaków wiosny. Wokół jego właściwości narosło wiele sprzecznych opinii - z jednej strony bywa uznawany za składnik problematyczny, z drugiej coraz częściej mówi się o jego potencjalnych korzyściach zdrowotnych.

To właśnie skład rabarbaru sprawia, że jest on czymś więcej niż tylko sezonowym dodatkiem do deserów. Jest dobrym źródłem:

• witaminy K,
• witamin A i C,
• cennych minerałów, takich jak potas, wapń, magnez, mangan i kwas foliowy,
• przeciwutleniaczy, w tym antocyjanów odpowiedzialnych za jego czerwony kolor oraz proantocyjanidyn,
• błonnika pokarmowego, który wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego.

Pół szklanki rabarbaru dostarcza zaledwie około 13 kalorii, co czyni go bardzo lekkim składnikiem diety. Zawiera około 1 g białka oraz niewielkie ilości węglowodanów (około 3 g, w tym 1 g naturalnych cukrów), nie zawiera tłuszczu.

1. Wspiera zdrowie kości

Ze względu na to, że rabarbar jest dobrym źródłem witaminy K, jego regularne spożycie wspomaga zdrowie kości. Witamina K jest bowiem składnikiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania układu kostnego. Odgrywa ważną rolę w procesie mineralizacji kości, m.in. poprzez aktywację osteokalcyny, która wspiera odkładanie wapnia w tkance kostnej. Badania wskazują, że odpowiednia podaż witaminy K może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka osteoporozy oraz złamań.

2. Dba o zdrowie serca

Rabarbar może korzystnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy, m.in. dzięki zawartości błonnika, który pomaga obniżać poziom cholesterolu - zarówno frakcji LDL, jak i cholesterolu całkowitego. Obecna w nim witamina K może dodatkowo wspierać ochronę naczyń krwionośnych, ograniczając proces ich zwapnienia. Potwierdzają to badania opublikowane w American Journal of Clinical Nutrition.

Uzupełnieniem tego działania są przeciwutleniacze i polifenole obecne w rabarbarze, które wykazują właściwości przeciwzapalne i wspierają prawidłowe funkcjonowanie serca.

3. Działa przeciwzapalnie

Związki antyoksydacyjne obecne w rabarbarze mogą wspierać redukcję stanów zapalnych w organizmie. W szczególności polifenole wykazują zdolność do neutralizowania wolnych rodników i ograniczania reakcji zapalnych na poziomie komórkowym. Badania potwierdzają, że ekstrakt z rabarbaru może wspierać proces gojenia ran oraz regenerację tkanek (Food & Function, 2018; Journal of Ethnopharmacology, 2013).

4. Poprawia trawienie

Rabarbar korzystnie wpływa na pracę układu pokarmowego dzięki zawartości błonnika, który usprawnia perystaltykę jelit i pomaga zapobiegać zaparciom. Zawiera również sennozydy, czyli związki znane z naturalnego działania przeczyszczającego. Zaś obecne w rabarbarze taniny mogą wykazywać działanie przeciwbiegunkowe, wspierając równowagę pracy układu trawiennego.

5. Reguluje poziom cukru we krwi

Rabarbar jest źródłem manganu, mogącym wpływać na poprawę tolerancji glukozy. Badania opublikowane w Diabetes Care wskazują, że wyższe spożycie manganu wiąże się z niższym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2, szczególnie u kobiet po menopauzie.

6. Chroni oczy

Rheum rhabarbarum zawiera witaminę C oraz luteinę, czyli związki, które pomagają chronić oczy przed stresem oksydacyjnym. Mogą one zmniejszać ryzyko rozwoju zaćmy oraz zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD).

7. Rabarbar a rozwój raka

W kontekście profilaktyki nowotworowej coraz większe znaczenie przypisuje się diecie bogatej w związki o działaniu antyoksydacyjnym i właśnie w ten trend wpisuje się rabarbar. Zawiera on antocyjany oraz inne polifenole, które pomagają neutralizować wolne rodniki i ograniczać stres oksydacyjny uznawany za jeden z czynników sprzyjających rozwojowi nowotworów. 

Badania wskazują, że obecne w rabarbarze antrachinony, takie jak emodyna, mogą hamować namnażanie komórek nowotworowych oraz wspierać proces ich apoptozy, czyli naturalnej śmierci komórek.

Przeglądy naukowe podkreślają, że bioaktywne składniki rabarbaru mogą oddziaływać na różne etapy rozwoju choroby nowotworowej, wspierając mechanizmy obronne organizmu. Choć konieczne są dalsze badania kliniczne, dotychczasowe wyniki sugerują, że rabarbar może stanowić wartościowy element diety wspierającej profilaktykę nowotworów. 

Źródła:

1. WebMD, https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rhubarb
2. ScienceDirect, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378874121002543
3. Good Food, https://www.bbcgoodfood.com/health/nutrition/is-rhubarb-good-for-you
4. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17022020/
5. ScienceDirect, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667031325001022