Wyprysk pieniążkowaty – przyczyny, objawy, leczenie

Wyprysk pieniążkowaty (łac. eczema nummulare), inaczej wyprysk mikrobowy lub wyprysk pieniążkowy, to odmiana wyprysku kontaktowego. Zmiany, które swoim kształtem zmiany przypominają monety, najczęściej pojawiają się symetrycznie na skórze kończyn i tułowia. Mogą być także zlokalizowane na klatce piersiowej. Choroba jest przewlekła, występuje z nawrotami. Nie jest zakaźna.

Przyczyna choroby nie jest dokładnie poznana. Wiadomo, że zmiany chorobowe związane są z nadwrażliwością komórkową na alergeny bakteryjne, zwłaszcza paciorkowcowe.

W rozwoju zmian skórnych dużą rolę przypisuje się antygenom i toksynom bakteryjnym (co ma związek z zakażeniem wewnątrzustrojowym w obrębie różnych narządów). Czynnikiem, który może zaostrzać zmiany jest stosowanie wysuszających mydeł oraz nadmierne kąpiele.

Zmiany pojawić się mogą w każdym wieku, choć według specjalistów częściej obserwuje się je u osób starszych. Szczyt zachorowań na zapalenie skóry tego typu przypada na 50.–70. rok życia. Znamienne jest to, że mężczyźni zwykle zmagają się z chorobą pomiędzy 55. a 65. rokiem życia, kobiety zaś częściej między 15. a 25. rokiem życia. Wyprysk pieniążkowy bardzo rzadko występuje u dzieci. Choroba częściej manifestuje się u mężczyzn.

Badania dowodzą, że wyprysk pieniążkowaty częściej pojawia się u osób, które:

• mają słabe krążenie, cierpią na obrzęki nóg,
• leczą schorzenia dermatologiczne, zwłaszcza AZS (atopowe zapalenie skóry) czy zastoinowe zapalenie skóry,
• borykają się z bakteryjnym zapaleniem skóry,
• mieszkają w zimnym i suchym klimacie,
• mają suchą skórę,
• mają rany na skórze. Te mogą być wywołane kontaktem z substancjami chemicznymi, ugryzieniem owada czy urazem mechanicznym,
• stosują izotretoninę (lek na trądzik) lub interferon.

Jak wygląda wyprysk pieniążkowaty? Ma okrągły kształt i od 1 do 3 centymetrów wielkości. Jest dobrze i wyraźnie odgraniczony od otoczenia. Zmiany początkowo to małe, czerwonawe plamki i pęcherzyki. Te z czasem, ponieważ wykwity mają tendencję do powiększania się i zlewania, składają się drobnych grudek wysiękowych i pęcherzyków zlokalizowanych na podłożu rumieniowym.

Sączące się zmiany skórne z czasem zmieniają się w strupy. Może towarzyszyć im świąd (który nasila się w nocy), suchość i łuszczenie się skóry. Wypryski o charakterze przewlekłym pokrywa złuszczający się naskórek.

Choroba jest przewlekła i nawrotowa. Charakteryzuje się licznymi zmianami. Pacjenci z wypryskiem pieniążkowym mogą wykazywać nadwrażliwość na neomycynę, nikiel, rtęć oraz formaldehyd.

W przypadku zaobserwowania niepokojących zmian skórnych należy zgłosić się do lekarza POZ lub dermatologa. Rozpoznanie wyprysku mikrobowego opiera się na wywiadzie i obrazie klinicznym choroby. Choć ten jest typowy, czasem do potwierdzenia podejrzenie choroby niezbędne jest wykonanie badania histopatologicznego wycinka ze zmiany chorobowej.

W diagnostyce różnicowej pod uwagę bierze się grzybicę powierzchowną skóry, łuszczycę, łupież różowy czy kontaktowe zapalenie skóry. W leczeniu wyprysku pieniążkowatego stosuje się miejscowo glikokortykosteroidy w postać maści, kremu, płynu i żelu.

W przypadku dużego nasilenia oraz rozległości zmian stosuje się doustną kortykoterapię. W przypadku infekcji bakteryjnej, na którą narażona jest zmiana, wdraża się antybiotyki. Podaje się także leki przeciwalergiczne.

Podstawą terapii wyprysku pieniążkowatego jest ochrona uszkodzonej skóry, polegająca przede wszystkim na jej nawilżaniu i natłuszczaniu. Warto pamiętać, że skóra zwykle cechuje się większą wrażliwością, dlatego mogą pojawić się podrażnienia i uczucie suchości.

Kluczowe jest stosowanie kremów nawilżających, najlepiej codzienne po kąpieli. Trzeba także unikać różnych sytuacji, w których może dojść do podrażnienia i uszkodzenia skóry (np. noszenia ubrań, których materiał może drażnić skórę).