Zdrowe wersje świątecznych klasyków. Które potrawy naprawdę warto odchudzić, a które lepiej zostawić w spokoju?

Pomysł na świąteczne menu w wersji "fit" dla jednych brzmi absurdalnie, ale są i tacy, którzy widzą w tym kuszącą propozycję, tym bardziej, gdy w grudniu na każdym kroku zaczynają pojawiać się przebłyski sylwetkowych postawień noworocznych. Jednak przesadne odchudzanie potraw często odbiera im to, co najważniejsze, czyli smak, tradycję i symboliczne znaczenie.

Barszcz bez uszek, sałatka bez majonezu lub makowiec "bez maku" tracą nie tylko urok, ale i wartości odżywcze, jeśli zamienniki są zbyt ubogie w tłuszcze lub białko. W dodatku to właśnie domowe, klasyczne potrawy zwykle bazują na naturalnych składnikach, a co istotne, przygotowywane są tylko raz w roku. Dlatego warto zachować rozsądek, by świąteczna kuchnia nie zamieniła się w próbę niezbyt udanego dietetycznego eksperymentu.

Ryby to obowiązkowy element świątecznego stołu, ale sposób ich przygotowania może diametralnie zmienić wartość odżywczą całego dania. Tradycyjne śledzie w oleju lub śmietanie dostarczają sporo tłuszczu i soli, jednak to właśnie ryby są w tym posiłku źródłem pełnowartościowego białka oraz kwasów omega-3, które dbają o serce i układ nerwowy.

Już niewielkie zmiany w przepisach dają szansę na zmniejszenie kaloryczności całego menu bez utraty oryginalnego smaku. Zamiast ciężkiego oleju można dodać dobrą oliwę, śmietanę zastąpić jogurtem naturalnym, a śledzie wcześniej wymoczyć w wodzie lub mleku, aby pozbyć się nadmiernej ilości soli.

Pieczony dorsz, pstrąg oraz karp w wersji bez panierki również będą soczyste, a przy tym znacznie lżejsze, jeśli przygotujemy je z dodatkiem ziół oraz cytryny.

Pierogi i uszka to symbol świątecznego stołu, ale ich tradycyjna wersja jest dość mączna i sycąca ze względu na węglowodany. Warto jednak wiedzieć, że już kilka drobnych zmian całkowicie zachowa ich smak a zwiększy jedynie wartość odżywcza. Część białej mąki można zastąpić pełnoziarnistą lub orkiszową, która dostarcza więcej błonnika i magnezu.

Farsz również daje pole do popisu, ponieważ kapustę i grzyby leśne można wzbogacić kaszą gryczaną, soczewicą lub pieczarkami, a takie dodatki zwiększą ilość białka i żelaza.

Ważny jest też sposób podania i obróbki termicznej. Gotowane pierogi mają mniej kalorii niż te smażone, a podane z dobrej jakości gęstym jogurtem, a nie okrasą zachowają lekkość i świąteczny smak.

Sałatka jarzynowa to niekwestionowana królowa świątecznego stołu, ale to właśnie w niej kryje się jedna z największych kalorycznych pułapek. Same główne składniki, czyli ziemniaki, marchew, groszek i jajka, dostarczają błonnik, witaminy i białko, więc same w sobie są bardzo wartościowe.

Problem zaczyna się dopiero przy dodatkach. Tradycyjny majonez to nawet 700 kcal na 100 gramów, a w tym duża ilość tłuszczów nasyconych. Jedna bardzo czubata łyżka może mieć ponad 200 kcal, więc łatwo sobie wyobrazić, jak bez kontroli można to danie "przedobrzyć". Warto więc sięgnąć po lżejsze wersje, na przykład połączenie majonezu z jogurtem naturalnym, wersje light lub od niedawna mocno popularny i nawet doceniany majonez wegański.

Dobrym rozwiązaniem jest również stworzenie własnej kompozycji sosu na bazie musztardy, żółtka i oliwy. Taki zabieg nie odbiera sałatce smaku, a znacząco obniża liczbę kalorii i poprawia proporcje tłuszczów w diecie.

Świąteczne wypieki są nie do zastąpienia, ale można je przygotować tak, by były trochę lżejsze i bardziej wartościowe. W klasycznym makowcu i pierniku za największe źródło kalorii odpowiada cukier i tłuszcz, dlatego warto ograniczyć ich ilość, ale w taki sposób, żeby zachować oryginalny smak. Zamiast cukru (z wyjątkiem zaczynu drożdżowego) sprawdzi się ksylitol oraz erytrytol, a część mąki pszennej można wymienić na owsianą lub orkiszową, aby zwiększyć zawartość błonnika.

Sernik stanie się lżejszy, gdy użyje się chudego twarogu i jogurtu zamiast tłustszych wersji oraz masła. Dodatek bakalii w rozsądnej ilości wzbogaci ciasto magnezem, żelazem i zdrowymi tłuszczami. Dzięki takim zmianom świąteczne słodkości zachowają aromat, a przy tym będą mniej obciążające dla organizmu.

Nie każde świąteczne danie wymaga zmian, bo wiele tradycyjnych receptur samo w sobie ma wyjątkową wartość odżywczą. Kompot z suszu dostarcza błonnik, potas i naturalne antyoksydanty z suszonych owoców, dlatego lepiej nie zastępować go napojami light i zero.

Barszcz wigilijny, jeśli jest przygotowany na naturalnym zakwasie z buraków, jest źródłem betainy i kwasu foliowego, czyli składników, które wspierają wątrobę i układ krwiotwórczy. Z kolei kutia, mimo wysokiej kaloryczności, ma sporo nienasyconych kwasów tłuszczowych z orzechów oraz cenne składniki z miodu i maku. Takie dania najlepiej zostawić w ich klasycznej formie, a jedynie co można zrobić to zadbać o rozsądną porcję na talerzu.

Święta to czas, w którym jedzenie nabiera znaczenia wykraczającego poza kalorie i składniki. Wspólne posiłki budują poczucie więzi i wzmacniają emocjonalny aspekt tradycji. Próba zbyt rygorystycznego podejścia do jedzenia w tym okresie może wywoływać stres, poczucie winy lub napięcie przy stole. Paradoksalnie, obsesyjne pilnowanie kalorii odbiera przyjemność i może prowadzić do napadów podjadania po świętach.

Zdrowie to nie tylko wybór produktów, lecz także relacja z jedzeniem, dlatego warto pozwolić sobie na odrobinę luzu, nawet jeśli w pasie będzie go po tym ciutkę mniej. Jednorazowa degustacja tradycyjnych potraw nie zaprzepaści zdrowej ani odchudzającej diety, a może przywrócić dobre relacje między ciałem a umysłem.

Świąteczne jedzenie nie powinno być ani przesadnie ciężkie, ani przesadnie dietetyczne. Najlepiej, gdy na stole spotyka się tradycja i rozsądek, ponieważ wtedy potrawy cieszą smakiem, a organizm przez to nie cierpi. Fundamentem zdrowych świąt jest umiar, dobre składniki i radość z jedzenia w spokojnej, rodzinnej atmosferze.

Źródła

1. NaukaJedzenia.pl