Zwiększa ryzyko alzheimera, parkinsona, SM. Naukowcy kolejny raz potwierdzają

Analiza opublikowana w magazynie "Neuron" objęła około pół miliona dokumentacji medycznych. Wyniki były zaskakujące: badacze wykazali aż 22 powiązania między infekcjami wirusowymi a rozwojem chorób neurodegeneracyjnych. Szczególnie niepokojące okazały się przypadki zapalenia mózgu o podłożu wirusowym (encefalitis). Osoby po takim epizodzie wykazywały aż 31-krotnie większe ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera. Dla porównania - spośród 406 pacjentów z encefalitis u 24 rozwinęła się ta poważna choroba.

Nie tylko wirusowe zapalenie mózgu budzi obawy. Hospitalizacja z powodu zapalenia płuc po grypie również wiązała się z wyższą podatnością na alzheimera, demencję, chorobę Parkinsona czy stwardnienie zanikowe boczne (ALS). Również zakażenia jelitowe, wirusowe zapalenie opon mózgowych czy półpasiec zwiększały ryzyko poważnych uszkodzeń układu nerwowego.

Zobacz też: Przełom w badaniach nad ALS. Chorobę można rozpoznać dekadę wcześniej

Jednym z kluczowych odkryć jest to, że negatywny wpływ infekcji wirusowych na mózg może utrzymywać się nawet przez 15 lat. Co więcej, żaden z badanych wirusów nie miał działania ochronnego - aż 80 proc. z nich określono jako neurotropowe, czyli zdolne do przenikania przez barierę krew-mózg.

Naukowcy podkreślają, że pewnym środkiem zapobiegawczym mogą być szczepienia. Istnieją skuteczne preparaty przeciw grypie, półpaścowi czy zapaleniu płuc (pneumokokom), które, choć nie eliminują całkowicie ryzyka zachorowania, istotnie zmniejszają liczbę ciężkich przypadków i hospitalizacji. Tym samym mogą ograniczać długofalowe skutki infekcji, w tym ryzyko neurodegeneracji.

W 2022 roku badanie przeprowadzone na ponad 10 milionach osób powiązało wirusa Epsteina-Barr z 32-krotnie większym ryzykiem stwardnienia rozsianego.

To wtedy zespół badawczy rozpoczął analizę od 35 tys. pacjentów z sześcioma typami chorób neurodegeneracyjnych w Finlandii, porównując ich dane z grupą kontrolną 310 tys. osób. Na tym etapie zidentyfikowano 45 powiązań, które następnie zweryfikowano przy pomocy bazy UK Biobank, obejmującej 100 tys. rekordów. Ostatecznie potwierdzono 22 silne związki między wirusami a chorobami mózgu.

Choć badanie miało charakter obserwacyjny i nie dowodzi przyczynowości, autorzy – w tym neurogenetycy Michael Nalls i Andrew Singleton z amerykańskiego National Institute on Aging – podkreślili, że wyniki znacząco wzmacniają hipotezę o roli wirusów w procesach neurodegeneracyjnych.

Jest to szczególnie istotne w obliczu faktu, iż choroby neurodegeneracyjne należą do najpoważniejszych wyzwań medycyny XXI wieku - skutecznych terapii jest niewiele, a czynniki ryzyka są liczne.

Zobacz też: Boisz się demencji? Te cztery proste kroki wzmocnią mózg

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Kjetil Bjornevik et al., "Longitudinal analysis reveals high prevalence of Epstein-Barr virus associated with multiple sclerosis", Science, 2022,

• Kristin S. Levine et al., "Virus exposure and neurodegenerative disease risk across national biobanks", Neuron, 2023.