Bilirubina w moczu

Bilirubina to główny, końcowy produkt przemiany hemu. Powstaje ona w wyniku przemiany hemoglobiny krwinek czerwonych, która po uwolnieniu z nich zostaje przekształcona przez makrofagi do biliwerdyny, a później do bilirubiny. Następnie wolna bilirubina łączy się z albuminami osocza i w takiej postaci jest transportowana do wątroby, gdzie w hepatocytach jest sprzęgana z kwasem glukuronowym tworząc glukuroniany bilirubiny wydzielane do żółci, a z nią do jelita. W jelitach są one przekształcane w urobilinogen, który jest wchłaniany do krwi. Stamtąd częściowo przechodzi do żółci, a częściowo jest wydalany z moczem. W zdrowym, organizmie stężenie bilirubiny we krwi jest niewielkie, a w moczu nie pojawia się ona wcale. Jednak w różnych stanach chorobowych, jak hemoliza krwi, choroby miąższu wątroby czy zastój żółci w drogach żółciowych, dochodzi do podwyższenia stężenia bilirubiny we krwi (często także do pojawienia się bilirubiny w moczu), a w efekcie do wystąpienia żółtaczki.

Spis treści:
  1. 1. Sposoby oznaczania i wartości prawidłowe dla bilirubiny
  2. 2. Interpretacja wyników oznaczania bilirubiny

1. Sposoby oznaczania i wartości prawidłowe dla bilirubiny

Bilirubinę możemy oznaczać we krwi i/lub w moczu pacjenta.

Biorąc pod uwagę opisane przemiany bilirubiny w organizmie w badaniach laboratoryjnych oznaczamy:

  •  bilirubinę niesprzężoną (pośrednią), czyli bilirubinę w połączeniach z albuminami jeszcze przed dotarciem do wątroby - ta postać, ze względu na połączenia z białkami nie przechodzi do moczu;
  •  bilirubinę sprzężoną (bezpośrednią), czyli bilirubinę sprzężoną z glukoronianem i wydzielaną do żółci - w warunkach prawidłowych nie pojawia się w moczu, ale w niektórych stanach chorobowych, kiedy jej ilość znacznie wzrasta, przechodzi ona do moczu i nadaje mu zabarwienie ciemnego piwa;
  •  bilirubinę całkowitą, czyli całą bilirubinę obecną we krwi, bez rozróżniania frakcji sprzężonej i niesprzężonej.

Oznaczanie poszczególnych frakcji bilirubiny ma istotne znaczenie w określaniu przyczyny żółtaczki.

W prawidłowych warunkach w moczu nie stwierdza się obecności bilirubiny. Natomiast w osoczu krwi stężenie całkowitej bilirubiny nie przekracza 1 mg/dl, z czego bilirubina niesprzężona (czyli w połączeniach z albuminami) stanowi  więcej niż 80%. Jeśli stężenie bilirubiny w osoczu przekracza 1 mg/dl (a jeszcze wyraźniej przy wzroście powyżej 2,5 mg/dl) pojawia się żółtaczka, czyli żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i białkówek oczu. Przyczyny żółtaczki są bardzo różne.

2. Interpretacja wyników oznaczania bilirubiny

Przyczyny podwyższonych wartości bilirubiny w osoczu krwi oraz jej pojawienia się w moczu i wystąpienia żółtaczki mogą być różne. W zależności od tego która frakcja bilirubiny jest w nadmiarze możemy wyróżnić:

  •  żółtaczkę przedwątrobową - która jest spowodowana nadmiarem bilirubiny niesprzężonej (związanej z albuminami); w tej postaci żółtaczki bilirubina ze względu na połączenia z białkami nie pojawia się w moczu; przyczyną jej jest hemoliza erytrocytów (czyli nadmierny rozpad krwinek czerwonych), żółtaczka fizjologiczna noworodków, a także rzadkie wrodzone zaburzenia wychwytu i sprzęgania bilirubiny przez komórki wątroby jak zespół Gilberta i zespół Criglera-Najjara;
  • żółtaczkę wewnątrzwątrobową - kiedy to podwyższeniu ulega zarówno bilirubina sprzężona jak i niesprzężona; w tych postaciach żółtaczki bilirubina pojawia się w moczu nadając mu zabarwienie ciemnego piwa (tzw. mocz w kolorze ciemnego piwa), natomiast ze względu na upośledzone wydzielanie żółci do przewodu pokarmowego stolce stają się jasne i odbarwione; ta postać żółtaczki pojawia się w przypadku marskości wątroby o różnej przyczynie (pozapalna, alkoholowa, w chorobie Wilsona czy hemochromatozie), w toksycznym uszkodzeniu wątroby (po alkoholu, po niektórych lekach, w zatruciu grzybami), w nowotworach wątroby pierwotnych i przerzutowych, w wirusowych zapaleniach wątroby, oraz w zespole Budd-Chiari;
  • żółtaczkę pozawątrobową - dominuje bilirubina sprzężona, pojawia się ona także w moczu nadając mu ciemne zabarwienie, a stolce są odbarwione; najczęstszą przyczyną jest zablokowanie odpływu żółci z wątroby do przewodu pokarmowego w takich chorobach jak kamica przewodów żółciowych, zapalenie dróg żółciowych czy nowotwory dróg żółciowych lub głowy trzustki.

Badanie moczu jest badaniem nieinwazyjnym i bardzo przydatnym w diagnozowaniu wielu chorób, dlatego warto je wykonywać kontrolnie co jakiś czas. Do badania pobiera się poranny mocz do sterylnego, plastikowego pojemnika, następnie dostarcza próbkę do laboratorium. Ze względu na łatwość wykonania analizy moczu, a także ze względu na jej dużą przydatność w wykrywaniu wielu stanów chorobowych, w tym także tych związanych z pojawieniem się bilirubiny w moczu, powinno być ono rutynowo wykonywane u pacjentów zgłaszających się do lekarza z różnymi dolegliwościami.

Bibliografia

  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Leukocyty i bilirubina w moczu

Badanie moczu: ciężar właściwy 1,025, pH 5, leukocyty obecne (+), zotony obecne, białko obecne, glukoza w normie, ciała ketonowe nieobecne, urobilinogen w normie, bilirubina obecna (+), erytrocyty nieobecne, elementy upostaciowane moczu, erytrocyty 21,4,...

Wysoka bilirubina w morfologii

Witam, Zrobilam badania krwi i moczu zaniepokoily mnie nastepujace wyniki Bilirubina calkowita 3͵7 (norma do 1) ALAT 6 (norma od 10) Leukocyty 500, co to moze oznaczac? Reszta czynnikow miesci sie w normach( GGTP,ASPAT,cukier) Dodam,ze USG brzucha nic...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Bilirubina w moczu u 28-latka ~:

W moim moczu wykryto bilirubine, pani doktor powiedziała, że to zupełnie normalne i nie ma się czym przejmować. W internecie z kolei wyczytałem, że to zawsze objaw choroby. Gdzie leży prawda?

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Łysienie plackowate a badanie moczu ~:

Witam. Prosze o interpretacje tych wyników. Badanie moczu:
Ciezar wlasciwy -1,030 
PH -5,0 
Barwa moczu -zolty
Przejrzystosc moczu -Lekkometny
Leukocyty -dodatni (+)
Erytrocyty -neg
Nit -neg
Bialko...

pokaż 5 następnych

Artykuły Bilirubina w moczu

Badanie moczu na bilirubinę Odtwórz wideo
Bilirubina w moczu Badanie moczu na bilirubinę

Badanie moczu to podstawowe laboratoryjne badanie diagnostyczne stosowane w medycynie. Na jego podstawie stwierdza się barwę i wygląd moczu, przejrzystość i odczyn (cechy fizyczne) oraz obecność niektórych substancji i związków (cechy...

Badania krwi - bilirubina Odtwórz wideo
Badanie krwi Badania krwi - bilirubina

Bilirubina jest końcowym produktem przemiany hemu. Hem jest niebiałkową częścią hemoglobiny odpowiedzialną za transport tlenu i dwutlenku węgla w organizmie. Nie jest potrzebna w organizmie, a jej nadmiar jest niebezpieczny dla zdrowia. Pierwotna forma...

Normy laboratoryjne Bilirubina całkowita we krwi

Bilirubina to produkt metabolizmu hemu, znajdującego się w  krwinkach czerwonych. W osoczu krwi znajduje się zarówno bilirubina wolna jak i bilirubina sprzężona. Obie te frakcje składają się na bilirubinę całkowitą. Bilirubina wolna (inaczej...

Co to jest nietrzymanie moczu? Odtwórz wideo
Nietrzymanie moczu Co to jest nietrzymanie moczu?

Ta jedna z bardziej wstydliwych dolegliwości dotyczy nawet 15% ludzi. W Polsce z jej powodu cierpi około 4 miliony osób. Nietrzymanie moczu polega na niezależnym od woli wycieku moczu przez cewkę moczową. Tak chorobę tą określa Światowa Organizacja...

Nietrzymanie moczu
Urologia i nefrologia Nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu to wstydliwy problem. Polega na niekontrolowanym wyciekaniu moczu z pęcherza moczowego. Może to być kilka kropel, stałe kapanie albo nawet strumień. Dolegliwość ta dotyczy osób w różnym wieku, najczęściej jednak występuje...

Glukoza w moczu
Normy laboratoryjne Glukoza w moczu

Glukoza w moczu jest prawie całkowicie reabsorbowana do krążenia. Jej poziom może wzrosnąć, gdy występuje zaburzenie funkcji nerek. Badanie ogólne moczu pozwala na ocenę funkcjonowania nerek i innych narządów. Przed badaniem moczu należy...

Badania moczu
Badania Badania moczu

Badania moczu są jednymi z podstawowych badań laboratoryjnych, których wyniki umożliwiają wykrycie wielu chorób. Mocz może zawierać setki różnych substancji, które są efektem końcowym procesu przemiany materii. Podwyższony...

Normy laboratoryjne Osmolalność moczu

Osmolalność moczu zazwyczaj zleca się równocześnie z badaniem osmolalności osocza krwi, a w rzadszych przypadkach badana jest osmolalność kału. Osmolalność oznacza liczbę cząsteczek obecnych w danej substancji. Osmolalność w moczu zwiększają przede...

Normy laboratoryjne Amoniak w moczu

Badanie polega na pomiarze amoniaku w moczu, który powstaje w organizmie człowieka jako produkt uboczny, powstały podczas procesu trawienia białka w organizmie. Zdrowy organizm potrafi sobie poradzić z produkowanym amoniakiem, który jest...

Normy laboratoryjne Amylaza w moczu

Amylaza jest enzymem, który odpowiada za trawienie węglowodanów złożonych (takich jak skrobia czy glikogen) do cukrów prostych. Należy do grupy enzymów hydrolitycznych i hydrolizuje rozpad wiązania (1-4) glikozydowego amylazy,...

pokaż 10 następnych