Jadłowstręt psychiczny

Jadłowstręt psychiczny, a więc anoreksja, jest to zaburzenie percepcji, dotykające zwykle młodych kobiet, polegające na tym, że osoba chora odbiera siebie jako otyłą, gdy w rzeczywistości może być bardzo szczupła. Anoreksja powoduje wyniszczenie organizmu, pozostawiające często nieodwracalne zmiany. Dochodzi do ograniczania ilości jedzenia, co w efekcie prowadzi do wychudzenia. Chorzy z jadłowstrętem powinni być pod kontrolą psychiatry.

Przyczyny i objawy anoreksji

Istnieje szereg teorii opisujących mechanizm powstawania anoreksji – część z nich wyklucza się wzajemnie, część stara się łączyć jak najwięcej poglądów w spójną całość. Niektóre podkreślają znaczenie czynników biologicznych, podczas gdy inne koncentrują się na udziale środowiska rodzinnego i osobowości chorej osoby.

Przyczyny anoreksji można podzielić na 3 kategorie:

• czynniki biologiczne,
• czynniki psychologiczne,
• czynniki kulturowe.

Powyższe kryteria nie występują zawsze i w każdym przypadku – diagnoza anoreksji może być postawiona wyłącznie na podstawie wartości BMI i kompulsywnego myślenia o wadze. Niezwykle częstą postacią jest anoreksja kulturowa spowodowana próbami sprostania nierealistycznym wzorcom wyglądu – wyidealizowanemu modelowi kobiecości.

Większość badaczy zauważa, iż wśród osób z anoreksją dominują cechy trzech typów osobowości: najczęściej spotykane są cechy osobowości obsesyjno-kompulsywnej, następnie osobowości histrionicznej oraz osobowości o cechach schizoidalnych.

Pierwsze objawy anoreksji są praktycznie niezauważalne dla rodziny, tym bardziej, że choroba zaczyna się zupełnie niewinnie – od zwykłych prób odchudzania się. Z czasem osoba ogranicza jedzenie do tego stopnia, że przyjmuje jedynie 300 kcal dziennie (przy zapotrzebowaniu do 2000 kcal) i spożywa tylko jeden rodzaj produktów, np. kromki chleba z margaryną, sałaty z kiełkami – wszystko jest skrupulatnie dzielone, odmierzane i układane na talerzu.

Typowe objawy anoreksji to:

• zmiana wyglądu,
• chudnięcie,
• celowe wywoływanie wymiotów, zażywając leki przeczyszczające,
• zatrzymanie miesiączkowania,
• spożywanie posiłków w samotności,
• uprawianie intensywnych ćwiczeń fizycznych,
• lęk przed przybraniem na wadze i otyłością.

Powikłania i leczenie anoreksji

Nieleczona anoreksja prowadzi do poważnego osłabienia organizmu – narządy, bez odpowiedniej dawki witamin i budulca, nie są w stanie poprawnie funkcjonować, pojawia się anemia, poważne osłabienie serca. Anoreksja jest chorobą śmiertelną. Kończy się śmiercią z wycieńczenia, ustaniem akcji serca, zawałem serca bądź samobójstwem. W najlepszym wypadku dochodzi jedynie do zachwiania funkcji życiowych, skrajnego wycieńczenia, zaniku menstruacji.

Leczenie anoreksji jest procesem długim i trudnym. Z powodu braku jednoznacznych czynników powodujących zachorowanie na anoreksję, niemożliwie jest podjęcie najbardziej pożądanego sposobu leczenia w medycynie, czyli leczenia przyczynowego.

Osoba chora, aby jeść, musi przezwyciężyć lęk przed przytyciem, wstręt do jedzenia oraz wszystkie negatywne emocje będące udziałem anoreksji. Organizm wyniszczony długotrwałą głodówką często nie może czekać na efekty psychoterapii – wymaga zdecydowanej i szybkiej interwencji. Z kolei psychoterapia, której skuteczność ściśle zależy od tego, czy pacjent je, wymaga czasu. Osoba z anoreksją tak naprawdę musi nauczyć się jeść od nowa.

Główne cele leczenia anoreksji to:

• leczenie problemów psychicznych związanych z zaburzonym jedzeniem,
• wyeliminowanie zachowań i myśli, które towarzyszyły zaburzonemu jedzeniu, głównie celem zapobiegnięcia nawrotowi choroby,
• przywrócenie normalnej masy ciała, a także leczenie ewentualnych fizycznych następstw długotrwałego niedożywienia.

Anoreksja powinna być leczona kompleksowo – za pomocą środków farmakologicznych, psychoterapeutycznych i wychowawczych. Niezbędne jest często karmienie sztuczne lub dożylne wstrzykiwanie substancji odżywczych.