Zaburzenia psychiczne – charakterystyka, rodzaje, przyczyny, leczenie

W dobie promocji zdrowego stylu życia, pojawia się w mediach bardzo często problem wielu chorób organicznych takich jak zaburzenia pracy tarczycy czy nowotwory. Niestety bardzo często zapomina się o kwestii zdrowia psychicznego, w tym zaburzenia psychiczne, które jest przecież równie ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Zaburzenia psychiczne - charakterystyka

Według danych WHO (Światowej organizacji Zdrowia) w roku 2012 około 804 000 osób popełniło samobójstwo, a odsetek śmierci samobójczych wzrósł o 9% w latach 2000-2012 i przewiduje się dalszy jego wzrost. Średnio, jest to aż 11,4 na 100 000 ludzi. Liczba ta jest ogromna, a należy pamiętać, że na każdą śmierć przypada kilka prób samobójczych. Według WHO znaczna część samobójstw jest skutkiem depresji lub zaburzeń lękowych, których liczba także stale wzrasta w przeciągu ostatnich lat.

Zobacz film

Wzrasta także używanie substancji psychoaktywnych. Aż 5,9% wszystkich śmierci w 2012r., miało związek z konsumpcją alkoholu. Ponadto badacze oceniają, że aż 27 milionów ludzi w roku 2013 cierpiało na zaburzenia psychiczne związane z nadużywaniem substancji psychoaktywnych, z czego prawie połowa to nadużywanie narkotyków.

W świetle powyższych danych oczywistym jest, jak ważne jest zdrowie psychiczne. Niestety czasem nadal możemy się spotkać z informacjami, że zaburzenia psychiczne to jakiś wymysł i nie należy się nimi zajmować, bo jest to strata czasu. Takie podejście grozi bagatelizowaniem narastającego problemu, który ma daleko idące skutki, nie tylko dla zdrowia poszczególnych jednostek, ale co za tym idzie, dla całego społeczeństwa.

5 mitów o chorobach psychicznych

Piętno choroby psychicznej może prowadzić do wielu błędnych opinii. Negatywne stereotypy stwarzają nieporozumienia, które jeszcze bardziej izolują ludzi...

Zaburzenia psychiczne - rodzaje

Jakie wyróżniamy typy zaburzeń osobowości? W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 opisana jest następująca klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania:

  1. Organiczne zaburzenia psychiczne włącznie z zespołami objawowymi - w tej kategorii mieszczą się różne typy otępienia ( otępienie w chorobie Alzheimera, otepienie naczyniowe itd.), organiczny zespół amnestyczny (nie wywołany alkoholem i innymi substancjami psychoaktywnymi), majaczenie, zaburzenia osobowości i zachowania spowodowane uszkodzeniem lub dysfunkcją mózgu.

  2. Zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych - czyli opiatów, alkoholu, kanabinoli, leków uspokajających i nasennych, kokainy, substancji halucynogennych, stymulujących (w tym kofeiny), paleniem tytoniu i innych podobnych, zalicza się tutaj ostre zatrucie, używanie szkodliwe, zespół uzależnienia, zespół abstynencyjny, zaburzenia psychotyczne oraz zespół amnestyczny.

  3. Schizofrenia, zaburzenia typu schizofrenii (schizotypowe) i urojeniowe - do tej kategorii wchodzą również zaburzenia schizoafektywne i inne nieorganiczne zaburzenia psychotyczne.

  4. Zaburzenia nastroju (afektywne) takie jak: epizod maniakalny, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, epizod depresyjny, zaburzenia depresyjne nawracające, uporczywe (utrwalone, przewlekłe) zaburzenia nastroju.

  5. Zaburzenia nerwicowe, związane ze stresem i pod postacią somatyczną (somatoformiczne) - do nich zalicza się fobie, zaburzenia lękowe, obsesyjno-kompulsyjne, zespół stresu pourazowego oraz ostrą reakcję na stres i zaburzenia dysocjacyjne takie jak amnezja czy fuga dysocjacyjna, trans, opętanie, a także zaburzenia somatyzacyjne np. hipochondryczne.

  6. Zespoły behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizjologicznymi - zaburzenia odżywiania się ( między innymi anoreksja i bulimia), nieorganiczne zaburzenia snu, dysfunkcje seksualne (brak lub utrata potrzeb seksualnych, awersja seksualna, zaburzenia reakcji genitalnej, wytrysk przedwczesny, pochwica, dyspareunia i nadmierny popęd seksualny), zaburzenia psychiczne związane z połogiem oraz nadużywanie substancji nie powodujących uzależnienia.

  7. Zaburzenia osobowości i zachowania dorosłych - wszystkie zaburzenia osobowości, zaburzenia popędów i nawyków (patologiczny hazard, kleptomania), zaburzenia identyfikacji płciowej, zaburzenia preferencji seksualnych (np. fetyszyzm, pedofilia, sadomasochizm) oraz zaburzenia związane z rozwojem i orientacją seksualną.

  8. Upośledzenie umysłowe o różnym stopniu.

  9. Zaburzenia rozwoju psychicznego - specyficzne zaburzenia rozwoju mowy i języka, rozwoju umiejętności szkolnych, funkcji motorycznych, a także całościowe zaburzenia rozwojowe takie jak autyzm czy zespół Retta.

  10. Zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynające się zwykle w dzieciństwie i w wieku młodzieńczym.

Jak widać jest wiele różnych typów zaburzeń psychicznych, z których jedne wpływają na całokształt funkcjonowania człowieka, a inne istotnie pogarszają jego funkcjonowanie w jakimś aspekcie życia. Niestety najczęściej nawet jeżeli nasze funkcjonowanie jest upośledzone jedynie w wybranym obszarze, rzutuje to również w mniejszym lub większym stopniu na ogólne samopoczucie. W takim razie oczywiste staje się, że zaburzenia psychiczne należy leczyć i jest to równie ważne, jak leczenie schorzeń czysto somatycznych. Jednak zanim zadamy pytanie o to, jak wygląda leczenie zaburzeń psychicznych, postarajmy się odpowiedzieć na pytanie o ich etiologię.

Zaburzenia psychiczne czy możemy sobie poradzić sami

Kiedy u jakiejś osoby pojawiają się zaburzenia psychiczne to problem ten nie tylko negatywnie wpływa na życie chorego, ale też oddziałuje na jego otoczenie....

Zaburzenia psychiczne - przyczyny

W takim razie jak powstają zaburzenia psychiczne? Niestety nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Każde zaburzenie psychiczne ma inne przyczyny przy czym nie zawsze są one w pełni poznane, a ponadto, u różnych osób dane zaburzenie może wyglądać i przebiegać nieco inaczej. Mimo to, istnieje kilka czynników, które można uznać za czynnik ryzyka zaburzeń psychicznych.

Po pierwsze zwraca się uwagę na nietypowy przebieg rozwoju osoby np. narażenie na obecność traumatycznych wydarzeń w dzieciństwie. Poza tym, w przypadku niektórych zaburzeń udowodniono, że są w pewnym stopniu dziedziczne np. schizofrenia czy zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia depresji u osób, u których wystąpiła w rodzinie. Jednak w psychologii obecne są także koncepcje powstawania zaburzeń, które wywodzą się z konkretnych teorii/ nurtów psychologicznych. Jako główne nurty wyróżnia się nurt psychodynamiczny, behawioralno-poznawczy i humanistyczno-egzystencjalny. W każdym z nich upatruje się innej genezy zaburzeń psychicznych.

W psychoanalizie (sztandarowej teorii psychodynamicznej) uważa się, że na kształtowanie się osobowości wpływają nie tylko czynniki wrodzone i dziedziczne, ale także relacje z rodzicami oraz ważne doświadczenia (narodzin, seksualności, miłości i nienawiści, utraty i śmierci) przeżywane przez nas od początku życia. Doświadczenia te oraz fantazje na ich temat często są źródłem wewnętrznych konfliktów, tworzą nieświadome wzorce i określają relacje wobec siebie i innych ludzi w późniejszym życiu. Właśnie te nieświadome konflikty dają objawy w postaci zaburzeń psychicznych.

W przypadku terapii behawioralno-poznawczej uznaje się, że u podstawy zachowań człowieka leżą jego przekonania (nabywane poprzez uczenie się), które warunkują to, jak interpretuje on świat. Zatem główną przyczyną powstawania zaburzeń psychicznych uważa się zniekształcenia w zakresie przekonań i przetwarzania informacji lub deficyty w umiejętnościach poznawczych. W myśl tej szkoły, radzenie sobie ze stresującym wydarzeniem poprzez odwołanie do racjonalnego systemu przekonań prowadzi do adekwatnych emocji i determinacji do zapobieżenia podobnym wydarzeniom w przyszłości.

Natomiast radzenie sobie ze stresującym wydarzeniem poprzez odwołanie do nieracjonalnego systemu przekonań, powoduje nieadekwatne emocje i poczucie daremności daremności w podejmowaniu wysiłku. Centralnym mechanizmem oddziaływania w psychoterapii poznawczej jest doprowadzenie do zmiany myślenia w celu wywarcia wpływu na emocje i zachowanie (zmiany behawioralne).

Do bardziej znanych szkół terapeutycznych w nurcie humanistyczno-egzystencjalnym należą: skoncentrowana na osobie terapia Carla Rogersa oraz psychoterapia Gestalt. Zaburzenia są rozumiane w kategoriach deficytu rozwoju osobowości, które tworzą się poprzez niezaspokojenie ważnych psychicznych potrzeb jednostki takich jak miłość, akceptacja, autonomia oraz realizacja znaczących dla jednostki wartości. Psychoterapia ma za zadanie stworzyć warunki do przeżycia korektywnych doświadczeń emocjonalnych. Terapia jest ukierunkowana na teraźniejszość i przyszłość, a nie, jak we wcześniej opisanych nurtach, na rozpatrywanie przeszłych doświadczeń.

Zaburzenia psychiczne - leczenie

W związku z istnieniem różnych form terapii, rodzi się pytanie, którą wybrać? Nie ma jednoznacznych badań, mówiących o tym, żeby jedna miała być bardziej skuteczna niż druga. Nie mniej jednak, można wyodrębnić pewne tendencje. Zazwyczaj psychoterapię psychodynamiczną stosuje się do nerwic, niektórych typów zaburzeń osobowości, czasami zaburzeń odżywiania.

Psychoterapię behawioralno-poznawczą najczęściej stosuje się w przypadku uzależnień, depresji, zaburzeń lękowych, PTSD czy zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego. Ważne jest również to, że lepiej jest być w jakiejkolwiek terapii niż nie być w żadnej, ponadto wiele zaburzeń psychicznych leczy się jednocześnie psychoterapia oraz farmakologicznie co czasami jest niezbędne (np. hospitalizacja w przypadku zaawansowanej anoreksji, leki antydepresyjne w leczeniu depresji).

Podsumowując, jest bardzo wiele różnych zaburzeń psychicznych, a każde z nich może przebiegać nieco inaczej u różnych osób. Co więcej, cały czas wzrasta liczba osób chorych psychicznie. Zaburzenia te leczy się psychoterapią, która może przyjąć różną formę, a także, często potrzebna jest farmakoterapia.

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zaburzenia osobowości
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Zaburzenia osobowości
Zaburzenia osobowości

Zaburzenia dysocjacyjne - zdjęcie

Zaburzenia dysocjacyjne - zdjęcie

Zaburzenia te związane są z występowaniem dwóch odrębnych osobowości u jednej osoby. Obie osobowości nie są zależne od siebie.

Zaburzenia osobowości

Objawy paranoi

Objawy paranoi

Paranoja to ciężkie zaburzenie psychiczne. Ludzie, których dotknęła, nie potrafią normalnie żyć. Pojawiające się u nich urojenia uniemożliwiają funkcjonowanie w społeczeństwie. Chorym wydaje się, że ktoś ich śledzi, że ukochana osoba...

Zaburzenia osobowości

Borderline, czyli świat zmiennych emocji

Borderline, czyli świat zmiennych emocji

, pożądaniem i porzuceniem jednocześnie, poczuj wewnętrzny ból, którego i tak nikt nie zrozumie. Na rozstaju dróg… Pograniczne zaburzenie osobowości. Statystycznie co pięćdziesiąty człowiek ma osobowość...

Zaburzenia osobowości

Osobowość dyssocjalna

Praca z dzieckiem z ADHD i jego środowiskiem jako jednostka chorobowa została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.2. Zaburzenia osobowości o charakterze dyssocjalnym...

Zaburzenia osobowości

Schizoidalne zaburzenia osobowości

Schizoidalne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.1. Osobowość (...) i uczuciami z innymi. Cechuje ich dystans emocjonalny...

Zaburzenia osobowości

Paranoiczne zaburzenia osobowości

Paranoiczne zaburzenia osobowości obejmują osobowość ekspansywną paranoiczną, osobowość fanatyczną, osobowość pieniaczą oraz osobowość sensytywną paranoiczną....

Zaburzenia osobowości

Mitoman czy zwykły oszust?

Mitoman czy zwykły oszust?

Mitomania, nazywana również pseudologią bądź zespołem Delbrücka, to choroba psychiczna, objawiająca się patologicznymi skłonnościami do kłamstwa, wymyślaniem i opowiadaniem nieprawdziwych historii, w które chory mocno wierzy. Mitoman nie potrafi odróżnić...

Zaburzenia osobowości

Zrozumieć Borderline

Zrozumieć Borderline

sobie i ma wpływ na psychologiczny sposób adaptacji do zmian. Zaburzona osobowość charakteryzuje się obecnością stałych, niezmiennych charakterystycznych (...) , rodzinnego, zawodowego, osobistego. Jednak zaburzenia...