Jak sobie radzić z nieśmiałością?

Nieśmiałość, wstydliwość, zażenowanie to stany, których doświadcza każdy człowiek. Co jednak zrobić, kiedy nieśmiałość przeszkadza w normalnym funkcjonowaniu? Nieśmiałość to dość powszechna cecha osobowości. To, co potocznie określa się nieśmiałością, stanowi zwykle dyskomfort i zahamowanie behawioralne w obecności innych. Nieśmiałości nie wolno utożsamiać z lękiem społecznym, socjofobią, introwersją czy brakiem towarzyskości. Jak budować pewność siebie w kontaktach interpersonalnych? Jak sobie radzić z nieśmiałością? Jak podnieść poczucie własnej wartości i uwierzyć, że może się być atrakcyjnym dla drugiego człowieka?

Spis treści:
  1. 1. Co to jest nieśmiałość?
  2. 2. Objawy nieśmiałości
  3. 3. Destruktywne skutki nieśmiałości
  4. 4. Jak przełamać nieśmiałość?

1. Co to jest nieśmiałość?

Wielu badaczy próbowało zrozumieć złożony fenomen nieśmiałości. Philip G. Zimbardo, amerykański psycholog i ekspert od nieśmiałości, uważa, że być nieśmiałym to znaczy być trudnym w kontakcie z powodu bojaźliwości, ostrożności lub nieufności. Nieśmiałość to pojęcie szerokie i nieostre ze względu na różne swoje odmiany. Ze względu na czas trwania nieśmiałości wyróżnia się nieśmiałość: przejściową, sytuacyjną i chroniczną.

Nieśmiałość stanowi złożoną przypadłość, która obejmuje szerokie kontinuum psychologiczne: od lekkiego okazjonalnego uczucia skrępowania, przez nieuzasadniony lęk przed ludźmi, do traumatycznych i skrajnych przeżyć nerwicowych. Osoby nieśmiałe często nazywane bywają introwertykami ze względu na większą potrzebę prywatności i samotności.

Etykieta osoby nieśmiałej często niesie ze sobą pozytywne konotacje. Człowiek taki sprawia wrażenie dyskretnego, poważnego, pełnego rezerwy, skromnego, bezkonfliktowego i subtelnie usposobionego. Jednak większość osób nieśmiałych czuje się zakłopotana, skrępowana i zahamowana w kontaktach z ludźmi, czemu towarzyszą fizjologiczne symptomy: czerwienienie się, przyspieszone tętno, ściskanie w żołądku, suchość w ustach, drżenie, pocenie się itp. Współczesne definicje traktują nieśmiałość jako złożony zespół objawów, który wiąże się z zaburzeniami w zakresie sfery behawioralnej, emocjonalno-motywacyjnej, poznawczej i samoorientacyjnej. Syndromalne ujęcie oznacza, że osoby nieśmiałe charakteryzują się biernością społeczną, lękiem społecznym oraz zaniżoną samooceną i brakiem wiary w siebie, które z kolei determinują niesprawność funkcjonowania w kontekście interpersonalnym.

2. Objawy nieśmiałości

Ludziom zależy, by robić dobre wrażenie na innych. W przypadku nieśmiałości zadanie jest utrudnione. Osoba nieśmiała zwykle jest zahamowana w sytuacjach ekspozycji społecznej, wycofuje się z kontaktów, milczy lub mówi niewiele, ścisza głos i unika kontaktu wzrokowego. W gronie obcych sobie osób czuje się nieswojo. Woli być bierna i pozostawać niepostrzeżona niż nawiązywać nowe znajomości i wchodzić w relacje. Doświadcza zażenowania, skrępowania i lęku. Ma poczucie nieprzystosowania społecznego i niskie poczucie własnej wartości, gdyż dostrzega znaczną różnicę między „Ja realnym” a „Ja idealnym”. Izolując się, coraz bardziej koncentruje się na własnych słabościach. Nieustannie towarzyszy jej obawa przed kompromitacją, krytyką, wyśmianiem, doznaniem porażki i przykrości. Przewiduje, że inni ocenią ją negatywnie, zanim dostrzeże jakiekolwiek podstawy mogące być zapowiedzią tej oceny.

3. Destruktywne skutki nieśmiałości

Konsekwencje nieśmiałości zawsze są bolesne dla osoby, która jej doświadcza i zwykle mają charakter społeczny. Wśród negatywnych skutków nieśmiałości wymienia się:

  • trudność w poznawaniu innych ludzi,
  • kłopoty w zawieraniu przyjaźni,
  • ograniczenie doświadczania radości z potencjalnie pozytywnych przeżyć,
  • nieumiejętność obrony własnych praw oraz wyrażania swojej opinii i wartości,
  • niedocenianie swoich mocnych stron,
  • nadmierne zakłopotanie i przejmowanie się własnymi reakcjami,
  • trudności w precyzyjnym myśleniu,
  • problemy ze skutecznym porozumiewaniem się.

Nieśmiałość jest zazwyczaj uwikłana w inne negatywne stany osobowości, jak depresja, lęk i samotność.

4. Jak przełamać nieśmiałość?

Nie ma jednej przyczyny nieśmiałości i nie ma jednego sposobu, by pokonać nieśmiałość. Trzeba mieć świadomość różnorodności czynników determinujących czy sprzyjających opisywanemu zjawisku. Są to np.: procesy chemiczne w mózgu, reaktywność, surowe traktowanie przez rodziców i nauczycieli, docinki rówieśników, błędne przekonania na własny temat, kłopoty adaptacyjne, mała tolerancja wobec niejasności, wygląd zewnętrzny, zmiany życiowe czy oczekiwania kulturowe.

Problem z nieśmiałością dotyczy nie tylko małych dzieci, młodzieży, ale i dorosłych. Bez względu na wiek, każdy chce wiedzieć, jak sobie radzić z nieśmiałością. Metod walki z uczuciem niepokoju wobec nieznajomych jest kilka. Można uczestniczyć w różnego rodzaju treningach kompetencji społecznych, np. w treningu asertywności czy skutecznej autoprezentacji. Na początku najlepiej dokonać analizy własnej nieśmiałości – jakie sytuacje cię paraliżują i w jakich okolicznościach czujesz dyskomfort?

Mimo poczucia onieśmielenia, nie unikaj kontaktu z ludźmi. Rozmawiaj. Możesz w naturalny sposób nauczyć się sprawnej komunikacji i uskutecznić swoje umiejętności społeczne. Nie udawaj pewniaka, kiedy czujesz się niezręcznie w towarzystwie. Mów otwarcie, że czujesz tremę i jesteś nieśmiały. Kiedy trudno ci rozpocząć rozmowę, zacznij od aktywnego słuchania drugiej osoby. Codziennie wzmacniaj swoją samoocenę i pewność siebie. Wypisz na kartce swoje mocne strony i czytaj je codziennie. Możesz również zastosować technikę wizualizacji. Wyobrażaj sobie różne sytuacje społeczne i układaj scenariusze – co powiesz i jak się zachowasz.

Nieśmiałość to nie żadna tragedia. Można wykorzystać pozytywne aspekty tej cechy – bycie skrytym, powściągliwym i zdystansowanym sprzyja dyskrecji i budowaniu trwałych przyjaźni. Trzeba tylko się przemóc i opanować lęk przed ludźmi, którzy mogliby się stać naszymi kompanami, gdybyśmy tylko dali im i sobie szansę.

Bibliografia

  • Zimbardo P.G., Nieśmiałość: Co to jest? Jak sobie z nią radzić?, PWN, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13280-9.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Jak pokonać niską samoocenę?

Witam! Jestem uczennicą 3 klasy gimnazjum. Mam problem, ponieważ brakuje mi pewności siebie,...

mgr Arleta Balcerek Porady udziela mgr Arleta Balcerek psycholog w Szpitalu Powiatowym w Otwocku na oddziale rehabilitacji neurologicznej.
Cierpię na mesjanizm?

Jestem dziewczyną, aktualnie ukończyłam 2 rok studiów (mam 21 lat), z których...

mgr Paulina Stolorz Porady udziela mgr Paulina Stolorz mgr psychologii klinicznej, psychoterapeuta.
pokaż 5 następnych

Artykuły Samoocena

Jak pozbyć się kompleksów?
Samoocena Jak pozbyć się kompleksów?

(...) wartości? Jak pozbyć się kompleksów? Jak sprawić, by samoocena była stabilna i nie zaburzały jej takie drobnostki ... i nie pozwalają osiągać wyznaczonych celów, bo nie wierzy się w możliwość ich realizacji. Niska samoocena każe myśleć ... własnych kompleksów odbiera sobie szansę na bycie szczęśliwym.(Poczucie własnej wartości, Niska...

Jak podnieść poczucie własnej wartości?
Samoocena Jak podnieść poczucie własnej wartości?

(...) Nierzadko zaniżona samoocena z katalogiem powyższych zachowań i cech mogą przyczynić się do rozwoju depresji. Jak budować i podnieść ... psychologicznej funkcjonuje wiele terminów-substytutów stosowanych zamiennie: obraz siebie, samoocena, poczucie wartości ... . Wymienia się zatem: komponent intelektualny – inaczej samoocena, samoopis, odpowiedź na pytanie: „Jaki jestem ... autoprezentacji oraz reakcjach na niepowodzenia i stresy. Rodzaje samooceny Samoocena jest najlepiej zbadanym składnikiem poczucia...

Niska samoocena
Samoocena Niska samoocena

(...) samoocena to ocena własnej wartości. Gdy jest nieadekwatnie niska, niezależnie od obiektywnie osiąganych sukcesów, a człowiek ... niska samoocena? Jak pozbyć się kompleksów? Jak podnieść poczucie własnej wartości i uwierzyć we własne możliwości? Cechy ... ;Nic mi nie wychodzi”, „Nikt mnie nie lubi” itp. Niska samoocena jest czymś destrukcyjnym, mającym wpływ na całe życie. Tkwi ... w swoją siłę. Niska samoocena obniża jakość życia. Do najpopularniejszych cech niskiej samooceny zaliczane...

Samoocena Egocentryzm

(...) nie wiąże się z wysoką samooceną. Osoby o wysokim poczuciu własnej wartości nie muszą domagać się zainteresowania ze strony innych ... ...

Zaakceptuj swój wygląd i chudnij!
Samoocena Zaakceptuj swój wygląd i chudnij!

Otyłość to poważny problem nie tylko w Ameryce, ale także w wielu krajach Unii Europejskiej. Według raportu Komisji Europejskiej i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, ponad połowa dorosłych mieszkańców Zjednoczonej Europy ma...

Samoocena Czy masz wysoką samoocenę?

(...) trudności. Niska i nieadekwatna samoocena predysponuje często do zachorowania na różne choroby natury psychicznej, np. depresje, nerwice, zaburzenia psychosomatyczne. Osoby z wysoką samooceną są natomiast pewne siebie, radosne, otwarte i optymistycznie nastawione do świata. Na szczęście nad samooceną można pracować! Sprawdź, jakie jest twoje poczucie własnej wartości ... odpowiedź. Suma punktów wskaże, jaka jest twoja samoocena. Pamiętaj, że test nie jest narzędziem diagnostycznym.

Czy warto się przejmować kompleksamiOdtwórz wideo
Samoocena Czy warto się przejmować kompleksami

(...) brakiem lub niską samooceną. Zwykle problemy te nie są związane tylko z kokieterią czy chęcią zwrócenia na siebie uwagi otoczenia, lecz z trudnymi przeżyciami psychicznymi, zaniżoną samooceną oraz niskim poczuciem własnej wartości. Kompleksy mogą...

Przywiązywanie uwagi do cudzych opiniiOdtwórz wideo
Samoocena Przywiązywanie uwagi do cudzych opinii

Niektóre osoby dbają o swoją opinię w środowisku, grupach rówieśniczych i rodzinie. Inni, nieustannie podkreślają swój indywidualizm. Człowiek jest istotą społeczną, żyjącą w grupie. Ludzie są potrzebni, aby wspierać i dawać siłę,...

Czy możemy się pozbyć kompleksówOdtwórz wideo
Samoocena Czy możemy się pozbyć kompleksów

Kompleksy są problemem wielu z nas. Dotyczą nie tylko kobiet, ale także mężczyzn, bez względu na wiek i status społeczny. Wiele osób boryka się z problemem nieakceptacji swojego ciała i cech psychicznych. O kompleksach możemy mówić wtedy,...

Jak sobie radzić z kompleksamiOdtwórz wideo
Samoocena Jak sobie radzić z kompleksami

Kompleksy towarzyszą wielu osobom. Są jednak i tacy, którzy nie przejmują się wieloma sprawami i nie przywiązują wagi do swoich określonych cech. Kompleksy biorą się właśnie stąd, że do pewnych cech naszego wyglądu czy charakteru, których...

Wychowanie a pewność siebieOdtwórz wideo
Samoocena Wychowanie a pewność siebie

Pewność siebie, jako jedna z cech osobowości człowieka kształtuje się od najwcześniejszych lat życia człowieka. Dlatego w procesie kształtowania się osobowości dziecka bardzo ważną rolę odgrywa jego najbliższe otoczenie, szczególnie rodzina. Od...

Stres Jak radzić sobie z nerwami?

Jak walczyć z napięciem psychicznym, złością i frustracją? Co robić, gdy wszystko wokół nas denerwuje? Jak radzić sobie z długotrwałym stresem?

Leczenie ADHD Jak radzić sobie z ADHD?

Nie ma leku, który pozwoliłby wyleczyć ADHD. Nie istnieją także metody psychoterapeutyczne,...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij