Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Jak sobie radzić z nieśmiałością?

Nieśmiałość, wstydliwość, zażenowanie to stany, których doświadcza każdy człowiek. Co jednak zrobić, kiedy nieśmiałość przeszkadza w normalnym funkcjonowaniu? Nieśmiałość to dość powszechna cecha osobowości. To, co potocznie określa się nieśmiałością, stanowi zwykle dyskomfort i zahamowanie behawioralne w obecności innych. Nieśmiałości nie wolno utożsamiać z lękiem społecznym, socjofobią, introwersją czy brakiem towarzyskości. Jak budować pewność siebie w kontaktach interpersonalnych? Brak pewności siebie Jak podnieść poczucie własnej wartości i uwierzyć, że może się być atrakcyjnym dla drugiego człowieka?

1. Co to jest nieśmiałość?

Wielu badaczy próbowało zrozumieć złożony fenomen nieśmiałości. Philip G. Zimbardo, amerykański psycholog i ekspert od nieśmiałości, uważa, że być nieśmiałym to znaczy być trudnym w kontakcie z powodu bojaźliwości, ostrożności lub nieufności. Nieśmiałość to pojęcie szerokie i nieostre ze względu na różne swoje odmiany. Ze względu na czas trwania nieśmiałości wyróżnia się nieśmiałość: przejściową, sytuacyjną i chroniczną.

Nieśmiałość stanowi złożoną przypadłość, która obejmuje szerokie kontinuum psychologiczne: od lekkiego okazjonalnego uczucia skrępowania, przez nieuzasadniony lęk przed ludźmi, do traumatycznych i skrajnych przeżyć nerwicowych. Osoby nieśmiałe często nazywane bywają introwertykami ze względu na większą potrzebę prywatności i samotności. Etykieta osoby nieśmiałej często niesie ze sobą pozytywne konotacje. Człowiek taki sprawia wrażenie dyskretnego, poważnego, pełnego rezerwy, skromnego, bezkonfliktowego i subtelnie usposobionego. Jednak większość osób nieśmiałych czuje się zakłopotana, skrępowana i zahamowana w kontaktach z ludźmi, czemu towarzyszą fizjologiczne symptomy: czerwienienie się, przyspieszone tętno, ściskanie w żołądku, suchość w ustach, drżenie, pocenie się itp. Współczesne definicje traktują nieśmiałość jako złożony zespół objawów, który wiąże się z zaburzeniami w zakresie sfery behawioralnej, emocjonalno-motywacyjnej, poznawczej i samoorientacyjnej. Syndromalne ujęcie oznacza, że osoby nieśmiałe charakteryzują się biernością społeczną, lękiem społecznym oraz zaniżoną samooceną i brakiem wiary w siebie, które z kolei determinują niesprawność funkcjonowania w kontekście interpersonalnym.

2. Objawy nieśmiałości

Ludziom zależy, by robić dobre wrażenie na innych. W przypadku nieśmiałości zadanie jest utrudnione. Osoba nieśmiała zwykle jest zahamowana w sytuacjach ekspozycji społecznej, wycofuje się z kontaktów, milczy lub mówi niewiele, ścisza głos i unika kontaktu wzrokowego. W gronie obcych sobie osób czuje się nieswojo. Woli być bierna i pozostawać niepostrzeżona niż nawiązywać nowe znajomości i wchodzić w relacje. Doświadcza zażenowania, skrępowania i lęku. Ma poczucie nieprzystosowania społecznego i niskie poczucie własnej wartości, gdyż dostrzega znaczną różnicę między „Ja realnym” a „Ja idealnym”. Izolując się, coraz bardziej koncentruje się na własnych słabościach. Nieustannie towarzyszy jej obawa przed kompromitacją, krytyką, wyśmianiem, doznaniem porażki i przykrości. Przewiduje, że inni ocenią ją negatywnie, zanim dostrzeże jakiekolwiek podstawy mogące być zapowiedzią tej oceny.

3. Destruktywne skutki nieśmiałości

Konsekwencje nieśmiałości zawsze są bolesne dla osoby, która jej doświadcza i zwykle mają charakter społeczny. Wśród negatywnych skutków nieśmiałości wymienia się:

  • trudność w poznawaniu innych ludzi,
  • kłopoty w zawieraniu przyjaźni,
  • ograniczenie doświadczania radości z potencjalnie pozytywnych przeżyć,
  • nieumiejętność obrony własnych praw oraz wyrażania swojej opinii i wartości,
  • niedocenianie swoich mocnych stron,
  • nadmierne zakłopotanie i przejmowanie się własnymi reakcjami,
  • trudności w precyzyjnym myśleniu,
  • problemy ze skutecznym porozumiewaniem się.

Nieśmiałość jest zazwyczaj uwikłana w inne negatywne stany osobowości, jak depresja, lęk i samotność.

4. Jak przełamać nieśmiałość?

Nie ma jednej przyczyny nieśmiałości i nie ma jednego sposobu, by pokonać nieśmiałość. Trzeba mieć świadomość różnorodności czynników determinujących czy sprzyjających opisywanemu zjawisku. Są to np.: procesy chemiczne w mózgu, reaktywność, surowe traktowanie przez rodziców i nauczycieli, docinki rówieśników, błędne przekonania na własny temat, kłopoty adaptacyjne, mała tolerancja wobec niejasności, wygląd zewnętrzny, zmiany życiowe czy oczekiwania kulturowe.

Problem z nieśmiałością dotyczy nie tylko małych dzieci, młodzieży, ale i dorosłych. Bez względu na wiek, każdy chce wiedzieć, jak sobie radzić z nieśmiałością. Metod walki z uczuciem niepokoju wobec nieznajomych jest kilka. Można uczestniczyć w różnego rodzaju treningach kompetencji społecznych, np. w treningu asertywności czy skutecznej autoprezentacji. Na początku najlepiej dokonać analizy własnej nieśmiałości – jakie sytuacje cię paraliżują i w jakich okolicznościach czujesz dyskomfort?

Mimo poczucia onieśmielenia, nie unikaj kontaktu z ludźmi. Rozmawiaj. Możesz w naturalny sposób nauczyć się sprawnej komunikacji i uskutecznić swoje umiejętności społeczne. Nie udawaj pewniaka, kiedy czujesz się niezręcznie w towarzystwie. Mów otwarcie, że czujesz tremę i jesteś nieśmiały. Kiedy trudno ci rozpocząć rozmowę, zacznij od aktywnego słuchania drugiej osoby. Codziennie wzmacniaj swoją samoocenę i pewność siebie. Wypisz na kartce swoje mocne strony i czytaj je codziennie. Możesz również zastosować technikę wizualizacji. Wyobrażaj sobie różne sytuacje społeczne i układaj scenariusze – co powiesz i jak się zachowasz.

Nieśmiałość to nie żadna tragedia. Można wykorzystać pozytywne aspekty tej cechy – bycie skrytym, powściągliwym i zdystansowanym sprzyja dyskrecji i budowaniu trwałych przyjaźni. Trzeba tylko się przemóc i opanować lęk przed ludźmi, którzy mogliby się stać naszymi kompanami, gdybyśmy tylko dali im i sobie szansę.

Bibliografia

  • Zimbardo P.G., Nieśmiałość: Co to jest? Jak sobie z nią radzić?, PWN, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13280-9.
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Samoocena - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Stulejka

~Aaadddiii • ostatni post 29 minut temu

2

Chytry mąż

~ja01061988 • ostatni post 1 godzinę temu

20
Artykuły Samoocena
Samoocena

Samoakceptacja

(...) samoakceptacja? Jaki jest związek samoakceptacji z samooceną? Jakie konotacje znaczeniowe występują między takimi terminami, jak ... dotyczących samego siebie, czyli struktury „Ja”. Są to m.in. takie pojęcia, jak: samoocena – emocjonalna reakcja ... do siebie wyraża się w poziomie samoakceptacji lub samoodtrącenia. Zwykle samoakceptacja kształtuje się wcześniej niż...

Samoocena

Samoodtrącenie

(...) składa się z trzech komponentów: poznawczego – w skład którego wchodzi samoocena, emocjonalnego – na który składa się ... krzywdy, poczuciem winy, niską samooceną, pretensjami i żalem do siebie. Osoby takie zwykle nie potrafią docenić własnych sukcesów ... rodziców, uczy się, że na miłość trzeba sobie zasłużyć. Jego samoocena jest niestabilna, bo zależna od czynników zewnętrznych i...

Samoocena

Autowaloryzacja

(...) wysoka samoocena? Jak kreować wizerunek własnej osoby? Dlaczego ludziom zależy na robieniu dobrego wrażenia? Jakie wyróżnia się mechanizmy ... dobre. Na bazie tych wszystkich motywów kształtuje się samoocena, czyli zgeneralizowana postawa względem własnej osoby. Badania ... , zdolny, szczery, rozsądny, ma ponadprzeciętne poczucie humoru czy zdolności. Pozytywna samoocena wydaje się niemal niezbędna ... w sytuacji, gdy jednostka otrzymuje informacje na temat własnej osoby, które są sprzeczne z jej samooceną redukowanie...

Samoocena

Samoutrudnianie

(...) samooceną, którzy w razie porażki mają szansę usprawiedliwić się i zrzucić winę na splot niesprzyjających okoliczności. Dlaczego ... na realizację celu i odnieść porażkę. Nie dość, że ucierpi twoja samoocena, to jeszcze istnieje ryzyko, że uwierzysz, że jesteś ... i strategią samoutrudniania udało ci się dojść do celu. Zyskała twoja samoocena – „Zobaczcie wszyscy, jaki jestem świetny ... konfrontacji z wyzwaniem. Nie powiodło się. Odnosisz porażkę, ale twoja samoocena nie spada, bo masz usprawiedliwienie –...

Samoocena

Wysoka samoocena

(...) aprobaty społecznej i skłonnością do częstego przeżywania uczuć pozytywnych. Osoby z wysoką samooceną cechują się lepszym samopoczuciem psychicznym i lepszym stanem zdrowia somatycznego. Podkreśla się, że wysoka samoocena sprzyja szczęściu i umożliwia ... wartości? Czy wysoka samoocena sprzyja zadowoleniu z życia? Jak budować dobre mniemanie o sobie i pozytywny obraz siebie ... ”. Pojawiają się takie terminy, jak: „samoocena”, „poczucie własnej wartości”, „schemat...

Samoocena

Czy drzemie w tobie narcyz?

Chociaż narcyzm jako taki stanowi poważne zaburzenie osobowości, większość ludzi posiada w mniejszym lub większym stopniu natężenie cechy narcystycznej. Przejawia się ona, najogólniej mówiąc, „samouwielbieniem” – przesadną koncentracją...

Samoocena

Czy masz wysoką samoocenę?

(...) trudności. Niska i nieadekwatna samoocena predysponuje często do zachorowania na różne choroby natury psychicznej, np. depresje, nerwice, zaburzenia psychosomatyczne. Osoby z wysoką samooceną są natomiast pewne siebie, radosne, otwarte i optymistycznie nastawione do świata. Na szczęście nad samooceną można pracować! Sprawdź, jakie jest twoje poczucie własnej wartości! Twoje poczucie ... wskaże, jaka jest twoja samoocena. Pamiętaj, że test nie jest narzędziem diagnostycznym. Quiz potraktuj raczej jako...

Samoocena

Zaakceptuj swój wygląd i chudnij!

Otyłość to poważny problem nie tylko w Ameryce, ale także w wielu krajach Unii Europejskiej. Według raportu Komisji Europejskiej i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, ponad połowa dorosłych mieszkańców Zjednoczonej Europy ma nadwagę lub cierpi...

Samoocena

Egocentryzm

(...) nawet werbalnie podkreślić własne znaczenie. Wbrew pozorom, egocentryzm nie wiąże się z wysoką samooceną. Osoby o wysokim poczuciu...

Samoocena

Małe jest piękne, czyli zalety bycia niskim...

Małe jest piękne, czyli zalety bycia niskim...

Na wzrost nie mamy żadnego wpływu. Każdy z nas rośnie w swoim tempie i w zależności od genów osiąga taki, a nie inny wymiar. To cecha wrodzona przypisana nam przez matkę naturę, niezależna od czynników zewnętrznych. Bywa jednak, że czasem jesteśmy...