Uzależnienie od kokainy

Kokaina to alkaloid otrzymywany z liści krzewu Erythroxylon coca. Kokaina należy do substancji psychostymulujących. Jest produkowana nielegalnie. „Czysta kokaina” ma postać białego proszku. W medycynie stosuje się ją coraz rzadziej, wyłącznie do znieczuleń zewnętrznych w okulistyce i laryngologii. Kokaina silnie uzależnia psychicznie. Uzależnienie od kokainy prowadzi do skrajnego wyczerpania organizmu. Stopniowej biodegradacji ulegają wszystkie układy, np. oddechowy, krwionośny, pokarmowy i nerwowy. Niestety, głód psychiczny i pseudokorzystne efekty działania kokainy, jak euforia, jasność myślenia czy wzrost towarzyskości, zachęcają do ponownego sięgania po narkotyk.

Działanie kokainy

Kokaina jako substancja psychoaktywna działa na układ nerwowy. Skutki pobudzenia OUN po zażyciu kokainy, to:

• euforia, radość, zadowolenie;
• ustąpienie zmęczenia fizycznego i psychicznego;
• wyostrzenie percepcji, otwartość umysłu;
• wzmożona samoocena i pewność siebie;
• zwiększona sprawność fizyczna i intelektualna, ale tylko podczas wykonywania prostych czynności;
• potrzeba kontaktu emocjonalnego z ludźmi;
• ogólny wzrost aktywności;
• redukcja lęku społecznego;
• podniecenie seksualne;
• bezsenność;
• spadek łaknienia;
• rozszerzenie źrenic i wytrzeszcz gałek ocznych;
• wzrost ciśnienia krwi;
• przyspieszenie akcji serca i czynności oddechowych;
• zahamowanie perystaltyki jelit i żołądka;
• zahamowanie wydzielania śliny.

Kokaina jest substancją o krótkim okresie działania, dlatego w celu podtrzymania efektu euforyzującego bywa przyjmowana nawet wielokrotnie w ciągu godziny. Czas działania narkotyku zależy od drogi podania i postaci. Crack i kokaina wolnozasadowa to bardziej lotne formy kokainy. Wdychanie oparów daje znacznie silniejsze uczucie euforii niż przyjmowanie substancji w inny sposób. Chlorowodorek kokainy (kokaina HCl) ma mniejsze właściwości uzależniające. Potencjał uzależniający zależy od „czystości” narkotyku i drogi podania. Najbardziej uzależnia kokaina podana dożylnie, nieco mniej – donosowo, a najmniej – doustnie. W sprzedaży nielegalnej kokainę miesza się z glukozą, laktozą, mannitolem, niekiedy z amfetaminą, kofeiną lub lidokainą w celu wzmocnienia działania stymulującego. Zwykle nielegalna kokaina zawiera 50% „czystego” narkotyku. Im czystsza substancja, tym silniejsze działanie euforyzujące. Najczęściej kokaina jest wciągana nosem (tzw. wciąganie kreski). Dostaje się bezpośrednio do krwi przez śluzówkę. Jednorazowo wciąga się około 35 mg narkotyku. Inni zażywają kokainę poprzez iniekcje, co jednak powoduje wzrost ryzyka przedawkowania, a jeszcze inni inhalują opary kokainy, osiągając efekt psychotropowy już po minucie.

Skutki zażywania kokainy

Istnieje fałszywe przekonanie o możliwości długotrwałego przyjmowania kokainy w sposób „rekreacyjny”. Zarówno traktowanie kokainy jako sporadycznej rozrywki, jak i nałogowe „ćpanie” prowadzi do podobnych problemów, np. konfliktów z partnerem, konfliktów z prawem, aktów przemocy, niższego statusu materialnego. Nieregularne przyjmowanie kokainy sprzyja rozwojowi poważnych powikłań w postaci zaburzeń nastroju, stanów lękowych, nastawień urojeniowych i zaburzeń snu. Zażywanie kokainy sprzyja także zachodzeniu w niepożądane ciąże oraz zakażeniom przenoszonym drogą płciową. Kokaina silnie oddziałuje na układ krążenia, powodując wzrost ciśnienia krwi, tachykardię i zaburzenia rytmu serca, co uprawdopodabnia zawał serca, zawał mózgu lub krwotok mózgowy. Nawet małe dawki narkotyku mogą wywołać napad drgawkowy.

U kobiet ciężarnych kokaina sprzyja poronieniom, przedwczesnym porodom oraz większej umieralności okołoporodowej noworodków. Dożylne przyjmowanie kokainy łączy się z ryzykiem zakażenia HIV, zapalenia wątroby i innych infekcji. Kokaina zwiększa prawdopodobieństwo śmierci w wyniku wypadku samochodowego, zatrucia lub samobójstwa. Kokaina bywa przyjmowana przeważnie przez nałogowych narkomanów kilkudniowymi ciągami, wielokrotnie w ciągu doby, aż do całkowitego wyczerpania fizycznego i psychicznego. Przerwanie „ćpania” wynika tylko z braku środka. Kiedy stężenie kokainy spada w krwiobiegu, obniża się nastrój, mogą pojawić się myśli samobójcze, drażliwość, akty agresji. Osoby uzależnione są wyniszczone ze względu na brak łaknienia i snu. Są drażliwe, nieufne, podejrzliwe, pobudzone psychoruchowo, ksobne w interpretacji zdarzeń. Wykazują zaburzenia koncentracji uwagi. Inne objawy uzależnienia od kokainy, to:

• zaburzenia rytmu serca;
• nadciśnienie tętnicze;
• przewlekły skurcz naczyń krwionośnych;
• przyspieszenie rozwoju miażdżycy;
• zakrzepica związana z uszkodzeniem funkcji płytek krwi;
• bóle w klatce piersiowej;
• kaszel, chrypka, duszność;
• aseptyczna martwica przegrody nosowej (u narkomanów przyjmujących kokainę donosowo);
• rozedma płuc;
• tendencje do zapaleń płuc i odmy samoistnej;
• trudności w oddychaniu (tzw. crack lung – płuca palaczy crack);
• napady drgawkowe;
• udary mózgu;
• bóle głowy;
• stereotypie ruchowe;
• drżenie mięśni;
• ataksja;
• uszkodzenia nerek i wątroby;
• hipertermia;
• krwawienia z nosa;
• napady szału;
• zaburzenia osobowości;
• psychozy pokokainowe;
• depresja.

Życie osoby uzależnionej od kokainy zostaje całkowicie podporządkowane nałogowi i zdobywaniu narkotyku. O uzależnieniu świadczą też objawy abstynencyjne, np. obniżony nastrój, lęk, głód kokainowy, zmęczenie, myśli samobójcze, bezsenność, a potem wzmożona potrzeba snu, anhedonia, wzmożony apetyt. Objawy odstawienia narkotyku utrzymują się zwykle do 10 dni. U osób uzależnionych, ale też po jednorazowej dawce narkotyku mogą pojawić się zaburzenia psychotyczne – urojenia o różnej treści, głównie prześladowcze, omamy, iluzje, doznania cenestetyczne (np. swędzenie skóry), napadowy lęk, majaczenie, dezorientacja w czasie i przestrzeni, agresja, objawy depresyjne, spowolnienie psychoruchowe, apatia lub halucynoza pasożytnicza, czyli wrażenie, że po ciele chodzą różne owady, co często prowokuje do samookaleczeń. Uzależnienie od kokainy może prowadzić do śmierci w wyniku udaru lub paraliżu mięśni oddechowych.