Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Zatrucia cyjankami

Cyjanowodór jest to lotna ciecz. Związek ten swym zapachem przypomina migdały. Jest on stosowany jako silny środek dezynsekcyjny i deratyzacyjny, natomiast w przemyśle i technice wykorzystuje się jego sole. Zatrucia cyjankami są zwykle przypadkowe, jednak bardzo groźne dla zdrowia i życia. Cyjanowodór uniemożliwia oddychanie, co w konsekwencji skutkuje tym, że człowiek, który ma kontakt z cyjanowodorem, dusi się.

1. Przyczyny zatruć cyjankami

Działanie toksyczne cyjanków związane jest ze zdolnością do hamowania procesu określanego jako oksydacyjna fosforylacja. Połączenie jonów cyjankowych z trójwartościowym żelazem oksydazy cytochromowej blokuje zdolność wykorzystywania tlenu przez komórki żywego organizmu. Do zatrucia cyjankami dochodzi najczęściej przez przypadek. Częstym powodem zatruć jest wdychany gaz, wydzielający się podczas spalania tworzyw sztucznych lub opary kwasu cyjanowodorowego, powstającego podczas różnych procesów technologicznych, jak chociażby w przemyśle galwanizacyjnym. Do zatrucia może dojść w wyniku spożycia bardzo dużej ilości gorzkich migdałów, co ma miejsce najczęściej u dzieci, lub podczas prób samobójczych. Źródłami zatruć mogą być: cyjanowodór, sole rozpuszczalne, sole słabo rozpuszczalne oraz inne związki cyjanowe, np. bromki i chlorki. Dawka śmiertelna cyjanku wynosi 150-500 mg. Do zatrucia drogą oddechową często dochodzi po kilku minutach, a drogą pokarmową zazwyczaj po kilku godzinach. Ze względu na wysokie powinowactwo jonu cyjankowego z hemem dochodzi do blokowania oksydazy cytochromowej. Konsekwencją tego jest zahamowanie oddychania komórkowego, co w dalszym etapie prowadzi do porażenia oddechu, zatrzymania krążenia oraz śmierci. Blokowanie oksydazy cytochromowej przez jony cyjankowe jest odwracalne, tak więc duże znaczenia ma w tym wypadku szybkie zastosowanie odtrutki, która będzie wyperała jony cyjankowe z tego połączenia. Cyjanki blokują także inne enzymy, takie jak: dysmutaza ponadtlenkowa, oksydaza ksantynowa, syntaza tlenku azotu i inne.

2. Objawy zatruć cyjankami

Zatrucia cyjankami mogą przebiegać w różny sposób. Wszystko zależy od dawki przyjętej substancji, ale także od pH żołądka, a także indywidualnej wrażliwości. W przebiegu wziewnego zatrucia występują takie objawy, jak:

Przy tych objawach może zwrócić uwagę różowe zabarwienie skóry oraz unoszący się w powietrzu zapach gorzkich migdałów. Różowe zabarwienie skóry jest wynikiem zmniejszonego zużycia tlenu przez tkanki. Wśród innych, mniej specyficznych objawów wymienić należy:

W późniejszym okresie pojawiają się duszność oraz lęk przed uduszeniem się, szybkość oddechów znacznie wzrasta, dochodzi do zaburzenia świadomości oraz utraty przytomności. Zauważyć można również drgawki toniczno-kloniczne, ponadto skóra przyjmuje szare zabarwienie.

3. Leczenie zatruć cyjankami

Osobę, u której podejrzewa się zatrucie cyjankami, należy jak najszybciej usunąć z miejsca skażonego oparami, a następnie zabezpieczyć podstawowe czynności życiowe organizmu. Nie można ratować zatrutego oddechem usta-usta, ponieważ osoba ratująca może sama ulec zatruciu. Należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. W zatruciach drogą pokarmową postępowanie jest podobne. Osobę poszkodowaną należy przenieść w bezpieczne miejsce, a następnie przystąpić do udzialania pierwszej pomocy. Bezpośrednio po spożyciu trucizny u chorych przytomnych podaje się węgiel leczniczy, prowokuje wymioty, podaje środki przeczyszczające. Konieczny jest natychmiastowy kontakt z ośrodkiem zatruć.
Tlen jest podstawową odtrutką w zatruciach cyjankami. Innymi środkami pomocnymi w tym przypadku są tiosiarczan sodowy oraz związki tworzące kompleksy z toksynami, które przedostały się do organizmu. Główną jednak odtrutką na zatrucia cyjankami jest hydroksykobalamina, która wypiera cyjanki z połączeń z oksydazą chromową. Ogólne rokowania dla osób które uległy zatruciom są dobre, natomiast niebezpieczne są przypadki, kiedy osoby takie zapadają w śpiączkę.

Bibliografia

  • Król M., Panasiuk L., Szponar E., Ostre zatrucia (Praktyka Lekarza Rodzinnego), Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3862-0
  • Piotrowski J. Podstawy toksykologii, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 2008, ISBN 978-83-204-3401-9
  • Pach J. Zarys toksykologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2009, ISBN 978-83-233-2717-2

Źródła zewnętrzne

Sylwia Michalczyk,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zatrucia cyjankami - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Zatrucia cyjankami
Układ pokarmowy

Zatrucia

Zatrucia to kolejne, bardzo częste zaburzenia, z którymi się borykamy. W niektórych szpitalach do 10% przyjęć to zatrucia. Często zatrucie następuje przypadkowo w pracy podczas ekspozycji na substancje trujące, np. cyjanek lub fosforoorganiczne preparaty...

Układ pokarmowy

Zatrucia ołowiem

Zatrucie ołowiem to inaczej ołowica. Ostre zatrucia ołowiem są dość rzadkie. Metal wchłaniany jest przez układ oddechowy lub pokarmowy. Ołów działa toksycznie szczególnie na krew, układ nerwowy obwodowy i ośrodkowy,  wydalniczy, płciowy, kostny oraz...

Układ pokarmowy

Zatrucia rtęcią

Zatrucie rtęcią, czyli rtęcica, to bardzo poważne zatrucie, mogące prowadzić nawet do śmierci. W przypadku rtęci trujące są jej opary, które wdycha człowiek oraz większość związków – organicznych i nieorganicznych. Sama rtęć nie wchłania się z przewodu...

Układ pokarmowy

Zatrucia pokarmowe

Zatruciem pokarmowym nazywamy zaburzone działanie układu pokarmowego wskutek zjedzenia pokarmu wraz z aktywnymi drobnoustrojami chorobotwórczymi lub ich toksynami. Objawem zatrucia pokarmowego są wymioty, biegunki, niekiedy także gorączka. Mogą one pojawić...

Grzyby

Zatrucia grzybami

Podział grzybów trujących to dolegliwości pokarmowe, które powstają po zjedzeniu toksycznych, starych lub trujących roślin. Objawy zatrucia grzybami pojawiają się zaraz po zjedzeni

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Gronkowcowe zatrucia pokarmowe

Gronkowcowe zatrucia pokarmowe wywołane są przez gronkowca złocistego (Staphyloccocus aureus). Gronkowce to duża grupa bakterii Gram-dodatnich. Gronkowiec złocisty należy do najbardziej chorobotwórczych z tej grupy, ze względu na silnie trującą toksynę,...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Salmonellowe zatrucia pokarmowe

Pałeczki bakterii z grupy Salmonella enterica wywołują u ludzi zaburzenia żołądkowo-jelitowe - salmonellowe zatrucia pokarmowe. Współcześnie obserwuje się wzrost liczby zatruć pokarmowych. Wiąże się to z rozwojem przetwórstwa żywności oraz z przemysłową...

Dermatologia

Zatrucia bluszczem trującym

Bluszcz trujący (Toxidendron radicans) to roślina, którą trudno zidentyfikować. Charakteryzuje się ona trzylistnymi skupiskami i może występować zarówno jako krzak, jak i pnącze. Może wywołać kontaktowe zapalenie skóry, uszkodzenie błony śluzowej przewodu...

Produkty żywnościowe

Jak skutecznie uniknąć zatrucia pokarmowego?

Jak skutecznie uniknąć zatrucia pokarmowego?

Coraz częściej słyszymy o niebezpiecznych zatruciach pokarmowych wywołanych przez szczepy bakterii Escherichia Coli (EHEC). Czy należy się bać? Jak zapobiec zatruciom? Kupuj z głową Wystrzegaj się produktów hodowanych w szklarniach przy użyciu sztucznych...