Zatrucia cyjankami

Cyjanowodór jest to lotna ciecz. Związek ten swym zapachem przypomina migdały. Jest on stosowany jako silny środek dezynsekcyjny i deratyzacyjny, natomiast w przemyśle i technice wykorzystuje się jego sole. Zatrucia cyjankami są zwykle przypadkowe, jednak bardzo groźne dla zdrowia i życia. Cyjanowodór uniemożliwia oddychanie, co w konsekwencji skutkuje tym, że człowiek, który ma kontakt z cyjanowodorem, dusi się.

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny zatruć cyjankami
  2. 2. Objawy zatruć cyjankami
  3. 3. Leczenie zatruć cyjankami

1. Przyczyny zatruć cyjankami

Działanie toksyczne cyjanków związane jest ze zdolnością do hamowania procesu określanego jako oksydacyjna fosforylacja. Połączenie jonów cyjankowych z trójwartościowym żelazem oksydazy cytochromowej blokuje zdolność wykorzystywania tlenu przez komórki żywego organizmu. Do zatrucia cyjankami dochodzi najczęściej przez przypadek. Częstym powodem zatruć jest wdychany gaz, wydzielający się podczas spalania tworzyw sztucznych lub opary kwasu cyjanowodorowego, powstającego podczas różnych procesów technologicznych, jak chociażby w przemyśle galwanizacyjnym. Do zatrucia może dojść w wyniku spożycia bardzo dużej ilości gorzkich migdałów, co ma miejsce najczęściej u dzieci, lub podczas prób samobójczych. Źródłami zatruć mogą być: cyjanowodór, sole rozpuszczalne, sole słabo rozpuszczalne oraz inne związki cyjanowe, np. bromki i chlorki. Dawka śmiertelna cyjanku wynosi 150-500 mg. Do zatrucia drogą oddechową często dochodzi po kilku minutach, a drogą pokarmową zazwyczaj po kilku godzinach. Ze względu na wysokie powinowactwo jonu cyjankowego z hemem dochodzi do blokowania oksydazy cytochromowej. Konsekwencją tego jest zahamowanie oddychania komórkowego, co w dalszym etapie prowadzi do porażenia oddechu, zatrzymania krążenia oraz śmierci. Blokowanie oksydazy cytochromowej przez jony cyjankowe jest odwracalne, tak więc duże znaczenia ma w tym wypadku szybkie zastosowanie odtrutki, która będzie wyperała jony cyjankowe z tego połączenia. Cyjanki blokują także inne enzymy, takie jak: dysmutaza ponadtlenkowa, oksydaza ksantynowa, syntaza tlenku azotu i inne.

2. Objawy zatruć cyjankami

Zatrucia cyjankami mogą przebiegać w różny sposób. Wszystko zależy od dawki przyjętej substancji, ale także od pH żołądka, a także indywidualnej wrażliwości. W przebiegu wziewnego zatrucia występują takie objawy, jak:

Przy tych objawach może zwrócić uwagę różowe zabarwienie skóry oraz unoszący się w powietrzu zapach gorzkich migdałów. Różowe zabarwienie skóry jest wynikiem zmniejszonego zużycia tlenu przez tkanki. Wśród innych, mniej specyficznych objawów wymienić należy:

W późniejszym okresie pojawiają się duszność oraz lęk przed uduszeniem się, szybkość oddechów znacznie wzrasta, dochodzi do zaburzenia świadomości oraz utraty przytomności. Zauważyć można również drgawki toniczno-kloniczne, ponadto skóra przyjmuje szare zabarwienie.

3. Leczenie zatruć cyjankami

Osobę, u której podejrzewa się zatrucie cyjankami, należy jak najszybciej usunąć z miejsca skażonego oparami, a następnie zabezpieczyć podstawowe czynności życiowe organizmu. Nie można ratować zatrutego oddechem usta-usta, ponieważ osoba ratująca może sama ulec zatruciu. Należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. W zatruciach drogą pokarmową postępowanie jest podobne. Osobę poszkodowaną należy przenieść w bezpieczne miejsce, a następnie przystąpić do udzialania pierwszej pomocy. Bezpośrednio po spożyciu trucizny u chorych przytomnych podaje się węgiel leczniczy, prowokuje wymioty, podaje środki przeczyszczające. Konieczny jest natychmiastowy kontakt z ośrodkiem zatruć.
Tlen jest podstawową odtrutką w zatruciach cyjankami. Innymi środkami pomocnymi w tym przypadku są tiosiarczan sodowy oraz związki tworzące kompleksy z toksynami, które przedostały się do organizmu. Główną jednak odtrutką na zatrucia cyjankami jest hydroksykobalamina, która wypiera cyjanki z połączeń z oksydazą chromową. Ogólne rokowania dla osób które uległy zatruciom są dobre, natomiast niebezpieczne są przypadki, kiedy osoby takie zapadają w śpiączkę.

Bibliografia

  • Król M., Panasiuk L., Szponar E., Ostre zatrucia (Praktyka Lekarza Rodzinnego), Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3862-0
  • Piotrowski J. Podstawy toksykologii, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 2008, ISBN 978-83-204-3401-9
  • Pach J. Zarys toksykologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2009, ISBN 978-83-233-2717-2

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
1

Pytania do specjalistów

Artykuły Zatrucia cyjankami

Zatrucia
Układ pokarmowy Zatrucia

Zatrucia to kolejne, bardzo częste zaburzenia, z którymi się borykamy. W niektórych szpitalach do 10% przyjęć to zatrucia. Często zatrucie następuje przypadkowo w pracy podczas ekspozycji na substancje trujące, np. cyjanek lub fosforoorganiczne...

Układ pokarmowy Zatrucia ołowiem

Zatrucie ołowiem to inaczej ołowica. Ostre zatrucia ołowiem są dość rzadkie. Metal wchłaniany jest przez układ oddechowy lub pokarmowy. Ołów działa toksycznie szczególnie na krew, układ nerwowy obwodowy i ośrodkowy,  wydalniczy, płciowy,...

Zatrucia pokarmowe
Układ pokarmowy Zatrucia pokarmowe

Zatruciem pokarmowym nazywamy zaburzone działanie układu pokarmowego wskutek zjedzenia pokarmu wraz z aktywnymi drobnoustrojami chorobotwórczymi lub ich toksynami. Objawem zatrucia pokarmowego są wymioty, biegunki, niekiedy także gorączka. Mogą...

Układ pokarmowy Zatrucia rtęcią

Zatrucie rtęcią, czyli rtęcica, to bardzo poważne zatrucie, mogące prowadzić nawet do śmierci. W przypadku rtęci trujące są jej opary, które wdycha człowiek oraz większość związków – organicznych i nieorganicznych. Sama rtęć nie wchłania...

Zatrucia grzybami
Grzyby Zatrucia grzybami

Zatrucia grzybami to dolegliwości pokarmowe, które powstają po zjedzeniu toksycznych, starych lub trujących roślin. Objawy zatrucia grzybami pojawiają się zaraz po zjedzeniu produktów i towarzyszą im: bóle brzucha, powiększenie źrenic,...

Grzyby: zatrucia neurotropowe Odtwórz wideo
Grzyby Grzyby: zatrucia neurotropowe

Zasadniczo można wyróżnić trzy typy zatruć pokarmowych grzybami: zatrucie cytotropowe, zatrucie neurotropowe oraz zatrucie gastryczne (pokarmowe). Zatrucia cytotropowe charakteryzują się wywoływaniem uszkodzeń komórek narządów wewnętrznych:...

Jak skutecznie uniknąć zatrucia pokarmowego?
Produkty żywnościowe Jak skutecznie uniknąć zatrucia pokarmowego?

Coraz częściej słyszymy o niebezpiecznych zatruciach pokarmowych wywołanych przez szczepy bakterii Escherichia Coli (EHEC). Czy należy się bać? Jak zapobiec zatruciom? Kupuj z głową Wystrzegaj się produktów hodowanych w szklarniach przy użyciu sztucznych...

Zatrucie grzybami - możliwość zatrucia Odtwórz wideo
Grzyby Zatrucie grzybami - możliwość zatrucia

Zatrucia grzybami mogą mieć różne konsekwencje w zależności od tego, z jaką odmianą mamy do czynienia. W niektórych przypadkach pierwsze skutki uboczne można zaobserwować już po 30 minutach od spożycia. Gatunki grzybów działających...

Gronkowcowe zatrucia pokarmowe
Choroby zakaźne i pasożytnicze Gronkowcowe zatrucia pokarmowe

Gronkowcowe zatrucia pokarmowe wywołane są przez gronkowca złocistego (Staphyloccocus aureus). Gronkowce to duża grupa bakterii Gram-dodatnich. Gronkowiec złocisty należy do najbardziej chorobotwórczych z tej grupy, ze względu na silnie trującą...

Salmonellowe zatrucia pokarmowe
Choroby zakaźne i pasożytnicze Salmonellowe zatrucia pokarmowe

Pałeczki bakterii z grupy Salmonella enterica wywołują u ludzi zaburzenia żołądkowo-jelitowe - salmonellowe zatrucia pokarmowe. Współcześnie obserwuje się wzrost liczby zatruć pokarmowych. Wiąże się to z rozwojem przetwórstwa żywności oraz...

pokaż 10 następnych