Zatrucia pokarmowe

Zatrucia pokarmowe to zaburzenia funkcji przewodu pokarmowego, spowodowane spożyciem żywności zawierającej żywe drobnoustroje lub ich toksyny. Objawem zatrucia pokarmowego są wymioty, biegunki, niekiedy także gorączka. Mogą one pojawić się bezpośrednio po spożyciu skażonej żywności bądź dopiero następnego dnia. Zatrucia pokarmowe są niebezpieczne szczególnie dla zdrowia kobiet w ciąży, osób starszych oraz chorych z obniżoną odpornością.

Spis treści

Przyczyny zatruć pokarmowych

Ze względu na przyczynę, zatrucia pokarmowe możemy podzielić na:
 1. Zatrucia bakteryjne – spowodowane zjedzeniem żywych komórek bakteryjnych lub ich toksyn. Wśród nich znajdują się: 

Intoksykacja – czyli dostanie się do przewodu pokarmowego toksyn wytworzonych przez bakterie w pokarmie. Powszechne są zatrucia endotoksynami bakteryjnymi, czyli składnikami ściany komórkowej bakterii Gram-ujemnych. Znacznie groźniejsze, choć na szczęście coraz rzadsze, są zatrucia egzotoksynami, np. jadem kiełbasianym, enterotoksyną gronkowcową czy cytotoksynami niektórych szczepów pałeczki okrężnicy.  
Infekcje – bakterie kolonizują w tym przypadku komórki nabłonka jelitowego. Do tego typu zaliczają się zatrucia salmonellą.
Pałeczki salmonelli
Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez pałeczkę duru... »
Toksykoinfekcje – zatrucia mieszane bakteriami i ich toksynami.  Objawy: biegunka, ból brzucha. Zwykle wystarczą ścisła dieta, duże ilości płynów i węgiel leczniczy. Jeśli biegunka utrzymuje się dłużej niż dobę, należy zwrócić się do lekarza o pomoc.

2. Wirusowe zatrucia pokarmowe – wirusy powodują najczęściej zapalenie żołądka i jelit, co objawia się wymiotami i biegunką. Leczenie zatrucia pokarmowego obejmuje dietę i uzupełnianie płynów. Ten typ zatruć pojawia się często u dzieci.   

3. Zatrucia grzybicze – powstają w wyniku stałego przyjmowania żywności, która zanieczyszczona jest toksynami grzybów pleśniowych. Skutkuje uszkodzeniem narządów miąższowych, a zwłaszcza wątroby i nerek. Ważne jest, aby nie spożywać produktów spleśniałych. Pamiętać należy, że jeśli pleśń pojawiła się na jakimś fragmencie produktu, to występuje w całym towarze i nie wystarczy tylko odjąć części, na której jest widoczna. Pleśń może rozwijać się również w produktach przechowywanych w ciepłych i wilgotnych miejscach.  

Zapobieganie zatruciom pokarmowym

Bakterie obecne są wszędzie i trudno się przed nimi ustrzec. Możemy jednak zapobiec zatruciom pokarmowym. Jeżeli chcemy jeść zdrowo i bezpiecznie, powinniśmy kupować żywność w sprawdzonych sklepach – dotyczy to zwłaszcza sklepów, w których kupujemy lody i ciasta. Powinniśmy także uważnie przygotowywać potrawy. Zawsze przedtem należy spojrzeć, czy data ważności danego produktu jest wciąż aktualna. Ponadto trzeba zachować szczególną ostrożność, przyrządzając potrawy mięsne – przed podaniem należy sprawdzić, czy mięso zostało dobrze ugotowane; deseczkę, na której kroiliśmy surowe mięso, należy dokładnie umyć i często ją zmieniać. Nie wolno kilkakrotnie zamrażać i odmrażać produktów. Istotne jest także, by żywność przechowywać w odpowiedniej temperaturze. Zanim dotkniemy jakichkolwiek produktów spożywczych, powinniśmy dokładnie umyć ręce. Należy zachować ostrożność, przyrządzając potrawy z jaj, bo niejednokrotnie są one źródłem zakażenia salmonellą. Objawy zatrucia pokarmowego są niezwykle uciążliwe dla normalnego funkcjonowania organizmu, dlatego lepiej zapobiegać zatruciom niż je leczyć.

Przypisy

Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9

Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6

Linki zewnętrzne

Bakteryjne zatrucia pokarmowe

Artykuły Zatrucia pokarmowe

Salmonellowe zatrucia pokarmowe

Pałeczki bakterii z grupy Salmonella enterica wywołują u ludzi zaburzenia żołądkowo-jelitowe - salmonellowe zatrucia pokarmowe. Współcześnie obserwuje się wzrost liczby zatruć pokarmowych. Wiąże ...

Salmonella typhimurium jest przyczyną salmonellowego zatrucia.

Gronkowcowe zatrucia pokarmowe

Gronkowcowe zatrucia pokarmowe wywołane są przez gronkowca złocistego (Staphyloccocus aureus). Gronkowce to duża grupa bakterii Gram-dodatnich. Gronkowiec złocisty należy do najbardziej ...

Przyczyny zatruć pokarmowych

Lato to nasza ulubiona pora roku. Uwielbiamy słońce i ciepło. Niestety bakterie też, ponieważ panują idealne warunki do ich namnażania. Dlatego uważajmy na to, co jemy w te ciepłe dni, by ustrzec ...

Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi).

Zatrucia bluszczem trującym

Bluszcz trujący ( Toxidendron radicans ) to roślina, którą trudno zidentyfikować. Charakteryzuje się ona trzylistnymi skupiskami i może występować zarówno jako krzak, jak i pnącze. Może wywołać ...

Wszystkie części rośliny, a zwłaszcza owoce, są trujące dla człowieka, szczególnie dla dzieci.

Apteczka na wakacje

Kleszcze, osy, oparzenia, zatrucia , opryszczka – mogą się nam przydarzyć w trakcie letnich wypadów nad morze, w góry czy za miasto. Zwykle są to niegroźne schorzenia, jednak warto wiedzieć, jak ...

Opryszczka jest na tyle podstępną chorobą, że często przebiega zupełnie bezobjawowo. Dzieje się tak w większości przypadków, bo aż 80-90%. Raz zniwelowane objawy wirusa przechodzą następnie w stan utajenia, więc łatwo zbagatelizować problem, myśląc, że został on w pełni zażegnany.<br />
<br />
Przewlekłe bezobjawowe zakażenie HSV polega na wydzielaniu wirusa wraz ze śliną, nasieniem, śluzem z pochwy czy nawet wydzieliną z cewki moczowej. Proces ten odgrywa znaczącą rolę w rozpowszechnianiu się zakażenia HSV.<br />
<br />
Bardzo często bywa tak, że po okresie zaniknięcia objawów wirusa z czasem następuje nawrót choroby. Takie zjawisko określa się mianem „reaktywacji wirusa”. Czynnikami, które temu sprzyjają są: stres, gorączka, spadek odporności, urazy mechaniczne błon śluzowych i skóry, oziębienie organizmu czy nawet ekspozycja skóry na działanie promieni UV.<br />
<br />
Ciężkie objawy opryszczki mogą być także skutkiem ubocznym korzystania z takich zabiegów kosmetycznych i dermatologicznych, jak peeling czy makijaż permanentny.

Zatrucia

Zatrucia to kolejne, bardzo częste zaburzenia, z którymi się borykamy. W niektórych szpitalach do 10% przyjęć to zatrucia. Często zatrucie następuje przypadkowo w pracy podczas ekspozycji na ...

Zatrucia cyjankami

Cyjanowodór jest to lotna ciecz. Związek ten swym zapachem przypomina migdały. Jest on stosowany jako silny środek dezynsekcyjny i deratyzacyjny, natomiast w przemyśle i technice wykorzystuje się ...

Cyjanki są silnie toksyczne. Działanie polegające na blokadzie procesu oddychania na poziomie komórkowym może zakończyć się śmiercią.

Zatrucie alkoholem metylowym

Alkohol metylowy (metanol, spirytus drzewny) ma szerokie zastosowanie techniczne. Metanol wykorzystywany jest w produkcji rozpuszczalników, barwników, włókien syntetycznych. Stosuje się go także ...

Zatrucia rtęcią

Zatrucie rtęcią, czyli rtęcica, to bardzo poważne zatrucie, mogące prowadzić nawet do śmierci. W przypadku rtęci trujące są jej opary, które wdycha człowiek oraz większość związków – organicznych ...

Zatrucia grzybami

Zatrucia grzybami to dolegliwości pokarmowe, które powstają po zjedzeniu toksycznych, starych lub trujących roślin. Objawy zatrucia grzybami pojawiają się zaraz po zjedzeniu produktów i towarzyszą ...

Grzyby są chętnie spożywane jako dodatek do potraw oraz w postaci smażonej, gotowanej czy marynowanej. Polacy uwielbiają grzyby, lecz bardzo często zbierają te niewłaściwe. Trujące rośliny są niebezpieczne dla zdrowia, powodują zatrucia i inne problemy związane z układem pokarmowym. Grzyby trujące dzieli się na trzy grupy: grzyby niepowodujące zatruć śmiertelnych, grzyby będące przyczyną śmierci oraz grzyby podejrzane o substancje trujące.<br />
<br />
Do grzybów, które nie powodują zatruć śmiertelnych należą np.: podgrzybek brunatny, sarniak dachówkowaty oraz opieńka miodowa. Do grupy śmiertelnie trujących zalicza się: muchomora sromotnikowego i grzyby blanszowate. Krowiak, gąska, czubajeczka to grupa grzybów, które mogą być również przyczyną śmierci. Grzyby mogą powodować zatrucia, jeżeli zostaną zjedzone po wypiciu alkoholu, tj. żółciak siarkowy i gąska zielona.

Zatrucie alkoholem etylowym

Zatrucia alkoholem etylowym stanowią coraz większy procent wszystkich wykrywanych zatruć. Alkohol etylowy (etanol) należy do organicznych związków chemicznych. Stanowi podstawowy składnik wódek i ...

Wymioty odgrywają ważną rolę w praktyce klinicznej, mogą mieć przyczyny w dysfunkcjach przewodu pokarmowego.

Jak rozpoznać zatrucie wywołane przez alkohol?

Zatrucie alkoholowe to zatrucie spowodowane zbyt dużą dawką alkoholu w zbyt krótkim czasie. Zatrucie wywołane w organizmie alkohol może nawet doprowadzić do śmierci. Odróżnienie "zwykłego" ...

Kawa chroni przed gronkowcem!

Gronkowiec złocisty może wywołać zakażenie organizmu. Wyższa temperatura zwalcza infekcję, dlatego należy pić jak największe ilości gorącej kawy i herbaty, które mają właściwości bakteriobójcze.

Nowe badania wykazały, że prawdopodobieństwo wystąpienia gronkowca w jamie nosowo-gardłowej znacznie zmniejsza się dzięki piciu gorącej herbaty i kawy, które wykazują właściwości antybakteryjne.

Zakażenie laseczką jadu kiełbasianego

Zakażenie jadem kiełbasianym to bardzo groźne zatrucie pokarmowe. Brak szybkiej interwencji może spowodować śmierć chorego. Objawy botulinizmu to przede wszystkim zaburzenia neurologiczne.

Zatrucie laseczką jadu może być spowodowane jedzeniem konserw.

Zdrowy konserwant?

Wyniki ostatnich badań ułatwią przechowywanie żywności. Naukowcom udało się odkryć naturalny konserwant, który bez problemu niszczy pałeczki Salmonelli, bakterie E. coli i bakterie z rodzaju Listeria.

Sztuczne dodatki przedłużają trwałość i poprawiają estetykę produktu, niestety ich wpływ na zdrowie jest szkodliwy.

Czy w ciąży można jeść owoce morza i ryby?

Czy owoce morza w ciąży to dobry pomysł? Jakie ryby w ciąży są wskazane, a z których lepiej zrezygnować? Wiadomo, że dieta kobiety w ciąży narzuca na nią pewne ograniczenia. Z drugiej jednak ...

Badania wykazały, że dzieci kobiet, które w trakcie ciąży spożywały owoce morza, lepiej radzą sobie na gruncie towarzyskim, mają wyższy iloraz inteligencji oraz lepsze umiejętności motoryczne i komunikacyjne.

Nudności i wymioty

Nudności i wymioty to nieprzyjemne dolegliwości znane każdemu. Nudności to nieprzyjemne, bolesne uczucie potrzeby zwymiotowania. Te objawy mogą towarzyszyć różnym chorobom. U dzieci są to infekcje ...

Nosicielstwo Salmonelli

Nosicielstwo Salmonelli może się wiązać z bardzo poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Zarażenie bakterią może przebiegać bezobjawowo, a czasami powoduje tylko łagodne objawy zatrucia pokarmowego ...

Działanie mięty

Mięta pieprzowa jest ziołem o właściwościach leczniczych. Znajduje ona również zastosowanie w kuchni, wspaniale bowiem orzeźwia i nadaje potrawom świeży smak.

Przechowywanie żywności w zamrażarce

Przechowywanie żywności w zamrażarce ma wiele zalet. Jest to skuteczny sposób na długotrwałe przechowywanie jedzenia bez utraty jego wartości odżywczych . Zamrażanie produktów jest także bardzo ...

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Tępy ból brzucha promieniujący

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Co oznaczają bóle w lewym nadbrzuszu?

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Ból po lewej stronie podbrzusza

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Wysoka gorączka po operacji metodą Whipple'a

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin