Trwa ładowanie...

Jałowiec – gatunki i odmiany, właściwości i wykorzystanie

Jałowiec to roślina iglasta, która nie ma szczególnych wymagań glebowych. W Polsce, w warunkach naturalnych, spotykane są dwa gatunki. To jałowiec pospolity i jałowiec sabiński, inaczej jałowiec sawina. O ile owoce pierwszego są jadalne, o tyle drugie trujące. Co warto wiedzieć?

spis treści

1. Co to jałowiec?

Jałowiec (Juniperus L.) to rodzaj roślin iglastych należący do rodziny cyprysowatych. Występuje na wszystkich kontynentach półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego i subpolarnego, również w górach w strefie międzyzwrotnikowej.

Zobacz film: "Podstawowe badania, jakie powinna wykonać każda kobieta"

W obrębie rodzaju wyróżnia się około 50 gatunków, z czego w Polsce - w warunkach naturalnych - spotykane są dwa. To jałowiec pospolity (Juniperus communis L.) i jałowiec sabiński, inaczej jałowiec sawina (Juniperus sabina L.). Wiele gatunków i ich odmian uprawianych jest jako rośliny ozdobne.

Inne gatunki Juniperus to:

  • Juniperus bermudiana L. – jałowiec bermudzki
  • Juniperus chinensis L. – jałowiec chiński
  • Juniperus deppeana Steud – jałowiec grubokory
  • Juniperus excelsa M.Bieb. – jałowiec grecki, jałowiec wyniosły
  • Juniperus horizontalis Moench – jałowiec płożący
  • Juniperus × media Dmitr. – jałowiec pośredni
  • Juniperus occidentalis Hook. – jałowiec zachodni
  • Juniperus oxycedrus L. – jałowiec kolczasty
  • Juniperus phoenicea L. – jałowiec fenicki
  • Juniperus procumbens (Siebold ex Endl.) – jałowiec rozesłany
  • Juniperus rigida Siebold & Zucc. – jałowiec sztywny, jałowiec nadbrzeżny
  • Juniperus scopulorum Sarg. – jałowiec skalny
  • Juniperus squamata Buch – jałowiec łuskowaty
  • Juniperus virginiana L. – jałowiec wirginijski.

2. Jak wygląda jałowiec?

Pokrój jałowca jest bardzo zróżnicowany. Spotykane są zarówno wysokie drzewa osiągające do 40 m wysokości, jak i płożące krzewy. Rośliny mają sztywne i kłujące igły. Charakterystyczne dla rodzaju są szyszkojagody, które w postaci dojrzałej są kulistawe, w kolorze od fioletowego do czarnego. Na każdej łusce nasiennej powstaje od jednego do trzech nasion.

3. Jałowiec sabiński – odmiany i właściwości

Jałowiec sabiński, inaczej jałowiec sawina (Juniperus sabina L.) zawiera sabinol o nieprzyjemnym zapachu wyczuwalnym po roztarciu gałązek. To silnie trujący jałowiec. Spożycie jego niebieskawych owoców wywołuje wymioty, stany zapalne żołądka i jelit. Może prowadzić do zgonu.

Juniperus sabina często jest uprawiany jako roślina ozdobna w ogródkach i parkach. Nadaje się do ogrodów skalnych, na murki, w trawnikach. Popularne gatunki rośliny to:

  • jałowiec sabiński Tamariscifolia
  • jałowiec sabiński Variegata
  • jałowiec sabiński Mas
  • jałowiec sabiński Blue Danube.

## Jałowiec pospolity - właściwości lecznicze i wykorzystanie

Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.) to gatunek zawsze zielonego krzewu, który ma niewielkie wymagania glebowe. Rośnie nawet na glebach jałowych. To wiecznie zielona roślina iglasta o krótkich szydłowatych liściach i czarnych owocach, który nie traci swoich liści nawet w okresie zimowym, jest często uprawiana jako krzew ozdobny.

Owoce jałowca są jadalne i olejkodajne, a także lecznicze. To popularna przyprawa nadająca potrawom leśny zapach oraz słodki, gorzkawo-palący smaki. W kuchni można wykorzystywać zarówno całe, jak i zmiażdżone ziarna owocu. Przyprawą są także ususzone gałęzie jałowca. W dymie jałowcowym wędzi się także wędliny, które zyskują charakterystyczny

Owoce jałowca to również cenny surowiec zielarski, spożywanie którego przynosi korzyści zdrowotne. Można go stosować zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie w postaci naparów, odwarów i olejku, a także nalewki nazywanej jałowcówką.

Jakie są właściwości owoców jałowca? Szyszkojagody są zasobne w spore ilości garbników, olejku lotnego, cukrów, związków żywicznych, goryczy, kwasów organicznych oraz soli mineralnych. Dzięki temu owoc jałowca ma działanie antybakteryjne, odkażające, moczopędne oraz ułatwiające trawienie.

Jałowiec warto stosować wewnętrznie i zewnętrznie w przypadku:

  • zapalenia dróg moczowych (ma właściwości moczopędne, antybakteryjne oraz antyseptyczne),
  • problemów z wątrobą (wzmaga wydzielanie żółci),
  • problemów ze strony układu pokarmowego (wspiera trawienie, zapobiega nadmiernej fermentacji treści pokarmowej w jelitach, zapobiega wzdęciom oraz zaparciom),
  • przeziębienia (pomaga odblokować zatkany nos, udrażnia drogi oddechowe).
  • trudno gojących się ran, ropni, stanów zapalnych skóry, żylaków i zmian łuszczycowych,
  • łupieżu na skórze głowy,
  • bólu zębów,
  • reumatyzmu, nerwobóli, zapalenia korzonków,
  • przeziębienia (łagodzi kaszel, udrażnia górne drogi oddechowe, rozgrzewa).

Gdzie kupić jałowiec? Owoce jałowca można kupić w sklepie spożywczym, a wyciągi czy olejki w sklepach zielarskich lub aptekach.

4. Czy jałowiec jest szkodliwy?

Jałowiec sabiński jest trujący. Mogą szkodzić jednak także owoce jałowca pospolitego, choć są zdrowe i aromatyczne. Dzieje się tak, gdy są spożywane w nadmiarze (zalecana dzienna dawka to 3-4 owoce jałowca dziennie) bądź konsumują je osoby, które nie powinny. Warto pamiętać, że przeciwwskazania do stosowania owoców jałowca to między innymi wrzody żołądka i dwunastnicy, zapalenie pęcherzyka żółciowego, krwiomocz i białkomocz czy stan zapalny błony śluzowej żołądka.

Potrzebujesz konsultacji z lekarzem, e-zwolnienia lub e-recepty? Wejdź na abcZdrowie Znajdź Lekarza i umów wizytę stacjonarną u specjalistów z całej Polski lub teleporadę od ręki.

Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza