Metody wychowania dzieci

Rodzice bardzo często zastanawiają się, jak wychować dziecko na przyzwoitego człowieka. Co robić? Czego unikać? Ignorować przejawy agresji czy stawiać do kąta? Mimo wielu książek, programów telewizyjnych i stosu przeczytanych podręczników pedagogicznych rodzice czują się często bezradni wobec nieprawidłowych zachowań własnego dziecka. Nie umieją sobie poradzić i spychają obowiązek wychowawczy, np. na szkołę. Jakie wyróżnia się metody wychowania dzieci? Jaki styl wychowawczy wybrać? Jaka postawa rodzicielska jest najlepsza? Lepiej stosować kary czy nagrody?

Zobacz film: "Kiedy należy zgłosić się do psychiatry?"

Style wychowawcze

W fachowej terminologii pedagogicznej styl wychowawczy oznacza wypadkową sposobów i metod oddziaływania na dziecko wszystkich członków rodziny, w tym przede wszystkim rodziców. Na stosowane style wychowawcze mają wpływ poglądy opiekunów, ich własne doświadczenia wychowawcze z dzieciństwa wyniesione z rodzin macierzystych, obserwacje sposobów rozwiązywania różnych problemów wychowawczych oraz wiedza teoretyczna, np. zaczerpnięta z literatury pedagogicznej.

Można wyróżnić cztery główne style wychowawcze:

  • autorytarny – oparty na autorytecie rodziców, w którym przeważają bezpośrednie metody wychowania – kary i nagrody. Jest to wychowanie konsekwentne. Dominuje rodzic (wychowawca), dziecko musi się podporządkować;
  • demokratyczny – polega na współudziale dziecka w życiu rodziny. Dziecko wykazuje inicjatywę działania, dobrowolnie przyjmuje obowiązki i zadania. Rodzice uczestniczą w życiu pociechy. Stosują raczej pośrednie techniki wychowania, jak argumentacja, rozmowa, perswazja czy naśladownictwo;
  • niekonsekwentny – okazjonalny, gdzie rodzice nie mają sprecyzowanych zasad postępowania wobec dziecka. Ich wpływ zależy od chwilowego nastroju czy samopoczucia – raz surowo karzą szkraba, innym razem są pobłażliwi dla jego wybryków;
  • liberalny – duży akcent jest położony na samowychowanie dziecka. Rodzice zostawiają dużą swobodę, by nie hamować aktywności i spontanicznego rozwoju malucha. Interweniują tylko w skrajnych sytuacjach i spełniają każdą zachciankę dziecka. Nie ma praktycznie żadnych restrykcji wychowawczych.

Kryteria doboru metod wychowania

ADHD - zagadka małego łobuza

W ostatnich czasach zauważono u niektórych dzieci w wieku szkolnym – nadruchliwość, w porównaniu z dziećmi, które mają ten sam poziom rozwoju. Dodatkowo,...

Realia społeczno-kulturowe zmieniają się bardzo szybko, dlatego też zmianie muszą ulec tradycyjne metody wychowania, które nie przystają do aktualnej rzeczywistości. Żadne z dzieci XXI wieku nie będzie stało na grochu za karę.

O doborze metod wychowania decyduje wiele czynników, np.:

  • poziom dojrzałości (wiek) wychowanka – inne sposoby wychowawcze stosuje się wobec przedszkolaka, a inne wobec nastolatka,
  • indywidualne doświadczenia i właściwości dziecka – każdy człowiek ma inny temperament, cechy osobowości czy chociażby poziom uległości wobec autorytetu,
  • relacje rodzica z dzieckiem,
  • rodzic i jego własna filozofia wychowania,
  • czynniki sytuacyjne – kontekst społeczny, reakcje ze strony najbliższego otoczenia,
  • cele wychowania – metoda wychowania wynika z faktu, czy chce się czegoś nowego nauczyć, zredukować jakąś niekorzystną postawę dziecka, czy całkowicie ją wyeliminować z repertuaru reakcji wychowanka.

Metody oddziaływań wychowawczych

Istnieje kilka ważnych zjawisk psychologicznych, które odgrywają istotną rolę w transmisji wpływów wychowawczych, co prezentuje tabela niżej.

SYGNAŁY WYCHOWAWCZE PROCESY I ZJAWISKA psychologiczne
wzorzec czynności wzór osobowy przykład naśladownictwo identyfikacja modelowanie
zadania wymagania uczenie się powtarzanie ćwiczenie wzmacnianie przez kary i nagrody
społeczna sytuacja wychowawcza interakcja społeczna role społeczne
wartości normy zasady postępowania interioryzacja internalizacja

Metody oddziaływań wychowawczych to określone sposoby postępowania rodzica (wychowawcy), zmierzające do wywołania u dzieci (wychowanków) takiej aktywności własnej, która jest w stanie doprowadzić do zamierzonych zmian w ich zachowaniu lub/i osobowości. Rodzice są zatem nauczycielami dzieci i to oni kształtują ich postawy. Można wyróżnić cztery główne typy metod wychowania:

  • metody oparte na uczeniu się przez obserwację i naśladownictwo – modelowanie (świecenie przykładem osobistym),
  • metody oparte na uczeniu się przez warunkowanie – wyrażanie aprobaty lub dezaprobaty, kary i nagrody, organizowanie doświadczeń wychowanka, wywoływanie antycypacji następstw zachowań społeczno-moralnych (odwołanie się do zainteresowań, potrzeb i wiedzy dziecka),
  • metody oparte na uczeniu się językowym – wysuwanie sugestii, perswazja, instruowanie,
  • metody zadaniowe – ćwiczenie, przydzielanie zadań, funkcji i ról społecznych.

Wychowanie dziecka to bardzo trudne zadanie. Odpowiedzialność rodzicielska nie może sprowadzać się tylko do zaspokojenia materialnych potrzeb szkraba. Rodzice muszą dawać miłość, wsparcie, poczucie bezpieczeństwa, stabilizacji i spokoju własnemu dziecku. To oni stwarzają maluchowi atmosferę odpowiednią do właściwego rozwoju i kształcenia osobowości. Poza tym uczenie norm i zasad społecznych ma być punktem wyjścia do samoregulacji i zdolności samowychowania na dalszych etapach rozwoju, bowiem człowiek uczy się przez całe swoje życie, co fachowo określane jest jako „socjalizacja permanentna”.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Konarzewski K., Podstawy teorii oddziaływań wychowawczych, PWN, Warszawa 1982, ISBN 83-01-03823-3.
  • Przetacznikowa M., Włodarski Z., Psychologia wychowawcza, t. 2, PWN, Warszawa 1986, ISBN 83-01-02475-5.

Relacje z dziećmi

Komentarze (3)
~Andrzej Żyła
~Andrzej Żyła ponad rok temu

Polecam serie książkę Małgorzaty Danuty Kłaczyńskiej "Ważne rozmowy Krysi o świecie": Tom.1 "Rozmowy o tolerancji" oraz Tom.2 "Rozmowy o konsumpcjonizmie". Książki te nie skupiają się na samym wychowaniu dzieci ale na przekazaniu wartości moralnych. To my rodzice jesteśmy wzorcami dla naszych dzieci, poprzez nasze codzienne decyjze i czyny, pokazujemy dziecku jak należy postępować. Autorka w swoich książkach omawia trudne społeczne tematy w zrozumiały dla dziecka sposób oraz rozwiewa wątpliwości np na temat pojęcia tolerancja, z którym nawet dorośli mają problemy. Ponadto ksiązka uczy dziecko myslenia o konswkwencjach swoich czynów. Uczy wrażliwośći wobec drugiej osoby. Książka nadaje się do czytania samemu lub jako pomoc dla rodzica czytając i omawiając ją swojemu dziecku.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Relacje z dziećmi
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Relacje z dziećmi
Relacje z dziećmi

Sposoby wychowania dziecka

Sposoby wychowania dziecka

Relacja z rodzicami wpływa na ogólny stan psychiczny dziecka. Każdy etap dorastania wymaga innych form relacji i sposobów wychowania.

Relacje z dziećmi

Czego rodzice nie powinni mówić przy dzieciach?

Czego rodzice nie powinni mówić przy dzieciach?

Słowa mają wielką moc To, co rodzice mówią w obecności dzieci może mieć na nie ogromny wpływ - niekoniecznie pozytywny. Wydaje się nam nieraz (...) , że niewinne z pozoru wyrażenia nie są niczym złym, jednak w rzeczywistości mogą szkodliwie...

Relacje z dziećmi

Jak obchodzony jest Dzień Matki na świecie?

 Jak obchodzony jest Dzień Matki na świecie?

26 maja W Indiach dzieci samodzielnie przygotowują posiłki, w Australii przypinają goździki, a w Japonii w wyjątkowy sposób parzą herbatę. Obecnie (...) i urodzaj. Dopiero w XVII wieku święto przybrało nieco inny wymiar i od tamtego...

Relacje z dziećmi

Jak rozmawiać z nastolatkiem? - wskazówki dla rodziców

Jak rozmawiać z nastolatkiem? - wskazówki dla rodziców

Pouczanie nie popłaca Rodzice często rozmawiają z nastoletnim dzieckiem, pouczając je, co zazwyczaj odnosi odwrotny skutek do zamierzonego. Pouczanie (...) nie dowiadują się niczego o swoich dzieciach i ich życiu - w...

Relacje z dziećmi

Kazirodztwo (WIDEO)

Kazirodztwo (WIDEO) Odtwórz wideo

jest w tej relacji pokrzywdzona. Bardzo często dotyczy to dzieci, osób jeszcze przed okresem dojrzewania. Przemoc seksualna w rodzinie czyni jeszcze większe (...) Kazirodztwo to bardzo niepokojące zjawisko. Kazirodztwem...

Relacje z dziećmi

Najbardziej zaskakujące zmiany w życiu rodzica

Najbardziej zaskakujące zmiany w życiu rodzica

, masz wrażenie, że to nigdy się nie skończy, a zanim się obejrzysz, dziecko jest duże i samodzielne. I wtedy często zaczynasz tęsknić za wcześniejszą relacją. (...) Cały czas spędzasz z dzieckiem Gratulacje,...

Relacje z dziećmi

Młodsze rodzeństwo

Młodsze rodzeństwo

Wychowanie najmłodszych polega na zapewnieniu im poczucia bezpieczeństwa i na nauce odpowiedzialnego postępowania w stosunku do innych.

Relacje z dziećmi

Rodzeństwo

Rodzeństwo

Należy oswajać dziecko długo przed narodzeniem braciszka lub siostrzyczki do nowej sytuacji. Warto rozmawiać o tym, co będzie działo się po przyjściu na świat rodzeństwa.