Nietolerancja laktozy – przyczyny, objawy, rodzaje, dieta

Nietolerancja laktozy oznacza, że organizm nie potrafi prawidłowo przetwarzać laktozy – naturalnego cukru znajdującego się w mleku i nabiale. Jeżeli laktoza nie ulegnie rozkładowi podczas procesów trawiennych i przemieszcza się do jelita grubego, może powodować dolegliwości takie jak ból brzucha oraz wzdęcia.

Zobacz film: "Czym zastąpić mleko?"

spis treści

1. Nietolerancja laktozy – czym jest?

Laktoza to cukier mleczny składający się z galaktozy i glukozy. Największą jego zawartość odnotujemy w słodkim mleku owczym (5,1/100 g) oraz krowim (4,6-4,9/100g). Za rozpad laktozy odpowiada laktaza. Nietolerancja laktozy to schorzenie pokarmowe, które powstaje w wyniku niedoboru laktazy. Skutkuje to nieprzyjemnymi dolegliwościami układu pokarmowego.

Większość Europejczyków lub osób o europejskich korzeniach ma odpowiedni poziom laktazy w organizmie. Spowodowane to jest dietą bogatą w krowie mleko. Sprawia to, że w organizmie produkowane jest więcej laktazy. U mieszkańców Europy Zachodniej i Północnej niedobór laktazy sięga 20% społeczeństwa. Mieszkańcy Afryki lub Azji charakteryzują się o wiele gorszym wynikiem, który wynosi około 70-100%. W Polsce na nietolerancję laktozy cierpi około 25% dorosłych i 1,5 % niemowląt.

2. Nietolerancja laktozy – rodzaje

Po urodzeniu aktywność laktozy w jelitach jest wysoka. W pierwszych latach życia spada o prawie 90%. Nietolerancję laktozy można podzielić na dwa rodzaje:

  • Nietolerancja pierwotna – w pierwszych latach życia jest nieaktywna. Jej pierwsze objawy można zaobserwować po 2. roku życia, lecz zazwyczaj dotyka nastolatków i osoby dorosłe. Najczęściej powstaje w wyniku dziedzicznego niedoboru laktazy. Czasem może być wynikiem przebytych chorób;
  • Nietolerancja wrodzona – spotykany niezwykle rzadko rodzaj nietolerancji laktazy. Noworodek dotknięty tego typu schorzeniem musi być karmiony pokarmem niezawierającym mlecznego cukru.

3. Nietolerancja laktozy - przyczyny

Nietolerancja laktozy ma miejsce, gdy w przewodzie pokarmowym nie zostają wytworzone dostateczne ilości enzymu o nazwie laktaza, który jest niezbędny do trawienia laktozy. Schorzenie to może być dziedziczne. Zdarza się, że problem jest obecny już u noworodków.

Wówczas dziecko nie może spożywać żadnych produktów zawierających laktozę. Tymczasowa nietolerancja laktozy może wystąpić u wcześniaków, ponieważ ich organizm nie jest jeszcze w stanie wytwarzać laktazy. Problem ustępuje zwykle samoistnie w momencie, gdy w jelitach zaczyna się proces wytwarzania tego enzymu.

Nietolerancji laktozy sprzyjają schorzenia takie jak:

Za problemy z tolerancją laktozy odpowiadają także niektóre leki np. antybiotyki, leki przeciwzapalne.

Objawy, które mogą świadczyć o nietolerancji laktozy
Objawy, które mogą świadczyć o nietolerancji laktozy [7 zdjęć]

Nietolerancja laktozy jest dziś jedną z najczęstszych nietolerancji pokarmowych. Dochodzi do niej, kiedy...

zobacz galerię

4. Nietolerancja laktozy - objawy

Objawy nietolerancji laktozy mogą być zróżnicowane, od łagodnych po ciężkie w zależności od ilości laktazy wytwarzanej przez organizm. Symptomy nietolerancji laktozy pojawiają się zazwyczaj po 30-120 minutach od spożycia mleka lub jego przetworów. Są to najczęściej: wzdęcie, kurczowe bóle brzucha, nadmierne gazy, luźne stolce lub biegunka, wymioty oraz odgłosy "przelewania" w brzuchu.

5. Nietolerancja laktozy – diagnoza

W celu rozpoznania nietolerancji laktozy wykonuje się badania takie jak:

  • Badanie pH stolca – kwaśne pH świadczy o nietolerancji laktozy. Niestrawiona laktoza wpływa na zakwaszenie kału;
  • Wodorowy test oddechowy – polega na podaniu osobie badanej laktozy, a następnie zmierzeniu stężenia wodoru przy wydychanym powietrzu. Podczas fermentacji laktozy w jelicie grubym wydzielany jest wodór, którego organizm pozbywa się za pośrednictwem dróg oddechowych;
  • Doustne podanie laktozy – po podaniu pacjentowi laktozy oznacza się stężenie glukozy we krwi;
  • Próba eliminacyjna – pacjent przez 14 dni stosuje dietę niezawierającą laktozy. Obserwacja objawów pomaga stwierdzić nietolerancję laktozy;
  • Endoskopia – jest to bardzo skuteczna metoda inwazyjna. Polega na pobraniu wycinka jelita cienkiego w celu oceny zawartości laktozy;
  • Badanie molekularne – służy potwierdzeniu lub wykluczeniu hipolaktazji u osób dorosłych.

6. Nietolerancja laktozy – leczenie

Niestety wyleczenie schorzenia jest niemożliwe. Osoby cierpiące na nietolerancję laktozy powinny wykluczyć ją z diety lub ograniczyć. Można także zażywać tabletki zawierające laktozę. U osób chorych kluczowa jest odpowiednia dieta dostosowana do stopnia nasilenia choroby.

7. Nietolerancja laktozy - dieta

Mimo iż nie istnieje lek na nietolerancję laktozy, dzięki zmianom w diecie można znacząco złagodzić objawy tego problemu. Dieta bezlaktozowa wymaga wyeliminowania świeżego mleka, słodkiej śmietany i maślanki. Całkowita rezygnacja z nabiału jest jednak niewskazana, organizm dziecka potrzebuje bowiem odpowiedniej ilości wapnia.

Aby nie doszło do niedoboru tego składnika mineralnego, należy zadbać o to, by w jadłospisie dziecka znalazły się następujące produkty:

  • jogurty, kefiry i kwaśne mleko – są dobrze tolerowane przez większość dzieci z nietolerancją laktozy; produkty te zawierają żywe kultury bakterii produkujące laktazę, dzięki czemu zwiększa się ich tolerancja przez organizm dziecka;
  • ser żółty, kwaśny ser biały i przetwory mleka sojowego – można podawać je dziecku z nietolerancją laktozy, ale w rozsądnych ilościach;
  • migdały, orzechy i żółtka jaj – to doskonałe źródła wapnia dla osób z nietolerancją laktozy;
  • warzywa strączkowe;
  • ryby (szczególnie dla cierpiących na nietolerancję laktozy wskazane są szprotki).
Nietolerancja laktozy oznacza, że organizm nie potrafi prawidłowo przetwarzać laktozy
Nietolerancja laktozy oznacza, że organizm nie potrafi prawidłowo przetwarzać laktozy (123rf.com)

W diecie dziecka z nietolerancją laktozy wskazane są również inne zmiany. Aby maluch nie doświadczał problemów trawiennych, zaleca się całkowitą rezygnację nie tylko ze świeżego mleka i śmietany, ale i z majonezu, kremów na bazie śmietany lub mleka, czekolady, lodów, budyniu, tortów, ptasiego mleczka, ciastek maślanych, herbatników oraz naleśników.
Warto pamiętać, że mleko w proszku wchodzi często w skład płatków śniadaniowych, chipsów, krakersów, batonów proteinowych i sosu do spaghetti.

Produkty mleczne mogą być również stosowane jako dodatki smakowe do mięs przetworzonych: parówek, kiełbasek i konserw. W postępowaniu dietetycznym u osób z nietolerancją laktozy warto wspomóc się sprawdzonymi probiotykami dla dzieci.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

8. Nietolerancja laktozy a nietolerancja mleka

Nietolerancja laktozy nie jest tym samym co nietolerancja mleka. W przypadku nietolerancji mleka za nieprzyjemne dolegliwości odpowiada alergia na białko mleka. Układ odpornościowy w kontakcie z tym alergenem powoduje znane nam dolegliwości. Objawy związane z nietolerancją mleka mogą wystąpić kilkanaście godzin po spożyciu.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy