Ostra reakcja na stres

Stres - karta SCORE
Stres - karta SCORE

Karty ryzyka SCORE pozwalają określić lekarzom, czy dana osoba może być podatna na wystąpienie chorób...

zobacz galerię

Zobacz film: "Depresja - przyczyny"

Stres towarzyszy nam od momentu narodzin do śmierci. Nie można go uniknąć. Czasami jednak trudne sytuacje życiowe znacznie przekraczają zdolności adaptacyjne jednostki i jej wrażliwość na frustracje. W przypadku wyjątkowo silnych stresorów może rozwinąć się ostra reakcja na stres – jest to zaburzenie z grupy nerwic, które znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych pod kodem F43.0. Jak objawia się ostra reakcja na stres? Jak wzmocnić odporność na stres? Jak pomagać osobom w skrajnie trudnych okolicznościach życiowych?

spis treści

1. Przyczyny ostrej reakcji na stres

Podobnie, jak w przypadku zaburzeń adaptacyjnych czy zespołu stresu pourazowego PTSD, ostra reakcja na strespojawia się wskutek czynnika przyczynowego, jakim jest wyjątkowo stresujące wydarzenie życiowe, które znacznie przekracza możliwość radzenia sobie ze stresem i zasoby psychiczne, jakimi dysponuje człowiek. Do skrajnie stresujących doświadczeń można zaliczyć m.in.: wojny, rozboje, napady, katastrofy lotnicze, wypadki samochodowe, pożary, katastrofy żywiołowe, powodzie, gwałt, nagłą, znaczną zmianę społecznego układu odniesienia danej osoby, wielokrotne osierocenie (śmierć kilku bliskich osób w jednym czasie), itp.

W przypadku ostrej reakcji na stres, stresory mają charakter druzgocących przeżyć, pociągających za sobą poważne zagrożenie dla nienaruszalności fizycznej danej osoby lub osób jej bliskich, jak i ryzyko utraty bezpieczeństwa. Prawdopodobieństwo wystąpienia tego rodzaju zaburzenia nerwicowego wzrasta wraz z współwystępowaniem wyczerpania fizycznego lub czynników organicznych (np. starszy wiek). Ponadto ostra reakcja na stres zależy od indywidualnej wrażliwości emocjonalnej osoby, umiejętności radzenia sobie ze stresem (ang. coping), wsparcia społecznego i odporności na frustracje.

2. Objawy ostrej reakcji na stres

Ostra reakcja na stres to zaburzenie przejściowe w odpowiedzi na silny stres psychiczny lub fizyczny u osoby, która nie wykazuje innego zaburzenia psychicznego. Obraz kliniczny ostrej reakcji na stres cechuje znaczna zmienność i różnorodność. Do typowych objawów tego zaburzenia zalicza się:

  • oszołomienie, szok psychiczny,
  • zawężenie pola świadomości,
  • zawężenie uwagi,
  • zaburzenia orientacji,
  • niezdolność rozumienia bodźców (człowiek nie wie, co się do niego mówi),
  • wyłączenie się z sytuacji traumatyzującej,
  • rozpacz i gniew,
  • niepokój i nastrój depresyjny,
  • stupor dysocjacyjny,
  • pobudzenie emocjonalne i psychoruchowe,
  • nadmierną aktywność (reakcja ucieczki lub fugi),
  • ograniczoną poczytalność umysłową (agresywność),
  • wegetatywne znamiona panicznego lęku, np. kołatanie serca, pocenie się, zaczerwienienie, szybkie tętno, uczucie duszności.

Objawy uzewnętrzniają się w ciągu kilku minut od zadziałania stresora czy traumatycznego wydarzenia i zanikają w ciągu dwóch-trzech dni (często nawet w okresie kilku godzin). Cały epizod może być pokryty częściową lub całkowitą amnezją.

3. Diagnoza i leczenie ostrej reakcji na stres

Ostrą reakcję na stres określa się synonimicznie jako ostrą reakcję kryzysową, stan kryzysu, szok psychiczny czy wyczerpanie walką (ang. combat fatigue). Kryteria diagnostyczne, według ICD-10, do rozpoznania ostrej reakcji na stres, są następujące:

  • bezpośredni i wyraźny związek przyczynowo-skutkowy między wydarzeniem stresującym a wystąpieniem symptomów zaburzenia;
  • zmienny obraz kliniczny – stan oszołomienia, rozpaczy, lęku, złości, depresji, wyłączania się i pobudzenia, ale bez dominacji jakiegokolwiek z objawów;
  • szybki zanik symptomów w przypadku wycofania pacjenta ze stresującego otoczenia (np. z miejsca wypadku) od kilku godzin do kilku dni.

Rozpoznanie ostrej reakcji na stres należy różnicować z zaburzeniami adaptacyjnymi, PTSD i zaburzeniem lękowym z napadami lęku. W przypadku ostrej reakcji na stres trzeba otoczyć osobę cierpiącą wsparciem, opieką, zapewnić spokój i bezpieczeństwo. Doraźnie lekarz na miejscu zdarzenia zwykle podaje leki uspokajające. W perspektywie długofalowej konieczna może być pomoc psychologiczna.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy