Substancje słodzące

Mianem „substancji słodzących” określa się substancje stosowane w celu nadania słodkiego smaku produktom spożywczym. Cukier rafinowany jest źródłem energii, ale nie dostarcza organizmowi żadnych składników odżywczych, a jedynie tzw. pustych kalorii. Nadmiar cukru w diecie jest przyczyną wielu chorób, w tym otyłości, próchnicy, cukrzycy. Nic więc dziwnego, że wynalezienie słodzików było uważane za przełom w żywieniu.

Polecane wideo:

1. Wpływ słodzików na zdrowie

Korzyści ze spożywania cukru są niewspółmierne do jego szkodliwości. Chwilowe nasycenie po zjedzeniu słodkości, w niedługim czasie objawi się niepohamowanym apetytem, dlatego człowiek sięga po kolejny batonik, czekoladkę czy ciastko. Nie potrafimy powstrzymać się od jedzenia, co jest prostą drogą do nadwagi i otyłości, które sprzyjają rozwojowi cukrzycy i nadciśnienia tętniczego.

Słodziki dostarczają słodkiego smaku i w przeciwieństwie do cukrów prostych, mają niewielką zawartość kalorii. Niektóre z nich są zupełnie pozbawione wartości kalorycznej. Jest to spowodowane faktem, że słodziki, z wyjątkiem aspartamu, nie są trawione przez organizm. Aspartam jest metabolizowany naturalnie, dzięki zawartości dwóch występujących i w innych produktach spożywczych, aminokwasów. Jest niezwykle popularną substancją, ponieważ niewielka jego ilość (odpowiadająca zaledwie 1/10 kalorii) zapewnia słodki smak równoważny łyżeczce cukru. Obecnie aspartam jest powszechnie stosowany w napojach dietetycznych i innych produktach typu light i przeznaczonych dla cukrzyków.

Pojawiły się jednak opinie, że słodziki nie powinny być stosowane, ponieważ przyczyniają się do otyłości i innych schorzeń. Rzeczywiście, spożywane w nadmiarze mogą być szkodliwe. Wystarczy jednak zachować zdrowy rozsądek i nie przekraczać określonej dopuszczalnej dawki słodzików, aby cieszyć się dobrym zdrowiem. Trzeba jedynie zdawać sobie sprawę z tego, że słodziki to nie tylko niewielkie tabletki słodzące kawę czy herbatę, ale też składnik wielu produktów spożywczych. Ze słodzików korzystają producenci słodyczy, pieczywa, produktów dietetycznych, płatków śniadaniowych, gum do żucia, przetworów owocowych i warzywnych, napojów gazowanych, a także przemysł farmaceutyczny.

10 sposobów na zmniejszenie cukru w diecie

Przygotuj się do skutecznej realizacji założonych celów. Miej przy sobie zdrowe przekąski, które pozwolą zapobiec kupowaniu słodkich i niezdrowych łak...

2. Co zamiast cukru?

Coraz więcej osób sięga po naturalne słodziki, takie jak:

  • syrop z agawy – jest uzyskiwany z meksykańskiego kaktusa, w smaku przypomina miód o posmaku landrynek,
  • syrop słodowy z orkiszu – jest zwykle dodawany do ciast i twarożku,
  • syrop ryżowy, jęczmienny lub klonowy – stosuje się je do deserów, płatków i napojów,
  • syropy owocowe – najczęściej używa się syropów z winogron i jabłek,
  • ksylitol - cukier brzozowy, pod względem słodkości jest zbliżony do cukru,
  • melasa – gęsty syrop uzyskiwany podczas produkcji cukru spożywczego,
  • fruktoza – jest naturalnym cukrem owocowym zalecanym dla cukrzyków, ponieważ nie podnosi szybko poziomu cukru we krwi,
  • miód – zawiera witaminy i istotne składniki odżywcze, ale w temperaturze powyżej 50ºC traci swoje zdrowotne właściwości.

Oprócz wymienionych już naturalnych słodkości warto wspomnieć także pozostałe zamienniki cukru. Inne rodzaje słodzików to:

  • acesulfam K – jest równie słodki jak aspartam, ale nie rozkłada się pod wpływem wysokiej temperatury i nie ma skutków ubocznych,
  • aspartam – jest około 200 razy słodszy od cukru i ma znacznie mniejszą zawartość kaloryczną, podlega metabolizmowi w naturalny sposób,
  • sacharyna – jest 300-500 razy słodsza niż cukier, ale ma lekko gorzki smak,
  • sorbitol – magazynuje się w organizmie i może niekorzystnie wpływać na układ nerwowy, w nadmiarze wywołuje biegunki oraz zaburzenia trawienia,
  • malitol – w smaku przypomina cukier i można go stosować do wypieków i gotowania,
  • mannitol – spożycie zbyt dużych jego ilości może skończyć się biegunką,
  • taumatyna,
  • sukraloza,
  • sól aspartamowo-acesulfamowa,
  • cyklaminiany,
  • neohesperydyna,
  • izomalt,
  • laktitol.

3. Zalety i wady stosowania słodzików

Spożywane w racjonalnych, zalecanych ilościach substancje słodzące mają wiele zalet. Są to:

  • minimalna wartość kaloryczna przy wyraźnie słodkim smaku,
  • smak zbliżony do cukru,
  • brak szkodliwości dla zębów - nie powodują powstawania próchnicy,
  • możliwość stosowania w przypadku osób odchudzających się i chorujących na cukrzycę,
  • cena jednostkowa nabycia.

Niestety, oprócz korzyści płynących ze stosowania substancji słodzących, należy liczyć się także z działaniem ubocznym. Do najważniejszych minusów słodzików należą:

  • niemożność stosowania sztucznych słodzików, w tym aspartamu o osób chorujących na fenyloketonurię,
  • metaliczny posmak w ustach po spożyciu niektórych słodzików, zwłaszcza przy wysokich stężeniach substancji słodzących,
  • niepożądane dolegliwości przy nadmiernym spożyciu, na przykład biegunki,
  • działanie rakotwórcze sacharyny oraz cyklaminianów (substancje te wycofano z obrotu)
  • stłuszczenie wątroby na skutek spożywania zbyt dużej ilości fruktozy.

Aspartam to najczęściej używana w przemyśle spożywczym substancja słodząca, której można używać zamiast tradycyjnego cukru. W wielu badaniach dowiedziono, że jego zastosowanie nie ma ujemnego wpływu na nasz organizm. Nie należy jedynie nadmiernie przekraczać jego spożycia. W przeciwnym wypadku rzeczywiście może on wywoływać skutki uboczne.

Słodziki zyskały ogromną popularność, ale w nadmiernej ilości mogą być szkodliwe dla organizmu. Niektóre substancje powodują biegunki, inne mają poważniejsze skutki uboczne. Dlatego też rezygnując z cukru na rzecz słodzików warto zachować zdrowy rozsądek.

Komentarze (14)
~śmieszne
~śmieszne 4 miesiące temu

Aspartam składa się z trzech substancji chemicznych: kwasu asparaginowego, fenyloalaniny oraz estru metylowego, który zaraz po spożyciu słodzika przekształca się w metanol. Każda z tych substancji występuje naturalnie w żywności: kwas asparaginowy i fenyloalanina są aminokwasami, a więc znajdują się w produktach białkowych; natomiast metanol (alkohol metylowy) występuje w owocach. Jednak jest pewne ale. Otóż związki te, obecne naturalnie w żywności występują w połączeniach z innymi substancjami – fenyloalanina i kwas asparaginowy związane z proteinami, zaś metanol w połączeniu z pektyną. Człowiek nie wytwarza enzymu, który umożliwiłby odłączenie metanolu od pektyny dlatego nawet większe ilości metanolu występujące w owocach (w porównaniu do aspartamu) są całkowicie nieszkodliwe. Dodatkowo metanol nigdy nie występuje sam – zawsze w produktach spożywczych towarzyszy mu etanol, będący odtrutką na toksyczne działanie alkoholu metylowego. Różnica polega na tym, że w wyniku rozkładu aspartamu w jelicie cienkim powstają wolne formy wyżej wymienionych związków, które według naukowców okazują się bardzo szkodliwe dla organizmu człowieka. Kwas asparaginowy (40% aspartamu) Pełni on istotną funkcję w organizmie człowieka, a mianowicie jest związkiem, z którego powstaje asparaginian, który jest neuroprzekaźnikiem, umożliwiającym przepływ informacji pomiędzy komórkami nerwowymi (neuronami) w mózgu. Jednak nawet nieznacznie zwiększone spożycie kwasu asparaginowego może być przyczyną obumierania komórek nerwowych. Dzieje się tak na skutek wysokiego stężenia neuroprzekaźników – powodują one nadmierne pobudzenie komórek nerwowych a w efekcie ich śmierć. Naukowcy zaobserwowali podobne zjawisko w przypadku glutaminianu sodu – powszechnie występującego w żywności wzmacniacza smaku. Jego głównym składnikiem jest kwas glutaminowy, z którego powstaje glutaminian również będący neuroprzekaźnikiem. Niestety okazuję się, że zauważalne objawy kliniczne pojawiają się dopiero w momencie gdy obumrze aż 75% neuronów w mózgu – oczywiście aby doszło do takiego stanu należy spożywać duże ilości wolnych postaci kwasu asparaginowego i glutaminowego – co wcale nie jest trudne w obecnych czasach, gdzie w wielu produktach można znaleźć glutaminian sodu i aspartam. Fenyloalanina (50% aspartamu) Jest ona aminokwasem egzogennym (musi być dostarczana wraz z pożywieniem), niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Fenyloketonuria to genetycznie uwarunkowane zaburzenie metaboliczne w wyniku którego chora osoba nie metabolizuje fenyloalaniny z powodu braku odpowiedniego enzymu. W nieleczonej fenyloketonurii (leczenie polega na wyeliminowaniu pokarmów zawierających ten aminokwas) dochodzi do gromadzenia fenyloalaniny w mózgu, a to z kolei jest przyczyną ciężkiego uszkodzenia mózgu oraz upośledzenia umysłowego. Badania naukowe pokazują, że przyjmowanie aspartamu, szczególnie w połączeniu z węglowodanami, powoduje znaczące podniesienie stężenia fenyloalaniny w mózgu nawet u osób zdrowych. Jak można się domyślać zjawisko to nie jest również korzystne. Otóż fenyloalanina jest składnikiem hormonu noradrenaliny, a więc wysokie spożycie aspartamu zwiększa poziom tego hormonu. To z kolei zaburza równowagę pomiędzy noradrenaliną a serotoniną – następuje zmniejszenie ilości tego drugiego. Natomiast niski poziom serotoniny jest powiązany z zaburzeniami emocjonalnymi (zmiany nastroju, depresja, ataki paniki). Alkohol metylowy (10% aspartamu) Metanol jest metabolizowany w organizmie do kwasu mrówkowego oraz formaldehydu – co do którego nie ma wątpliwości, że stanowi śmiertelną truciznę. Sam alkohol metylowy nie kumuluje się w organizmie człowieka, w przeciwieństwie do jego metabolitów, które w pewnym stopniu gromadzą się w tkankach. Objawami zatrucia metanolem są m.in.: bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, buczenie w uszach, dreszcze, zaniki pamięci, drętwienie i bóle kończyn. Charakterystycznymi objawami są postępujące problemy ze wzrokiem – początkowo lekkie upośledzenie widzenia i zwężenie pola widzenia, przechodzące następnie w ślepotę. Metanol zostaje powoli uwolniony z aspartamu w jelicie cienkim pod wpływem działania enzymu chymotrypsyny na grupę metylową aspartamu. Proces wchłaniania metanolu w organizmie zachodzi zdecydowanie szybciej gdy aspartam zostaje podgrzany do temperatury powyżej 30˚C – wówczas następuje uwolnienie alkoholu metylowego już w produkcie. Takie samo zjawisko obserwuje się w produktach źle przechowywanych.

Odpowiedz
PROZDROWOTNIA
PROZDROWOTNIA 5 miesięcy temu

sacharyna i inne świństwa wycofane a aspartam to co? Zdecydowanie odradzam nawet sporadyczne spożycie, zbyt wiele jest doniesień o szkodliwości tego związku, nie należy tego bagatelizować. Zapraszam tu http://prozdrowotnia.blogspot.com/2014/05/produkty-typu-light-fit-zero.html?view=snapshot

Odpowiedz
~XYZ
~XYZ ponad rok temu

@~XYZ: I jeszcze dodam, dziwne, że od czasu kiedy aspartam wszedł na rynek do różnych produktów ludzie masowo zaczęli chorować na raka, depresje, nerwice, są agresywniejsi, a dokładnie to były lata 80-te. Prosze więcej czytać ludzi, którzy mieli styczność i odstąpili od tego gó**a, świadectwa są najlepszym dowodem a nie jakieś badania, czy szkodzi czy nie... spróbuj pan sam na sobie z aspartamem przez powiedzmy jakiś rok i zobaczy pan czy widzi róznicę w zdrowiu i samopoczuciu.

Odpowiedz
~XYZ
~XYZ ponad rok temu

@~bartek: No prosze Cie... jeżeli aspartam jest bezpieczny to nie wiem skad wzieły się i od odstąpienia z gum i napojów typu cola bóle głowy minęły jak również migdałki po 5 latach są w takim stanie, że nie muszę wycinać... a było tak ze miały zostać wycięte, na co się nie zgodziłam. Także niestety ale ten pan Bartek nie ma pojęcia o czym pisze. Pozdrawiam

Odpowiedz
~Bartłomiej Pomorski
~Bartłomiej Pomorski ponad rok temu

@Redakcja: Co do artykułu to moja opinia jest zbieżna z przedstawioną tutaj: http://acsh.org/2013/07/sour-study-on-artificial-sweeteners-why-the-headlines/. W jednym zdaniu: post hoc ergo propter hoc.
Co do daty weryfikacji artykułu to usprawiedliwia on jedynie kwestię fruktozy, ponieważ informacja, że "nie zaleca się stosowania fruktozy jako zamiennika cukru" pojawiła się w zaleceniach PTD opublikowanych 15 grudnia 2011 r.
W kwestii szkodliwości stosowania aspartamu proszę o zapoznanie się z kompletną oceną bezpieczeństwa stosowania aspartamu przedstawioną przez panel ANS działający w ramach EFSA. Dokument został opublikowany 10 grudnia 2013 r. Również życzę miłej lektury.
Pozdrawiam.

Odpowiedz
Redakcja
Redakcja ponad rok temu

@~Bartłomiej Pomorski: Panie Bartłomieju, proszę się zapoznać z najnowszymi danymi dotyczącymi aspartamu i innych słodzików. Mam wrażenie, że jednak nie jest Pan na bieżąco z najnowszymi informacjami odnośnie bezpieczeństwa sztucznych słodzików. Polecam publikację Artificial sweeteners produce the counterintuitive effect of inducing metabolic derangements. Trends Endocrinol Metab. 2013 Sep;24(9):431-41. Miłej lektury.
Ten artykuł był weryfikowany w 2011 roku (proszę nie sugerować się datą zamieszczenia artykułu), a wiadomo że dietetyka to nauka, która obecnie bardzo szybko się rozwija.
Pozdrawiam,
A. Kościołek

Odpowiedz
~Bartłomiej Pomorski
~Bartłomiej Pomorski ponad rok temu

@Redakcja: Rozumiem, że artykuł ma charakter ogólny, ale Państwa portal jest poczytny, a formułowane opinie są traktowane przez czytelników poniekąd dogmatycznie.
To prawda, że metabolitem aspartamu jest fenyloalanina, ale warto chyba podkreślić, że aminokwas ten znajdziemy w mleku, mięsie, jajkach i innych bogatobiałkowych produktach. W dodatku fenyloalanina jest aminokwasem egzogennym, który jak doskonale Pani wie musimy dostarczać codziennie z dietą.
Twierdzenie Paracelsusa jest jak najbardziej trafne, dlatego rozważając szkodliwość jakiejś substancji warto się zastanowić czy spożywając ją w zwyczajowych dawkach jesteśmy w stanie sobie zaszkodzić.
Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych i substancji pomagających w przetwarzaniu, maksymalna dawka aspartamu w napojach bezalkoholowych wynosi 600 mg/l. Zatem przeciętny Kowalski ważący 75 kg musiałby codziennie wypijać 5 litrów takich napojów (przy założeniu, że w napoju znajduje się maksymalna dopuszczalna dawka słodzika). Teoretycznie ilość ta mogłaby być spożywana codziennie, przez całe życie bez żadnych skutków ubocznych. Podkreślam, że dawka ADI uwzględnia różnice międzyosobnicze i szczególnie wrażliwe grupy. W związku z tym informacje o potencjalnej szkodliwości aspartamu wydają się być nie na miejscu. W każdym razie nie powielają one stanowiska ani EFSA, ani FDA.
Jeśli chodzi o fruktozę napisała Pani, że jest zalecanym słodzikiem dla cukrzyków. Moje pytanie brzmi: przez kogo? Jeśli jest to Pani osobista opinia to proszę to uwzględnić w artykule, bo tak jak wspomniałem stanowiska PTD jest zgoła odmienne.
Pozdrawiam.

Odpowiedz
Redakcja
Redakcja ponad rok temu

@~Bartłomiej Pomorski: Panie Bartłomieju:
Artykuł jest ogólnie o słodzikach, substancjach słodzących nie koniecznie tych dedykowanych dla cukrzyków.
Fruktoza jest faktycznie dość kontrowersyjna zarówno dla diabetyków, jak również dla osób z trójglicerydemią.
W wątrobie fruktoza przekształca się w glukozę lub kwasy tłuszczowe, co dodatkowo może zwiększać ryzyko jej odtłuszczenia.
Dlatego też osobom z zaburzeniami lipidowymi nie zaleca się spożywanie w dużych ilościach owoców i miodów, a nawet ich ograniczenia do minimum.
Aspartam w organizmie przekształca się do fenyloalaniny, która w nadmiarze działa wykazuje działanie szkodliwe na komórki nerwowe.
nie tylko dla osób z fenyloketonurią.
Zgodnie z twierdzeniem Paracelsusa" Wszystko jest trucizną i nic nią jest tylko dawka decyduje". Każdy organizm jest inny i dla jednych bezpieczna substancja może negatywnie wpływać.
A. Kościołek

Odpowiedz
Redakcja
Redakcja ponad rok temu

@~Paweł Bryła: Szanowny Panie Pawle:
Proszę dokładnie i ze zrozumieniem zapoznać się z tekstem.
Wymienione są w nim substancje słodzące obecne na rynku. Ponadto Opisane są możliwe niepożądane działania aspartamu.
Zgodnie ze stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością aspartam jest bezpieczną substancją słodzącą.
Osobiście uważam iż jednym z bezpieczniejszych substancji słodzących jest ksylitol, miód, a nawet cukier (max 5 łyżeczek na dzień).
Syrop z agawy jest to produkt naturalny stosowany od tysięcy lat i oprócz właściwości słodzących wykazuje działanie przeciwzapalne. IMD zaleca go dla kobiet w ciąży. W ostatnich miesiącach wszystkim zaleca się stewię, ale okazało się że stewiozydy mogą negatywnie wpływać na zdrowie - trwają badania.
A. Kościołek

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Substancje słodzące
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Substancje słodzące
Substancje słodzące

Słodziki a zdrowie

substancje słodzące, tzw. słodziki. Nie zawierają glukozy, więc korzystać z nich mogą w celu posłodzenia potraw i napojów także diabetycy. W roli zamienników (...) cukru słodziki są również stałym elementem wszelkiego...

Substancje słodzące

Co to jest sacharoza?

wieku. Wcześniej środkiem słodzącym był miód pszczeli. Obecnie światowa produkcja cukru przekracza 100 milionów (...) węglowodanem, pozbawionym wszelkich składników odżywczych. Słodząc herbatę, dostarczamy więc organizmowi...

Substancje słodzące

Cukier w diecie

Cukier w diecie

Korzyści ze spożywania cukru są niewspółmierne z jego szkodliwością. Chwilowe nasycenie po zjedzeniu słodkości, w niedługim czasie objawi się niepohamowanym apetytem.

Substancje słodzące

Ksylitol, czyli cukier brzozowy

Ksylitol, czyli cukier brzozowy

substancji słodzących, takich jak sacharoza, laktoza czy fruktoza, nie ulega rozkładowi w przewodzie pokarmowym i świetnie się metabolizuje. Jest to możliwe dzięki temu, że z chemicznego punktu widzenia ksylitol nie...

Substancje słodzące

Czym można zastąpić cukier?

Czym można zastąpić cukier?

Biały cukier znajduje się w większości słodkich produktów, a także kolorowych napojach. Jakby tego było stosuje się go także do wypieków i deserów, a także dosładza nim kawę czy herbatę. Spożywany w tak dużych ilościach może jednak być on bardzo niezdrowy...

Substancje słodzące

Poznaj erytrytol - cukier bez kalorii

Poznaj erytrytol - cukier bez kalorii

) i szkodliwych dla organizmu właściwości? Wypróbuj erytrytol. To naturalnie słodka substancja, którą możemy pozyskać poprzez fermentację kukurydzy (...) jest dodatkowych substancji. Dowiedz się, jakie korzyści zdrowotne...

Substancje słodzące

Co się dzieje z organizmem, gdy jesz za dużo cukru?

Co się dzieje z organizmem, gdy jesz za dużo cukru?

Słodki zabójca Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby dziennie nie spożywać więcej niż 25 gramów cukru, czyli około sześciu łyżeczek. Nie zawsze możemy kontrolować ilość słodkiego proszku w naszych daniach - obecnie znajduje się praktycznie w każdym...

Substancje słodzące

Owocowy deser

Owocowy deser

Substancje słodzące możemy znaleźć w każdym produkcie. Należy wziąć to po uwagę przy planowaniu swojego jadłospisu.

Substancje słodzące

Co się stanie, gdy będziesz jadł 40 łyżeczek cukru dziennie?

Co się stanie, gdy będziesz jadł 40 łyżeczek cukru dziennie?

Damon Gameau, australijski aktor, postanowił przez dwa miesiące całkowicie zmienić dietę, jeść wyłącznie produkty uchodzące za zdrową żywność, a wszystko udokumentować w postaci filmu „That Sugar Film". Jak zmienił się jego stan zdrowia po 60 dniach eksperymentu? Bardzo...