Dieta dla sportowców

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Dieta dla sportowca powinna być dostosowana do płci, wieku oraz rodzaju uprawianej dyscypliny sportowej. Ważna jest również informacja o jego charakterze, czy jest to sport wytrzymałościowy, siłowy, sprinterski czy inny. Na konstruowanie jadłospisu dla sportowca wpływa także to, czy znajduje się on we wstępnej fazie treningu i czy regularnie uprawia sport. Najważniejsze składniki pokarmowe, jakie sportowiec powinien dostarczać swojemu organizmowi, to: białko i węglowodany. Wiele osób uprawiających regularnie sport przyjmuje specjalne suplementy diety. Dostarczają one niezbędne składniki odżywcze, przez co wpływają na przyrost masy mięśniowej. Jak powinna wyglądać dieta dla sportowców?

Zasady diety dla sportowca

Jadłospis dla sportowców powinien zawierać przede wszystkim duże ilości węglowodanów i białka. Węglowodany są spalane podczas treningu, a po jego zakończeniu zużywane do regeneracji włókien mięśniowych. Węglowodany powinny dostarczać 55-60% całkowitego zapotrzebowania na energię w ciągu dnia. Dlatego też jadłospis dla sportowców powinien zawierać duże ilości takich produktów, jak: kasze, ryż brązowy, makarony, pieczywo razowe, płatki owsiane. Spożywając je podczas każdego posiłku, organizm będzie miał zapas energii na okres ćwiczeń.

Nie należy bowiem spożywać posiłku bezpośrednio przed treningiem, ale ok. 2-4 godzin przed planowanymi ćwiczeniami. Np. dieta dla mężczyzn uprawiających sport powinna na 3 godziny przed treningiem zawierać następujące produkty:

• kurczak z ryżem i sałatką;
• płatki pszenne, owsiane lub musli z mlekiem lub jogurtem;
• ryba z warzywami i ziemniakami;
• tofu smażony z ryżem.

Dieta wysokobiałkowa dla sportowca

Białka to substancje, z których są zbudowane wszystkie organy i tkanki ciała. Po zjedzeniu posiłku, białka w nim zawarte są trawione w układzie pokarmowym do aminokwasów i w tej postaci są wchłaniane do krwi. Wysiłek fizyczny powoduje zwiększone zapotrzebowanie na białko, ale należy pamiętać, że największe ilości tego składnika pokarmowego powinny być dostarczane organizmowi przed treningiem. Dieta sportowca powinna zawierać od 250 g do 300 g białka na dobę, ale jego ilość może być zwiększana w przypadku takich sportów, jak kulturystyka, rzut dyskiem, pchnięcie kulą.

Jadłospis dla sportowców powinien zawierać produkty bogate w pełnowartościowe białko, a mianowicie:

• mięso i jego przetwory – w ciągu dnia należy spożywać co najmniej 3 posiłki zawierające drób, chudą wołowinę oraz cielęcinę, najlepiej w postaci gotowanej lub pieczonej. Wybierając wędliny, należy kierować się zawartością mięsa w nich. Najlepsze są takie, które w swoim składzie mają powyżej 70% mięsa. Tylko wtedy mamy pewność, że spożywamy posiłek, który dostarczy nam pełnowartościowe białko, a nie tylko tłuszcz czy węglowodany.
• ryby – są najlepszą alternatywą dla mięsa zwierzęcego, w diecie sportowca białko ryb powinno pojawiać się przynajmniej kilka razy w tygodniu. Kwasy omega-3 obecne w rybach są niezbędne do prawidłowej budowy komórek, w tym mięśni.
• mleko i jego przetwory – obok pełnowartościowego białka są ważnym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia, który jest niezbędny w fizjologii skurczów mięśni oraz do budowy kości.
• jaja – oprócz pełnowartościowego białka są źródłem witaminy D, która odpowiada za prawidłową gospodarkę wapnia w organizmie, a także źródłem lecytyny, która buduje błony komórkowe oraz osłonki mielinowe nerwów, które chronią je przed uszkodzeniami.

Odżywki dla sportowców

Wiele osób, w celu usprawnienia i podniesienia efektywności treningu, stosuje specjalne suplementy diety przeznaczone dla sportowców. Wpływają one na szybszy przyrost tkanki mięśniowej, dzięki czemu uzyskiwana jest większa siła, a także poprawia się wytrzymałość organizmu na zmęczenie. Dodatkowo odżywki dla sportowców przyspieszają proces regeneracji organizmu po dużym wysiłku i zabezpieczają wzmożone zapotrzebowanie organizmu sportowca na wszystkie składniki pokarmowe. Niestety, nie zawsze suplementy diety dla sportowców pozytywnie wpływają na zdrowie. Często pojawiają się skutki uboczne przyjmowania preparatów, które objawiają się: bólami głowy, omdleniami, zawrotami, złym samopoczuciem. Należy wtedy koniecznie zrezygnować z przyjmowania ich, gdyż prawdopodobnie zawierają składniki, których nie toleruje nasz organizm, gdyż zazwyczaj odżywki nie powinny być źródłem działań ubocznych. Ponadto, przy wyborze kolejnego suplementu konieczna jest konsultacja z lekarzem, który pomoże dobrać odpowiedni dla naszego organizmu.
Niemal każdy sportowiec może na podstawie dostępnych mu informacji stworzyć odpowiednią dla siebie dietę. Jednakże, jeśli istnieje możliwość konsultacji z lekarzem czy dietetykiem, każdy powinien z niej skorzystać.
Dieta dla sportowca jest bowiem jednym z filarów efektywnego treningu, a źle skonstruowana znacznie obniża jego jakość.