EMDR w pracy z traumami i zaburzeniami stresu pourazowego

Każdy z nas na jakimś etapie życia doświadczył stresujących wydarzeń. Dla dziecka może to oznaczać porzucenie przez rodziców lub zwykłe rozstanie się

z nimi na jakiś czas. Dla ludzi dorosłych utrata pracy czy życie w ciągłych napięciach rodzinnych.

Polecane wideo:

Następstwa stresu

Jednak strach, lęk, przewlekły stres czy trudne wydarzenie przekracza w pewnym momencie granicę nadmiernego stresu czy nawet traumy, co może wywoływać poważne zakłócenia w fizjologii mózgu (integracji przetwarzania emocjonalnego i poznawczego). Większość ludzi słyszała choć raz „czas leczy rany” albo „co cię nie zabije, to cię wzmocni”. I rzeczywiście prawdą jest, że wszyscy mamy moc samouzdrawiania naszych umysłów. W większości przypadków powrót do zdrowia może być tak szybki i stabilny jak przy urazach fizycznych, gdzie nasze ciało zdolne jest do uruchamiania wrodzonego systemu naprawczego, tj. do regeneracji i odbudowy uszkodzonego miejsca na podstawie zapisu kodu DNA. Choć czas, trudne wydarzenia i duże cierpienie mogą wzmocnić nasz charakter, to mogą też powodować dramatyczne skutki dla rozwoju naszej psychiki, kształtować zaburzenia neurologiczne czy biologiczne, które następnie będą wpływały na nasze relacje z innymi ludźmi.

Emocjonalna część mózgu

Wspomnienia traumatyczne pochodzą z innej części mózgu niż wspomnienia narracyjne, świadome i jawne. Obrazowo, można powiedzieć, że nasz mózg składa się z dwóch części. Jedna to część emocjonalna i nieświadoma (część limbiczna), a druga to część poznawcza i świadoma (część korowa). Mózg emocjonalny nie jest w stanie ocenić miejsca, czasu i kontekstu zdarzenia, mózg poznawczy – tak. W traumie to ten emocjonalny zostaje uruchomiony. Doświadczenia, których nasz mózg nie jest w stanie przetworzyć, które przekraczają nasze zasoby, są „zamrażane”, „zaklinane” i nie ruszają się w czasie. Dlatego też, terapia polega na przetwarzaniu wspomnień, które pochodzą z części emocjonalnej mózgu ‒ z tej części, która zawiera obszar pamięci traumy.

Czym jest EMDR?

Jednym z prężnie rozwijających się podejść terapeutycznych do pracy

z większymi i mniejszymi doświadczeniami traumatycznymi jest EMDR, co najczęściej tłumaczone jest jako „odwrażliwianie i przetwarzanie za pomocą ruchów gałek ocznych”. Twórca tej metody ‒ Francine Shapiro ‒ odkryła, że szybkie i powtarzające się ruchy gałek ocznych wpływają znacząco na obniżenie poziomu lęku u osoby, która przeżyła bardzo silny stres. U początków odkrycia EMDR leżą osobiste doświadczenia Shapiro. Opisuje ona, że niedługo po tym, jak postawiono jej diagnozę raka, przeżywała bardzo trudne i silne emocje lęku i niepokoju. Przechadzając się ulicami, była świadoma tego, że przez cały czas myśli o swojej chorobie, ale w tym samym czasie była też świadoma, że poruszają jej się gałki oczne, kiedy wodzi wzrokiem za zmieniającym się obrazem na ekranie telewizora. Zwróciła również uwagę na to, że kiedy porusza w ten sposób oczami, a jednocześnie myśli o swojej chorobie, to poziom napięcia opada. To właśnie doświadczenie Shapiro stało się początkiem rozwoju nowej metody terapeutycznej do pracy z silnym stresem.

EMDR jest złożoną i ustrukturalizowaną, opartą na dowodach naukowych interwencją terapeutyczną, która połączona jest z ruchami gałek ocznych lub innym rodzajem dwustronnej stymulacji, używanej w sposób, który stymuluje mózgowy system przetwarzania informacji, tj. przetwarzania sieci pamięciowych traumy (mózg emocjonalny) i sieci z obszaru pamięci jawnej, świadomej (mózg poznawczy). Traumatyczne wspomnienia zapisywane są w nieświadomej i emocjonalnej części mózgu i nie łączą się z częścią świadomą i narracyjną. Dlatego też każde wydarzenie przypominające choć trochę to pierwsze i silnie stresujące doświadczenie jest czynnikiem spustowym w aktywacji siatki wspomnień mózgu emocjonalnego.

Jakie efekty daje EMDR?

Celem EMDR jest zmiana sposobu myślenia o traumatycznym wspomnieniu, zmiana napięcia emocjonalnego, jakie ono wywołuje u osoby. Praca polega na poruszaniu się między starym wspomnieniem z przeszłości (wspomnieniem wywołującym całą gamę objawów), które wywoływane jest w teraźniejszości i wpływa w ten sposób na przyszłość. Pacjent wspólnie z terapeutą wchodzi w nieprzetworzoną siatkę wspomnień.

W celu wyjaśnienia EMDR, Shapiro zaproponowała teoretyczny Model Adaptacyjnego Przetwarzania Informacji, który zakłada, że wszyscy ludzie mają wewnętrzne mechanizmy, dzięki którym radzą sobie z trudnymi wydarzeniami, nadając im jakiś sens i znaczenie; mają zdolność do wiązania przeszłości, teraźniejszości i przyszłości w jedną całość. W praktycznym rozumieniu Modelu Adaptacyjnego Przetwarzania Informacji podkreśla się zastosowanie protokołu o trzech rozgałęzieniach: przeszłości, teraźniejszości i przyszłości na tle relacji terapeutycznej. Przypuśćmy, że przeżyliśmy upadek z konia, który stanowił dla nas źródło silnego stresu, w związku z czym podejmujemy decyzję, że już nigdy więcej nie wsiądziemy na konia. I to właśnie negatywne emocje związane z upadkiem wpływają na decyzję „już nigdy nie wsiądę na konia”. Jednak unikanie konia nie zmienia samego wspomnienia, a zwierzę jest tym bodźcem, które wywołuje całą konstelację objawów, w tym ogromny lęk przed nim samym. To, co należałoby zrobić, a robi się za pomocą EMDR, to powrócić do docelowego wspomnienia, a następnie je przetworzyć. Przetwarzając przeszłe wspomnienia, redukujemy prawdopodobieństwo, że to wspomnienie zostanie wywołane w teraźniejszości. Założenie jest takie: jeżeli trudne wspomnienie nie będzie wywoływane w teraźniejszości, to zwiększamy szansę na zaangażowanie się w tę aktywność w przyszłości. Innymi słowy, za pomocą EMDR dezaktywujemy stare wspomnienia, które wywołują w nas silne emocje.

Skuteczność EMDR

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów EMDR jest bilateralna stymulacja z wykorzystaniem ruchów ręki w celu wodzenia za nią wzrokiem. Ruchy oczu, a także bodźce stosowane alternatywnie, stymulują i uruchamiają, zablokowany po traumie, system przetwarzania sieci pamięciowych. Alternatywną do wzrokowej jest stymulacja słuchowa lub dotykowa.

O dużej skuteczności EMDR może świadczyć to, że siatka wspomnień aktywowana jest szybciej niż w przypadku innych podejść terapeutycznych, gdyż zorientowana jest na doświadczanie emocji, a nie tylko na rozmowę.

Model hybrydowy terapii

EMDR traktowany jest na świecie jako model integracyjny czy hybrydowy, gdyż obejmuje wiele koncepcji psychoterapeutycznych, m.in.: elementy behawioralne, poznawcze, psychoanalityczne, elementy pracy z wyobraźnią, elementy koncepcji humanistycznych czy aspekty NLP (neurolingwistyczne programowanie). EMDR ma silną pozycję w USA, krajach europejskich, a także w Japonii. W Pakistanie np. jest więcej terapeutów EMDR niż innych znaczących podejść terapeutycznych. Jedną z dróg, w których rozwija się EMDR jest Program Pomocy Humanitarnej (HAP), gdzie EMDR wykorzystuje się do pracy z całymi grupami poszkodowanych osób. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne w wytycznych dla leczenia zaburzeń ostrego stresu i stresu pourazowego (PTSD) umieściło EMDR w najwyższej kategorii „A” jako skuteczne i empirycznie poparte podejście w leczeniu traumy i silnych stresów.

EMDR prężnie rozwija się też w Polsce, m.in. za sprawą dużej aktywności

i pracy Polskiego Towarzystwa Terapii EMDR (PTT EMDR). Niestety na chwilę obecną niewiele jest w tym zakresie polskich publikacji. Miejmy nadzieję jednak, że niedługo sytuacja się poprawi i wraz ze wzrostem ilości terapeutów EMDR przybędzie również polskiej literatury.

Komentarze (9)
~Nazgulek
~Nazgulek 9 miesięcy temu

Jestem po 8 spotkaniu w ramach terapii EMDR, początkowo podchodziłam do tego z dużą rezerwą, zwłaszcza że po pierwszych dwóch spotkaniach byłam strasznie rozbita. Obecnie traumatyczne wspomnienia praktycznie przestały istnieć. Podniosłam się, co jeszcze 3 miesiące temu było nie do pomyślenia. Polecam tą terapię. Żałuję, że prawie 3 lata zwlekałam, wstydziłam się sięgnąć pomocy specjalisty. Nie jest to takie proste, aby przełamać się.

Odpowiedz
~Chris
~Chris 10 miesięcy temu

@~koko: Wiesz to z badań czy z własnego doświadczenia? Ja przez cztery lata miałem natrętne myśli, bałem się trzymać w ręku nóż, dopiero po EMDR radzę sobie całkiem dobrze. Oczywiście EMDR jest tylko jednym z elementów terapii, ale muszę powiedzieć cholernie skuteczne. Bardzo dobrze tą metodą przepracować traumy. W Polsce ta metoda jest niestety mało popularna, a szkoda...

Odpowiedz
~basia
~basia ponad rok temu

@~koalo: ja tez caly czas jeszcze uczestnicze w terapii emdr tak jak ty bardzo zle sie poniej czulam ale uwierz mi tominie I z kazda sesja jest lzej jesli zle sie czujesz todobrze znaczy ze pracujesz powodzenia inie poddawaj sie !!!!

Odpowiedz
~koalo
~koalo ponad rok temu

Czy EMDR moze mizaszkodzic? czy ma jakies trwale skutki uboczne? Cierpie na zespol leku napadowego wiec oczywiscie zmartwilam sie bardzo pierwszej sesji EMDR kiedy poczulam sie dziwnie, nie moglam sie skupic albo czytac i bylam bardzo emocjonalna/placzliwa przez pare dni. Lek spowodowany niepewnoscia czy EMDR nie ''zrobila mi krzywdy i nie sciagnela spowrotem objawow pierwotnej choroby'' powoduje u mnie napiecie i stres

Odpowiedz
~koko
~koko ponad rok temu

EMDR, to technika, która ma na świecie więcej zwolenników niż wyleczeń. Jest tak samo chwalona jak krytykowana. Faktycznie posiada podłoże neurobiologiczne, ale te same badania dowodzą, że podobny efekt można uzyskać również innymi technikami, mniej rozbudowanymi. To technika stworzona na potrzeby terapii tzw gabinetowej, ponieważ leczenie traumy wymaga działań społecznych i ruchowych a to oznacza nieskuteczność działań tradycyjnych. EMDR w leczeniu traumy jest tylko techniką wspomagającą. Nawet ta technika nie może być traktowana jako alternatywa dla metody rozwojowej.

Odpowiedz
~Mgr Jolanta Komorowska
~Mgr Jolanta Komorowska ponad rok temu

@~LadyS: W praktyce korzysta się z odpowiedniego 8 etapowego protokołu leczenia. W odpowiedniej fazie terapeuta wykorzystuje bilateralną stymulację, która jest nieodzowną częścią terapii EMDR. Wspólnie z terapeutą pacjent dokonuje wyboru czy będzie to obustronna stymulacji wzrokowa, słuchowa czy dotykowa. Do stymulacji korzysta się z odpowiedniego sprzętu. Ilość sesji waha się w zależności od złożoności dolegliwości. Im bardziej wyizolowana jest trauma, tym krótsze leczenie. Jeśli problem jest bardziej złożony lub trudnych doświadczeń i przeżyć jest więcej, leczenie będzie dłuższe i bardziej rozbudowane.

Odpowiedz
~Mgr Jolanta Komorowska
~Mgr Jolanta Komorowska ponad rok temu

@madach: EMDR nie leczy malarii, nie leczy światowego ubóstwa i nie jest rozwiązaniem dla wszystkich trudności psychologicznych, ale jest metodą umożliwiającą efektywną zmianę poprzez przejście od powtórnego przeżywania przeszłości w teraźniejszości, do pamiętania przeszłości - już bez przeżywania starych emocji.
Z dotychczasowych badań EMDR odnosi najlepsze skutki w leczeniu traum i PTSD u osób dorosłych. Poza tym EMDR jest skuteczne w obniżaniu lęku przed trzęsieniem ziemi (sporo badań na ten temat) i negatywnymi emocjami (np.: żałoba, strach, natrętne myśli, depresja, itp) powstałymi w wyniku doświadczenia trzęsienia ziemi. EMDR odnosi sukcesy w leczeniu trudności takich jak: lęk przed wystąpieniami publicznymi, zaniżona samoocena oraz każde zaburzenie lękowe spowodowane jakimś silnym stresem. Dosyć często stosowane jest w przebiegu depresji, żałoby czy zaburzeń lękowych.
Tak na prawdę jest to skuteczne podejście w leczeniu zaburzeń, w których występują silne emocje

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

DYSKUSJE NA FORUM

Depresja?

~Patrycja5642 • ostatni post 7 godzin temu

1

Pomocni lekarze

Artykuły Nurty psychoterapeutyczne
Nurty psychoterapeutyczne

Zastosowanie terapii poznawczo-behawioralnej w chorobach somatycznych

Wpływ ciała na psychikę to sprawa dość oczywista - nikt, kogo bardzo boli ząb czy głowa, nie potrafi być w świetnym humorze i tryskać energią. Tę zależność bardzo łatwo zaobserwować. Zależność przeciwna, choć nie tak oczywista, też jest bardzo istotna....

Nurty psychoterapeutyczne

Psychoterapia humanistyczna

Psychoterapia humanistyczna to nurt terapeutyczny, w którym mieści się zarówno psychoterapia rogeriańska, jak i terapia Gestalt. Zazwyczaj jednak utożsamia się podejście humanistyczne w terapii z psychoterapią skoncentrowaną na osobie Carla Rogersa. Psychoterapia...

Nurty psychoterapeutyczne

Terapie behawioralne

Terapie behawioralne opierają się na założeniu, że wszelkie niepożądane zachowania, np. nieśmiałość, moczenie nocne u dzieci, fobie, nerwice, zostały wyuczone i że w związku z tym mogą zostać oduczone. Terapia behawioralna, inaczej określana jako modyfikacja...

Nurty psychoterapeutyczne

Psychologia Gestalt

Psychologia Gestalt to inaczej psychologia postaci. Gestaltyzm wnosi, że życie ludzkie i sam człowiek nie stanowią prostej sumy części, ale są pewną całością. Pojęcie „Gestaltu" odnosiło się pierwotnie do teorii percepcji zaproponowanej przez Maxa Wertheimera,...

Stany lękowe - przyczyny, rodzaje, stres, objawy, leczenie

5 częstych objawów zaburzeń lękowych

5 częstych objawów zaburzeń lękowych

wspomnienia Zaburzenia lękowe często powiązane są z powracającymi wspomnieniami z przeszłości, które wywołują duży niepokój. W przypadkach ekstremalnej traumy może nawet rozwinąć się zespół stresu pourazowego. ...

Choroby i dolegliwości

PTSD może rozwinąć się u każdej osoby

PTSD może rozwinąć się u każdej osoby

, ciągłego poczucia niebezpieczeństwa - wszystkie te symptomy wskazują na groźny dla zdrowia psychicznego zespół stresu pourazowego - PTSD (od ang (...) dotyczy PTSD? Początkowo zespół stresu pourazowego...

PTSD

Leczenie PTSD

, że zespół stresu pourazowego PTSD jest zaburzeniem, które wymaga leczenia. Jest sklasyfikowaną jednostką kliniczną zarówno przez ICD-10 jak i DSM (...) to można podejrzewa pojawienie się zespołu stresu...