Fosfataza kwaśna - rodzaje i występowanie, opis badania, normy

Fosfataza kwaśna (ACP) jest jednym z enzymów produkowanych przez ludzki organizm. Podobnie jak wszystkie enzymy, składa się ona z wyspecjalizowanego białka, które katalizuje pewne reakcje biologiczne. Największa jej ilość znajduje się w gruczole krokowym, tzw. frakcja sterczowa oraz w kościach, tzw. frakcja kostna. Pomiar fosfatazy kwaśnej stosuje się przy podejrzeniu takich chorób jak: choroba Pageta, rak prostaty, zapalenie prostaty, choroba Gauchera i inne. Poziom fosfatazy kwaśnej zmienia się z wiekiem. U dzieci do okresu pokwitania aktywność fosfatazy kwaśnej jest większa.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czy warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Fosfataza kwaśna - rodzaje i występowanie

Istnieje kilka różnych typów fosfatazy kwaśnej, wykazujących różne cechy. Kwaśna fosfataza jest syntetyzowana w niektórych narządach i tkankach, w tym komórkach krwi (erytrocyty, trombocyty), szpiku kostnego, nerkach, jelitach, trzustce. W gruczole krokowym znajduje się jako, tzw. frakcja sterczowa (ACP-S), a w osteoklastach jako frakcja kostna. Największe stężenie występuje w prostacie i jest do 1000 razy większe niż w płynie nasiennym oraz innych płynach organicznych. Fosfataza kwaśna magazynowana jest w lizosomach, dlatego też czasami nazywana jest „enzymem znacznikowym” lizosomów.

Fosfataza kwaśna - opis badania

Pomiar stężenia fosfatazy kwaśnej jest przydatny w diagnostyce wielu chorób. Badanie fosfatazy kwaśnej jest również stosowane do oceny uszkodzeń spowodowanych przez choroby nerek, choroby wątroby lub serca. Oznaczanie poziomu ACP jest wykonywane w przebiegu niektórych przewlekłych chorób metabolicznych kości, gdy istnieje podejrzenie takich chorób, jak choroba Gauchera bądź choroba Pageta.

Badanie stężenia fosfatazy kwaśnej stosowane jest w wykrywaniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, gruczolaku i nowotworze prostaty. To badanie krwi zlecane jest także przez lekarza, gdy występują takie objawy, jak bóle kości, złamania patologiczne, zmiany w badaniach radiologicznych kości czy zaburzenia gospodarki wapniowej.

6 produktów, które zapobiegają chorobom naczyń krwionośnych

Coraz więcej osób zmaga się z zakrzepicą i zatorami wywołanymi niedrożnością naczyń krwionośnych. Powodują je: wysoki poziom cholesterolu, brak aktywności...

Poziom fosfatazy kwaśnej oznacza się przy standardowym badaniu biochemicznym krwi. Enzym ten oznacza się w surowicy krwi pobranej z żyły łokciowej. Jak do większości badań krwi, także w tym przypadku, należy na badanie zgłosić się na czczo (8 godzin bez posiłku). Wyniki badań są dostępne w ciągu jednego, do dwóch dni.

Frakcja sterczowa enzymu wrażliwa jest na działanie winianu, jest przez niego blokowana. Oznaczając całkowitą aktywność fosfatazy kwaśnej oraz aktywność części zahamowanej przez winian, możemy oznaczyć frakcję fosfatazy kwaśnej znajdującej się w gruczole krokowym.

Fosfataza kwaśna - normy

Poziom fosfatazy kwaśnej w poszczególnych grupach wiekowych:

  • dorośli: 0,1 - 0,63 U/l;
  • dzieci: 0,67 - 1,07 U/l.

U dorosłych aktywność fosfatazy kwaśnej wynosi 30 - 90 nmol/l/s (1,8 - 5,4 j.m.), z czego większość, bo około 60% aktywności pochodzi z enzymu pochodzenia sterczowego. U dzieci jej aktywność jest ok. 2,5 razy większa (do okresu pokwitania).
Jej nieprawidłowy poziom może wskazywać na:

Podwyższony poziom fosfatazy kwaśnej jest w szczególności związany z zapaleniem prostaty oraz nowotworem tego gruczołu. Zwiększa się także podczas masażu gruczołu krokowego. Wysoki poziom fosfatazy kwaśnej pojawia się także w przebiegu niektórych chorób kości, np. choroby Pageta, osteoporozy, nadczynności przytarczyc. Nadmierny rozpad krwinek czerwonych, tj. hemoliza lub rozpad trombocytów, w przebiegu rożnych chorób sprzyja podwyższonemu stężeniu tego enzymu. Do innych schorzeń związanych ze zwiększonym poziomem fosfatazy kwaśnej zalicza się raka jelita i raka sutka.

Marta Bednarska, 3 miesiące temu

Bibliografia

  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Źródła zewnętrzne

Normy laboratoryjne

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Fosfataza kwaśna - rodzaje i występowanie, opis badania, normy
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Fosfataza kwaśna - rodzaje i występowanie, opis badania, normy
Kolposkopia - opis, wskazania, cele, przygotowanie, przebieg

Hans Hinselmann

Hans Hinselmann

Hans Hinselmann (1884-1959) był niemieckim ginekologiem i wynalazcą badania kolposkopowego.

Produkty żywnościowe

Portulaka pospolita i jej wpływ na zdrowie

Portulaka pospolita i jej wpływ na zdrowie

, roślina zawiera oba rodzaje omega 3: kwas alfa-liponowy (ALA) i kwas eikozapentaenowy (EPA). Kwas ALA występuje w wielu roślinach, ale EPA (...) surowej, jak i gotowanej. Ta soczysta roślina składa się w 93 proc. z...

Skaza krwotoczna - objawy, rodzaje, przyczyny, leczenie

Skaza krwotoczna - zdjęcia

Skaza krwotoczna - zdjęcia

W przypadku skaz krwotocznych uwidaczniają się zmiany w obszarze drobnych naczyń krwionośnych, płytek krwi i krzepnięcia.

Badania moczu - wskazania, charakterystyka, wyniki, posiew moczu

Badanie pH moczu (WIDEO)

Badanie pH moczu (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie pH moczu przeprowadza się podczas badania ogólnego moczu. Obecnie badanie ogólne moczu można zrobić sobie nawet w domu, za pomocą (...) lekarz. Tylko specjalista może postawić prawidłową diagnozę....

Krwawienie z nosa

Pierwsza pomoc - krwawienie z nosa (WIDEO)

Pierwsza pomoc - krwawienie z nosa (WIDEO) Odtwórz wideo

Krwawienie z nosa może sygnalizować poważną chorobę, jeżeli pojawia się dość często. Występowanie krwawienia jest konsekwencją uszkodzonej śluzówki (...) leków, które powodują nieprawidłowości w krzepliwości krwi. U niektórych osób...

Jaskra - przyczyny, rodzaje i objawy, leczenie

Czym różni się zaćma od jaskry? (WIDEO)

Czym różni się zaćma od jaskry? (WIDEO) Odtwórz wideo

Zaćma jest bardzo powszechną chorobę, ponieważ pewien stopień jej nasilenia występuje u wszystkich ludzi powyżej 70 roku życia. Prócz postaci (...) związanej z wiekiem występuje również, jako wada wrodzona lub choroba...

Badania w astmie

Badanie spirometryczne

Badanie spirometryczne

Badanie spirometryczne pomocne jest w zdiagnozowaniu m.in. astmy, gruźlicy, rozedmy płuc.