Zakażenia układu moczowego

1. Budowa układu moczowego

W skład układu moczowego wchodzą: nerki i moczowody (górne drogi moczowe), pęcherz moczowy oraz cewka moczowa (dolne drogi moczowe). Tylko końcowy odcinek cewki moczowej jest w prawidłowych warunkach zasiedlony przez bakterie, pozostałe odcinki dróg moczowych pozostają jałowe, tj. niezasiedlone przez bakterie. Udaje się to osiągnąć dzięki mechanizmom obronnym, w które wyposażony jest nasz organizm, takim jak:

  • kwaśny odczyn moczu,
  • złuszczanie nabłonka błony śluzowej dróg moczowych,
  • działanie przeciwbakteryjne wydzieliny gruczołu krokowego u mężczyzn,
  • stałe spływanie moczu z nerek moczowodami do pęcherza moczowego,
  • genetycznie uwarunkowana oporność nabłonków dróg moczowych na adhezję bakterii,
  • zastawki pęcherzowo-moczowodowe, które zapobiegają cofaniu się moczu z pęcherza do moczowodów,
  • cykliczne opróżnianie pęcherza moczowego z moczu,
  • prawidłowa flora bakteryjna cewki moczowej, która hamuje kolonizację innych bakterii.
Z zakażeniem układu moczowego mamy do czynienia wtedy, gdy drobnoustroje pojawią się w strukturach znajdujących się powyżej cewki moczowej (pęcherz moczowy, moczowody, nerki). Objawy chorobowe mogą, ale nie muszą, się pojawić. Zazwyczaj są to ostry ból w podbrzuszu lub w lędźwiach oraz gorączka.

Oprócz tego zakażenia układu moczowego można podzielić na:

  • niepowikłane, wywołane przez drobnoustroje typowe dla zakażeń układu moczowego, do których należy przede wszystkim pałeczka okrężnicy Escherichia coli,
  • powikłane, wywołane przez drobnoustroje nietypowe dla zakażeń układu moczowego i związane z czynnikami ryzyka.

W praktyce wszystkie zakażenia u mężczyzn traktujemy jako powikłane. Wiąże się to z tym, że długa cewka moczowa u mężczyzn dużo lepiej chroni przed zakażeniami niż cewka moczowa kobiety i w normalnych warunkach bakterie nie są w stanie pokonać tej bariery.

2. Czynniki ryzyka zakażeń układu moczowego

3. Bakteriomocz bezobjawowy

Stwierdzamy go wówczas, gdy w prawidłowo pobranej próbce moczu wykrywane są bakterie w ilości znamiennej (powyżej 10 do 5 bakterii w ml moczu). Brak jest natomiast objawów zakażenia układu moczowego. Bakteriomoczu bezobjawowego zasadniczo się nie leczy, jednak czasami, gdy mamy do czynienia z mężczyznami przed planowaną resekcją przezcewkową prostaty lub innymi zabiegami urologicznymi, leczymy chemioterapeutykiem lub antybiotykiem dobranym zgodnie z wynikiem posiewu moczu.

4. Zapalenie pęcherza moczowego

Zapalenie pęcherza moczowego jest to najczęstsza forma zakażenia układu moczowego i to z nią najwięcej osób zgłasza się do lekarza. Zazwyczaj zaczyna się od pieczenia i szczypania podczas oddawania moczu. Potem dołączają się ból w okolicy łonowej, uczucie parcia i częste oddawanie moczu o intensywnej woni, czasem podbarwionego krwią. Temperatura waha się w granicach 37,5–38 stopni Celsjusza. W badaniu ogólnym moczu stwierdza się zwiększoną liczbę białych i czerwonych krwinek, niewielkie ilości białka, natomiast w posiewie obecność drobnoustrojów. Szybkie wdrożenie właściwego leczenia pomyślnie rokuje. Obecnie zalecana jest trzydniowa farmakoterapia trimetoprimem, kotrimoksazolem lub fluorochinolonem (ciprofloksacyna, ofloksacyna lub norfloksacyna). Jako lek drugiego rzutu stosuje się amoksycylinę z klawulanianem lub nitrofurantoinę przez 7 dni. Objawy infekcji zazwyczaj ustępują w ciągu kilku dni. Niestety może czasami dochodzić do nawrotów zakażenia. Konieczne wtedy jest ponowne, tym razem długotrwałe, leczenie farmakologiczne.

W zapaleniu przewlekłym objawy mogą być nieznaczne. Zazwyczaj są to pobolewania i uczucie zwiększonego napięcia w okolicy krocza oraz okresowe trudności w oddawaniu moczu. Niekiedy z ujścia cewki moczowej wydobywa się mętna wydzielina. Rokowanie wyleczenia w przypadku przewlekłej formy zakażenia jest dużo gorsze niż w przypadku ostrej formy. Pacjenci wymagają nierzadko długotrwałego leczenia urologicznego.

Zapalenie pęcherza moczowego u mężczyzny jest w większości przypadków następstwem innej choroby układu moczowego, w tym: wady budowy, kamicy czy też guza. Dlatego u mężczyzny wskazane są dodatkowe badania w celu ustalenia pierwotnej przyczyny choroby i prowadzenia dalszego leczenia.

5. Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek

Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek jest z kolei najczęstszą formą zakażeń górnego odcinka dróg moczowych. Zmiany chorobowe obejmują wtedy tkankę śródmiąższową nerek oraz układy kielichowo -miedniczkowe. Choroba zazwyczaj zaczyna się nagle. Objawami są: wysoka gorączka (nawet 40 stopni Celsjusza), dreszcze oraz ból w jednej lub w obu okolicach lędźwiowych. Często towarzyszą im także dolegliwości typowe dla zapalenia pęcherza moczowego (takie jak parcie i bolesne oddawanie moczu), rzadziej ból brzucha, nudności i wymioty. W badaniach moczu stwierdza się znamienną bakteriurię, podwyższoną ilość białka, liczne krwinki białe i czerwone. Czasami jednak badanie może wyjść prawidłowo, np. gdy proces zapalny obejmuje tylko jedną nerkę, z której mocz nie odpływa wskutek współistniejącej kamicy. Do zakażeń górnego odcinka układu moczowego dochodzi głównie u osób posiadających inne zmiany patologiczne w obrębie układu moczowego, m.in. kamicę, przerost prostaty, refluks pęcherzowo-moczowodowo-nerkowy, zwężenie dróg moczowych. Leczenie polega na podaniu chemioterapeutyku, który stosuje się od 10 do 14 dni, chociaż objawy chorobowe ustępują już po kilku dniach terapii. Z wyboru jest to najczęściej fluorochinolon (ciprofloksacyna, ofloksacyna lub norfloksacyna). Lekami drugiego wyboru są: kotrimoksazol i amoksycylina z klawulanianem. Wskazane jest leżenie w łóżku, ponieważ wtedy nerki są lepiej ukrwione, co sprzyja lepszemu działaniu leków. Cięższe przypadki ostrego, odmiedniczkowego zapalenia nerek są wskazaniem do hospitalizacji.

Powikłaniem ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek jest przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek. Jest ono zawsze zapoczątkowane przez zakażenie bakteryjne, natomiast w dalszym przebiegu choroby drobnoustroje nie muszą już występować. Choroba ta prowadzi stopniowo do pogarszania się funkcji nerek, u części osób po wielu latach dochodzi do niewydolności nerek. Jedyną metodą umożliwiającą choremu dalsze życie jest wtedy leczenie nerkozastępcze (dializoterapia). Ocenia się, że u około 20% osób leczonych dializami wyjściową przyczyną niewydolności nerek było ich nieodwracalne uszkodzenie w przebiegu zakażeń układu moczowego.

6. Profilaktyka zakażeń układu moczowego

Ponieważ nawracające zakażenia układu moczowego mogą w istotny sposób wpływać na komfort życia oraz grozić niebezpiecznymi powikłaniami, dobrze jest na co dzień stosować zabiegi ograniczające możliwość zakażenia:

  • picie 1,5–2 litrów płynów w ciągu dnia,
  • oddawanie moczu, gdy pojawi się uczucie parcia,
  • oddawanie moczu zaraz po stosunku płciowym,
  • unikanie kąpieli w płynie i olejkach do kąpieli,
  • ograniczanie spożycia produktów spożywczych, które mogą nasilać zapalenie pęcherza moczowego, takich jak: szparagi, szpinak, buraki, pomidory, czerwone mięso i truskawki.

Stosowanie preparatów żurawinowych, dostępnych bez recepty w każdej aptece, może również przyczynić się do zmniejszenia ryzyka zachorowania na zakażenie, gdyż żurawina ma właściwości utrudniające adhezję (przyleganie) bakterii do nabłonka dróg moczowych oraz ich kolonizację układu moczowego. Witamina C i bioflawonoidy również chronią pęcherz moczowy przed osadzaniem się na jego ściankach bakterii.

7. Leczenie zakażeń układu moczowego

W celu skutecznego leczenia ZUM bardzo nieodzowne jest tzw. badanie ogólne moczu i jego posiew. Aby te badania były miarodajne, ważne jest, by właściwie pobrać i przechować mocz. Oto kilka zasad, którymi powinno się w tym celu kierować:

  • Mocz do badania powinno pobrać się rano, zaraz po obudzeniu.
  • Początkowy strumień moczu należy skierować do muszli sedesowej, gdyż ten może zawierać bakterie znajdujące się u ujścia cewki moczowej. W połowie oddawania moczu, nie przerywając strumienia, należy podstawić pojemnik i nalać do niego niewielką ilość moczu.
  • Mocz powinien trafić do analizy w ciągu godziny od pobrania. Gdy jest to niemożliwe, mocz należy przechowywać w temperaturze 4 stopni Celsjusza (w lodówce), ale nie dłużej niż 24 godziny.

Polecane wideo:

Komentarze (3)
~Betti
~Betti

Kurcze, to jest strasznie męcząca dolegliwość. Szczypie okropnie i naprawę bez wizyty u lekarza i odpowiedniego leku nie przejdzie. Najlepiej działa leczenie doustne, ja dodatkowo, zapobiegawczo używałam lacibios protecta, żeby nie dopuścić do infekcji intymnej. Zresztą nie trudno mieć problemy intymne przy bakteriach w cewce moczowej.

Odpowiedz
~kris
~kris

Zakażenie dróg moczowych spowodowało migotanie przedsionków serca. Kardiolog zły na mnie że ma problem przepisał pełnopłatne xarelto Bayer reklamowane po 499 zł za 42 szt przez niejakiego Arłukowicza. Lekarz miał układ na 27 tabletek za 130 zł . Do tego 2 8nne lrki oczyeiście tajne bo pacjent ma być głupi! Dr rodzinna zaczęła antybiotykiem leczyć grypę! ;) nM też pochp podtrzymywanie sterydami. Stan się pogarsza ale uczciwa dr rodzinna jak inni mądrzy ludzie namówił mnie na leczenie w Maladze. Tutaj ledwie żywego odwiedzono mnie do szpitala przychodni rodzinnej i zdjagnozowano i wykonano pierwsze leczenie w kilka godzin tak jak bym był jedyny pacjent.wszystko jawne konsylium w mojej obecności. W pl trzymane by mnie z tydzień aby szpital zarobił i wyszedł bym z fałszywym wpisem np o noedostosowanym antybiotyku czy zapaleniu ręki po wefloinie .kiedy skończy się horror lekarski w pl?

Odpowiedz

DYSKUSJE NA FORUM

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego
najnowsze pytania

Artykuły Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego
Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Zakażenie układu moczowego

Zakażenie układu moczowego

na lokalizację zakażenia wyróżnia się: zakażenie dolnego odcinka dróg moczowych (pęcherza i cewki moczowej) oraz zakażenie górnego odcinka cewki moczowej...

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Żurawina

Żurawina

Żurawina jest cennym środkiem na zapalenie pęcherza. Jej spożycie nie doprowadza do niszczenia mikroorganizmów, z których część może być pożyteczna

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Infekcje dróg moczowych u kobiet

Infekcje dróg moczowych u kobiet

tendencję do zapaleń pęcherza, możesz zażywać suplementy diety z żurawiną, które zmniejszają ryzyko infekcji. (...) Pływanie sprzyja infekcjom dróg moczowych, szczególnie u kobiet, ponieważ ich cewka...

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Przeziębiony pęcherz

Przeziębiony pęcherz

o właściwej higienie, ryzyko zachorowań wzrasta. Leczenie zapalenia pęcherza moczowego własnymi, dostępnymi metodami zazwyczaj kończy (...) płciową przenoszona jest inna bakteria - Chlamydia trachomatis....

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Sposoby na infekcje dróg moczowych

niż u mężczyzny cewki moczowej. To dlatego u kobiet częściej występuje zapalenie dróg moczowych. Leczenie infekcji będzie tym bardziej skuteczne, im szybciej (...) , która stopuje namnażanie...

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Problemy z pęcherzem

Problemy z pęcherzem

Problemy z pęcherzem dotykają nie tylko mężczyzn, ale i kobiet. Naukowcy odkryli, że wstrzyknięcie botoksu do pęcherza moczowego przeciwdziała jego nadczynności.

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Pęcherz moczowy - schemat

Pęcherz moczowy - schemat

Pęcherz moczowy (łac. vesica urinaria) - narząd gromadzący mocz wydalany przez nerki. Mocz spływa do pęcherza moczowego stale, odpływa zaś z niego (...) okresowo przez cewkę moczową....

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Botoks likwiduje problemy z pęcherzem!

na tę dolegliwość nie są wystarczająco efektywne. Na szczęście, naukowcom udało się opracować skuteczniejszą metodę, mającą na celu opanowanie pęcherza (...) . Technika ta wiąże się z wstrzyknięciem botoksu w mięśnie pęcherza....

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego

Zdrowotne właściwości żurawiny

Zapalenie pęcherza to bardzo nieprzyjemna dolegliwość, dotycząca przede wszystkim kobiet. Infekcja często powraca, szczególnie latem. Dlatego warto (...) żurawinowych naukowcy poddali badaniom 221 kobiet w okresie przedmenopauzalnym,...