Anty-GAD

Przeciwciała anty-GAD to przeciwciała przeciwko enzymowi o nazwie dekarboksylaza kwasu glutaminowego. Należą one, obok przeciwciał przeciwyspowych (ICA), przeciwciał przeciw fosfatazom tyrozyny (IA-2) oraz przeciwciał przeciw insulinie endogennej (IAA), do autoprzeciwciał wytwarzanych w autoimmunologicznym procesie niszczenia wysp trzustkowych Langhansa, prowadzącym do rozwoju insulinozależnej cukrzycy typu I. Przyczyna powstawania tych przeciwciał oraz autoagresji skierowanej przeciw komórkom wytwarzającym insulinę nie jest znana. Rozważa się rolę czynników genetycznych, środowiskowych lub infekcji wirusowych.

Przydatność kliniczna oznaczania przeciwciał przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (any-GAD)

 

Wzrost poziomu przeciwciał anty-GAD najbardziej charakterystyczny jest dla specyficznego podtypu cukrzycy typu 1 o nazwie LADA (latent autoimmune diabetes in adult - czyli wolno ujawniająca się cukrzyca typu 1 u dorosłych). Jest to graniczna postać cukrzycy typu 1, która przebiega pod maską cukrzycy typu 2. Cukrzyca LADA rozwija się powoli, niszczenie komórek β wysp trzustkowych przebiega stopniowo i do ujawnienia choroby dochodzi ok. 35. - 45. roku życia, czasem u osób z nadwagą (co jest charakterystyczne raczej dla insulinoniezależnej cukrzycy typu 2; cukrzyca typu 1 bowiem ujawnia się nagle w młodym wieku, często już u dzieci). Odróżnienie cukrzycy LADA (która jest cukrzycą typu 1) od typowej dla późniejszego wieku cukrzycy typu 2 ma duże znaczenie praktyczne, gdyż oba rodzaje cukrzycy wymagają innego leczenia. Cukrzycę typu 2 leczy się doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (np. pochodnymi sulfonylomocznika, metforminą itd.). Natomiast zdiagnozowanie cukrzycy typu 1 o podłożu autoimmunologicznym, do której należy własnie cukrzyca LADA, bezwzględnie wymaga zastosowania insuliny. Stwierdzenie przeciwciał anty-GAD u dorosłego chorego ze świeżo rozpoznaną cukrzycą, pozwala rozpoznać cukrzycę typu LADA, a tym samym włączyć do leczenia insulinę. Oznaczenie przeciwciał anty-GAD w związku z powyższym, wskazane jest u wszystkich chorych z rozpoznaną cukrzycą, którzy:

 

• są w wieku 30 - 60 lat;
• nie mają czynników ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 (czyli są szczupli, bez nadciśnienia tętniczego, bez  cukrzycy typu 2 w rodzinie);
• w wywiadzie podają występowanie chorób autoimmunologicznych w rodzinie.

Oprócz rozpoznawania cukrzycy typu  LADA, oznaczanie przeciwciał przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego (anty- GAD) wraz przeciwciałami przeciwwyspowymi i przeciwciałami przeciw fosfatazom tyrozyny może służyć:

• diagnostyce różnicowej cukrzycy typu 1 i cukrzycy typu 2 (by rozpoznać autoimmunologiczną cukrzycę typu 1 wystarczy wykrycie we krwi chorego dwóch rodzajów spośród powyższych przeciwciał);
• poszukiwaniu osób o zwiększonym ryzyku zachorowania na cukrzycę typu 1, zwłaszcza wśród krewnych osób już chorych na ten rodzaj cukrzycy (badanie to wykonuje się póki co tylko w ramach prac naukowych, z racji tego, że nie jest znany jeszcze sposób zapobiegania rozwojowi cukrzycy typu 1).

 

Metody oznaczania przeciwciał przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (any-GAD) i  normy dla anty-GAD

Badanie przeprowadza się z próbki krwi pobranej od pacjenta. W czasie jego przeprowadzania pacjent nie musi być na czczo. Krew pobierana jest na skrzep i może być przechowywana w lodówce do 7 dni, a zamrożona do 30 dni. Wynik badania otrzymuje się zazwyczaj po 2 tygodniach.
Przeciwciała anty-GAD, a także inne przeciwciała występujące w cukrzycy typu 1, oznacza się metodami radioimmunologicznymi (EIA) lub nieizotopowymi metodami immunochemicznymi. Wartości prawidłowe dla przeciwciał anty-GAD wynoszą 0 - 10 IU/ml.